الإسلام و متطلبات العصر
الإسلام و متطلبات العصر أو دور الزمان و المكان في الاستنباط، از آثار مفسر قرآن و مرجع تقلید شیعه معاصر، آیتالله جعفر سبحانی (متولد 1308ش)، پژوهشی است که به بررسی ارتباط اسلام و نیازهای زمانه میپردازد و نقش شرایط اجتماعی و زمان و مکان را در فرایند اجتهاد اسلامی بهصورت تحلیلی و استدلالی از نظر فقه شیعی و سنی توضیح میدهد. این اثر، بیستوچهارمین شماره از مجموعه مسائل فقهی است.
| الإسلام و متطلبات العصر | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | سبحانی تبریزی، جعفر (نويسنده) |
| عنوانهای دیگر | دور الزمان و المکان في الإستنباط |
| ناشر | مؤسسة الإمام الصادق علیه السلام |
| مکان نشر | ایران - قم |
| سال نشر | 1430ق |
| چاپ | 2 |
| شابک | 964-357-073-8 |
| موضوع | فقه تطبیقی |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /م6 الف5043 229 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
هدف و روش
- آیتالله جعفر سبحانی، تأکید دارد که فقیهان در برخی از مسائل عملی اختلاف دارند و منشأ این اختلاف، به تفاوت دیدگاه درباره روایات منقول از پیامبر(ص) و چگونگی تحلیل و تفسیر آن بازمیگردد و پژوهش، مقدمه دستیابی به حقیقت است و در مجموعه مسائل فقهی، مباحث اختلافی (از جمله «نقش زمان و مکان در اجتهاد») را مورد بررسی قرار میدهیم؛ شاید باعث همبستگی مذاهب اسلامی و تقریب دیدگاهها شود[۱].
- آیتالله جعفر سبحانی، با تأکید بر خاتمیت دین اسلام و اینکه تعداد 135 روایت بر جاودانگی احکام اسلامی دلالت دارد و این مسئله از ضروریات دین است[۲]، پرسیده است: جاودانگی احکام اسلام چگونه با تغییرات و تحولات زمانه سازگار است؟ نویسنده پاسخ میدهد: پرسشگر فقط به شرایط و موضوعات متغیر، توجه کرده و به اخلاق و غرایز ثابت انسانی عنایت نکرده است و اسلام، دین فطرت است و برای نیازهای ثابت، قوانین ثابت دارد و احکام اسلامی نسبت به موضوعات و نیازهای متغیر و زمانمند، دارای ویژگی انعطافپذیری (المرونة) است[۳].
ساختار و محتوا
- آیتالله جعفر سبحانی، مطالبش را در این اثر، در 5 فصل به ترتیب ذیل سامان داده است:
- فصل اول: «عرضه روایات وارده در باب ارتباط اسلام و نیازهای زمانه».
- فصل دوم: «گزارش برگزیدههایی از سخنان فقیهان شیعه».
- فصل سوم: «تطبیقات عملی و فروعی که از اصل تأثیرگذاری نیازهای زمانه استفاده میشود».
- فصل چهارم: «نقش زمان و مکان در احکام حکومتی».
- فصل پنجم: «پژوهشی در نقش زمان و مکان در فقه سنّی».
نمونه مباحث
- امام خمینی گفته است: من معتقد به فقه رایج بین فقهای شیعه و روش اجتهادی صاحب جواهر هستم و فقه اسلامی به نیازهای زمانه توجه دارد و عنصر زمان و مکان نیز دارای تأثیر در اجتهاد است[۴].
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.