المنثور (ابن جوزی)

    از ویکی‌نور
    (تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)
    المنثور
    المنثور (ابن جوزی)
    پدیدآورانابن جوزی، عبدالرحمن بن علی (نويسنده) ناجی، هلال (محقق)
    ناشردار الغرب الإسلامي
    مکان نشرلبنان - بیروت
    سال نشر1994م
    چاپ1
    موضوعوعظ - متون قدیمی تا قرن 14 - اخلاق اسلامی - متون قدیمی تا قرن 14
    زبانعربی
    تعداد جلد1
    کد کنگره
    8م2الف 261/4 BP
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    المنثور، نوشته محدث، مورخ، متکلم و فقیه حنبلی قرن ششم قمری، عبدالرحمن بن جوزی (510- ‌597ق)، مجموعه مواعظی اخلاقی در موضوعات گوناگون (توبه و عبادت و خودسازی و...) است و نویسنده به‌خصوص با استفاده از صنعت نثر مسجع و نیز هنر شعر عربی، اهدافش را تبیین می‌کند. نام دیگر این اثر، «المنثور في المواعظ» است[۱]‏.

    هدف و روش

    • محقق کتاب و رئیس پیشین اتحادیه نویسندگان عراقی، هلال بن ناجی، نوشته است: این کتاب یکی از آثار ممتاز عبدالرحمن بن جوزی در زمینه وعظ دینی است و باآنکه موعظه‌ای خالص و اسلامی است، ولی در آن عنصر ادبی ارزنده‌ای یافت می‌شود که در قالب شعر عربی تبلور یافته است و اشعار ارزشمندی در آن مشاهده می‌شود که بیشترش در دیوان‌های منتشرشده وجود ندارد و متأسفانه نویسنده، شاعران این اشعار را مشخص نکرده است. هرچند سجع واعظانه نیز بر فصول این اثر غلبه دارد، ولی باید دانست که این نوع گویش و نگارش در آن زمانه رایج بوده است[۲]

    ساختار و محتوا

    • نویسنده، کتاب حاضر را به بخش و فصل و مانند آن تقسیم نکرده و هیچ توضیحی در مورد چگونگی سامان‌دهی آن نیاورده است.
    • هلال بن ناجی، از عبدالرحمن بن جوزی نقل کرده است: «أنا مُرَتِّبٌ و لستُ بمصنفٍ»[۳]‏؛ من گردآورنده و تدوینگرم، نه تولیدکننده و نوآور.
    • محقق کتاب، با ذکر برخی از انتقادها نسبت به نگارنده، از جمله اینکه اشتباهات او در کتاب‌هایش بسیار است، افزوده است: این نقدها از منزلت بلند علمی او نکاهد و همین افتخار او را کافی است که مجالس وعظ او در زمانه خودش بی‌نظیر بوده است[۴]‏.
    • به نظر می‌رسد: اثر حاضر، یک موعظه طولانی است و عبدالرحمن بن جوزی بیش از آنکه به سامان‌دهی علمی بیندیشد، دغدغه شورانگیزی معنوی و تأثیرگذاری اخلاقی داشته است.

    نمونه مباحث

    • خدا نور آسمان‌ها و زمین است.... سپیده‌دم برخیز و نوای آرزومندی عاشقان و ناله اشتیاق مشتاقان را بشنو...[۵].‏
    • امام جعفر صادق(ع) وقت حجّ خواست لبیک بگوید، رنگ صورتش دگرگون شد. گفته شد: چگونه شدی؟! پاسخ داد: می‌خواهم لبیک بگویم و می‌ترسم جواب دیگری بشنوم (پاسخ منفی دریافت کنم)[۶]‏.

    پانویس

    1. ر.ک: مقدمه محقق، ص30
    2. ر.ک: همان، ص32-33
    3. ر.ک: همان، ص12
    4. ر.ک: همان، ص13
    5. ر.ک: متن کتاب، ص37
    6. همان، ص77

    منابع مقاله

    مقدمه و متن کتاب.

    وابسته‌ها