وهب بن منبه: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    جز (جایگزینی متن - 'ه اش ' به 'ه‌اش ')
     
    (۲۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
    خط ۵: خط ۵:
    ! نام!! data-type="authorName" |وهب بن منبه
    ! نام!! data-type="authorName" |وهب بن منبه
    |-
    |-
    |نام های دیگر  
    |نام‌های دیگر  
    | data-type="authorOtherNames" | اب‍ن‌ م‍ن‍ب‍ه‌، وه‍ب
    | data-type="authorOtherNames" | اب‍ن‌ م‍ن‍ب‍ه‌، وه‍ب


    خط ۲۰: خط ۲۰:
    |-
    |-
    |رحلت  
    |رحلت  
    | data-type="authorDeathDate" |114 هـ.ق
    | data-type="authorDeathDate" |114ق یا 110ق
    |-
    |-
    |اساتید
    |اساتید
    | data-type="authorTeachers" |
    | data-type="authorTeachers" |[[عبداللّٰه بن عمر]]
     
    [[نعمان بن بشیر]]
     
    [[ابوهریره|ابوهُرَیره]]
     
    [[عبداللّٰه بن عمرو بن عاص]]
    |-
    |-
    |برخی آثار
    |برخی آثار
    | data-type="authorWritings" |[[التيجان في ملوک حمير]]
    | data-type="authorWritings" |[[كتاب التيجان في ملوك حمير|کتاب التیجان فی ملوک حمیر]]
    |- class="articleCode"
    |- class="articleCode"
    |کد مؤلف
    |کد مؤلف
    | data-type="authorCode" |AUTHORCODE6622AUTHORCODE
    | data-type="authorCode" |AUTHORCODE06622AUTHORCODE
    |}
    |}
    </div>
    </div>
    {{کاربردهای دیگر|وهب (ابهام زدایی)}}
    '''ابوعبدالله وهب بن منبه صنعانی ذماری''' (34 -۱۱۰ یا ۱۱۴ق)، یکى از مورخان و راویان قصص امت‌هاى گذشته در صدر اسلام، گزارش نویس، تابعین، یمنی، از قضات عصر عمر بن عبدالعزیز در صنعا 
    == ولادت ==
    مشهورترین سخن این است که او در سال 34ق مصادف با سال آخر خلافت عثمان، در صنعا از نواحى یمن متولد شده است. اما در عین حال، [[طبری آملی، محمد بن جریر|طبرى]] از واقدى روایت کرده که وهب در سال 10ق به دست وبر بن یحنس در یمن مسلمان شده و یکى از دو نفرى بوده که در آن‌جا به جمع قرآن پرداخته است. این روایت ظاهرا صحیح به نظر نمى‌رسد.
    گفته شده است که او از ابنا یعنى ایرانى‌نژادان یمن بوده است. [[ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی|ابن حجر]] عسقلانى اصل و نسب او را از خراسان و از اهالى هرات مى‌داند که خسروپرویز او را از هرات به یمن فرستاد که البته این مطلب، قابل بحث و بررسى است.


    == اساتید ==
    [[ابوهریره|ابوهُرَیره]]، [[عبداللّٰه بن عمر]]، [[عبداللّٰه بن عمرو بن عاص]]، ابو سعید خُدْری، [[نعمان بن بشیر]]، جزء مشایخ او هستند. مدعی بود عبداللّٰه بن سلام و کعب‌الأحبار، اعلم اهل زمان خویش بوده‌اند و کسی که دانش هر دوی آن‌ها را جمع کرده از آن‌ها عالم تر است.<ref>[http://hadith.net/post/67984/%D9%88%D9%87%D8%A8-%D8%A8%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%A8-%D9%87/ ر.ک: پایگاه اطلاع رسانی حدیث شیعه]</ref>


    '''وهب بن منبه'''، يكى از مورخان و راويان قصص امت‌هاى گذشته در صدر اسلام است كه اطلاعات چندانى از زندگى‌اش در دست نيست. وى به شكل گسترده‌اى به نقل روايات و قصص امت‌هاى گذشته كه اصطلاحا اسرائيليات گفته مى‌شود، پرداخته و به همين علت نيز مشهور گرديده است. آثار زيادى به او نسبت داده شده كه البته در صحت انتساب آن‌ها به او اختلاف نظر وجود دارد.
    == شاگردان ==
    بیش از بیست شاگرد، مانند عبدالصمد بن مغفل، سمّاک بن فشل از وی حدیث گزارش کرده‌اند.<ref>[http://hadith.net/post/67984/%D9%88%D9%87%D8%A8-%D8%A8%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%A8-%D9%87/ ر.ک: همان]</ref>


    مورخان اسلامى درباره او و وثاقتش اتفاق نظر ندارند و مخصوصا شيعيان ديدگاه تندى را نسبت به او دنبال مى‌كنند، اما در عين حال، اسرائيليات او به طور گسترده‌اى وارد تاريخ اسلامى اعم از شيعه و سنى گرديده و مورد استناد قرار گرفته است.
    == مکانت حدیثی ==
    وى به شکل گسترده‌اى به نقل روایات و قصص امت‌هاى گذشته که اصطلاحا اسرائیلیات گفته مى‌شود، پرداخته و به همین علت نیز مشهور گردیده است. آثار زیادى به او نسبت داده شده که البته در صحت انتساب آن‌ها به او اختلاف نظر وجود دارد.


    مشهورترين سخن اين است كه او در سال 34ق مصادف با سال آخر خلافت عثمان، در صنعا از نواحى يمن متولد شده است. اما در عين حال، [[طبری آملی، محمد بن جریر|طبرى]] از واقدى روايت كرده كه وهب در سال 10ق به دست وبر بن يحنس در يمن مسلمان شده و يكى از دو نفرى بوده كه در آن‌جا به جمع قرآن پرداخته است. اين روايت ظاهرا صحيح به نظر نمى‌رسد.
    مورخان اسلامى درباره او و وثاقتش اتفاق نظر ندارند و مخصوصاً شیعیان دیدگاه تندى را نسبت به او دنبال مى‌کنند، اما در عین حال، اسرائیلیات او به طور گسترده‌اى وارد تاریخ اسلامى اعم از شیعه و سنى گردیده و مورد استناد قرار گرفته است.


    گفته شده است كه او از ابنا يعنى ايرانى‌نژادان يمن بوده است. [[ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی|ابن حجر]] عسقلانى اصل و نسب او را از خراسان و از اهالى هرات مى‌داند كه خسروپرويز او را از هرات به يمن فرستاد كه البته اين مطلب، قابل بحث و بررسى است. همانند ديگر جنبه‌هاى شخصيتى وى، درباره زمان و چگونگى مرگ او نيز اتفاق نظر وجود ندارد. مسعودى در [[مروج الذهب و معادن الجوهر|مروج الذهب]] مى‌نويسد: تاريخ‌نويسان را درباره وفات وهب بن منبه كه كنيه اش ابوعبدالله بود، مختلف يافتم. بعضى سال وفات او را صد و چهارم و به قولى صد و دهم دانسته‌اند و بعضى ديگر گفته‌اند: به سال صد و شانزدهم به صنعا، در نود سالگى درگذشت.
    در بسیارى از کتاب‌هاى رجال اهل سنت، از او تعریف و تمجید شده و حتى احادیثى از قول پیامبر اکرم(ص) در برترى و فضیلت او نقل گردیده است. از آن جمله است که پیامبر فرمود:"دو مرد در امت من خواهند بود. یکى از آن‌ها وهب است که حکمت به او ارزانى مى‌شود و دیگرى غیلان که فتنه و شر او براى این امت از فتنه شیطان شدیدتر است." همچنین نقل شده که او بیست سال بین نماز عشا و نماز صبح وضو نگرفت و شب‌ها بیدار بود. علاوه بر این‌ها در بسیارى از کتب اهل سنت با القابى مانند تابعى جلیل، صالح، عابد، صادق و ثقه از او یاد شده است.


    در بسيارى از كتاب‌هاى رجال اهل سنت، از او تعريف و تمجيد شده و حتى احاديثى از قول پيامبر اكرم(ص) در برترى و فضيلت او نقل گرديده است. از آن جمله است كه پيامبر فرمود:"دو مرد در امت من خواهند بود. يكى از آن‌ها وهب است كه حكمت به او ارزانى مى‌شود و ديگرى غيلان كه فتنه و شر او براى اين امت از فتنه شيطان شديدتر است." همچنين نقل شده كه او بيست سال بين نماز عشا و نماز صبح وضو نگرفت و شب‌ها بيدار بود. علاوه بر اين‌ها در بسيارى از كتب اهل سنت با القابى مانند تابعى جليل، صالح، عابد، صادق و ثقه از او ياد شده است.
    اما در مقابل، اکثر شیعیان و برخى از اهل سنت او را فردى ضعیف و غیر ثقه دانسته‌اند که با مکر و حیله، خویش را به عنوان عالم‌ترین افراد قبل از خود معرفى کرده و صحابه را فریب داده است. از جمله مخالفان او که اهل سنت نیز به آن اشاره کرده‌اند، عمرو بن على الفلاس مى‌باشد. در بیان عدم توثیق او گفته شده است: در هنگامى که روایت حدیث پیامبر(ص) ممنوع بود، او بر منبر هرگونه خبر و مطلبى را از پیامبران و امت‌هاى گذشته نقل کرد و اسرائیلیات را در جهان اسلام رواج داد.


    اما در مقابل، اكثر شيعيان و برخى از اهل سنت او را فردى ضعيف و غير ثقه دانسته‌اند كه با مكر و حيله، خويش را به عنوان عالم‌ترين افراد قبل از خود معرفى كرده و صحابه را فريب داده است. از جمله مخالفان او كه اهل سنت نيز به آن اشاره كرده‌اند، عمرو بن على الفلاس مى‌باشد. در بيان عدم توثيق او گفته شده است: در هنگامى كه روايت حديث پيامبر(ص) ممنوع بود، او بر منبر هرگونه خبر و مطلبى را از پيامبران و امت‌هاى گذشته نقل كرد و اسرائيليات را در جهان اسلام رواج داد.
    [[ابن ندیم، محمد بن اسحاق|ابن ندیم]] معتقد است که وهب از اهل کتاب بوده، زیرا او اولین کسى است که به تدوین اخبار پیامبران بنى اسرائیل پرداخت. این مطلب صحیح به نظر نمى‌رسد، بلکه احتمال مى‌رود که به سبب مراودات زیاد او با اهل کتاب، این انتساب به او صورت گرفته باشد، چرا که اکثر منابع، او را از مسلمانان و تابعین معرفى مى‌کنند و انتصاب او به قضاوت صنعا از سوى عمر بن عبدالعزیز، گواه دیگرى بر عدم صحت این موضوع است. تنها عقیده کلامى که به او نسبت داده شده است، اعتقاد او به جبر است، پس از آن‌که کتابى در زمینه "قدر" نوشته و از تألیف آن پشیمان گشته است.


    [[ابن ندیم، محمد بن اسحاق|ابن نديم]] معتقد است كه وهب از اهل كتاب بوده، زيرا او اولين كسى است كه به تدوين اخبار پيامبران بنى اسرائيل پرداخت. اين مطلب صحيح به نظر نمى‌رسد، بلكه احتمال مى‌رود كه به سبب مراودات زياد او با اهل كتاب، اين انتساب به او صورت گرفته باشد، چرا كه اكثر منابع، او را از مسلمانان و تابعين معرفى مى‌كنند و انتصاب او به قضاوت صنعا از سوى عمر بن عبدالعزيز، گواه ديگرى بر عدم صحت اين موضوع است. تنها عقيده كلامى كه به او نسبت داده شده است، اعتقاد او به جبر است، پس از آن‌كه كتابى در زمينه "قدر" نوشته و از تأليف آن پشيمان گشته است.
    در این زمینه از او روایت شده است که:"من نود و دو کتاب خوانده‌ام که همه از آسمان نازل شده‌اند. هفتاد و دو عدد از آن‌ها از کنیسه‌ها و در بین مردم بوده و بیست عدد آن‌ها را جز اندکى نمى‌دانند. من در تمام این کتاب‌ها اینگونه یافتم که هر کس براى خود اندکى اختیار قائل باشد، او بدون شک کافر شده است."


    در اين زمينه از او روايت شده است كه:"من نود و دو كتاب خوانده‌ام كه همه از آسمان نازل شده‌اند. هفتاد و دو عدد از آن‌ها از كنيسه‌ها و در بين مردم بوده و بيست عدد آن‌ها را جز اندكى نمى‌دانند. من در تمام اين كتاب‌ها اينگونه يافتم كه هر كس براى خود اندكى اختيار قائل باشد، او بدون شك كافر شده است."
    == وفات ==
    همانند دیگر جنبه‌هاى شخصیتى وى، درباره زمان و چگونگى مرگ او نیز اتفاق نظر وجود ندارد. مسعودى در [[مروج الذهب و معادن الجوهر|مروج الذهب]] مى‌نویسد: تاریخ‌نویسان را درباره وفات وهب بن منبه که کنیه‌اش ابوعبدالله بود، مختلف یافتم. بعضى سال وفات او را صد و چهارم و به قولى صد و دهم دانسته‌اند و بعضى دیگر گفته‌اند: به سال صد و شانزدهم به صنعا، در نود سالگى درگذشت.


    == آثار ==
    == آثار ==


    آثار بسیارى به او نسبت داده‌اند که در منابع مختلف به آن‌ها اشاره شده یا مطالبى از آن‌ها نقل قول شده است. در مورد اصالت آثارى که به وى نسبت داده شده، اختلاف نظر وجود دارد. برخى قائل هستند که از ابتدا به آثار وهب ظن اضافاتى الحاق شده و در طى زمان، این اضافات به صورت‌هاى منظم در آمده است. مهم‌ترین این کتاب‌ها که در منابع ذکر شده‌اند، به قرار زیر است:
    قصص الانبیاء، کتاب الاسرائیلیات، کتاب القدر، فتوح وهب، مغازى رسول‌الله(ص)، کتاب الملوک المتوجه الى الیمن، قصص الاخیار، المبتدا.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1034702/%D9%88%D9%87%D8%A8-%D8%A8%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%A8%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C?q=%D9%88%D9%87%D8%A8%20%D8%A8%D9%86%20%D9%85%D9%86%D8%A8%D9%87%20%D9%88%20%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&score=25.0&rownumber=1 ر.ک:  خزایی، مهدی، مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی پاییز 1384 - شماره 1 ISC (‎5 صفحه - از 18 تا 22)]</ref>


    آثار بسيارى به او نسبت داده‌اند كه در منابع مختلف به آن‌ها اشاره شده يا مطالبى از آن‌ها نقل قول شده است. در مورد اصالت آثارى كه به وى نسبت داده شده، اختلاف نظر وجود دارد. برخى قائل هستند كه از ابتدا به آثار وهب ظن اضافاتى الحاق شده و در طى زمان، اين اضافات به صورت‌هاى منظم در آمده است. مهم‌ترين اين كتاب‌ها كه در منابع ذكر شده‌اند، به قرار زير است:
    ==پانويس ==
    <references />


    قصص الانبياء، كتاب الاسرائيليات، كتاب القدر، فتوح وهب، مغازى رسول‌الله(ص)، كتاب الملوك المتوجه الى اليمن، قصص الاخيار، المبتدا.


    ==وابسته‌ها==
    {{وابسته‌ها}}


    == وابسته‌ها ==
    [[كتاب التيجان في ملوك حمير]]
    [[التيجان في ملوک حمير]]


    [[رده:زندگی‌نامه]]
    [[رده:زندگی‌نامه]]
     
    [[رده:آذر(1400)]]
    [[رده:25 فروردین الی 24 اردیبهشت]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۲۹ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۴۸

    وهب بن منبه
    نام وهب بن منبه
    نام‌های دیگر اب‍ن‌ م‍ن‍ب‍ه‌، وه‍ب

    وه‍ب‌ ب‍ن‌ م‍ن‍ب‍ه‌ الاب‍ن‍اوی‌ ال‍ص‍ن‍ع‍ان‍ی‌ ال‍ذم‍اری‌

    نام پدر منبه
    متولد 34ق
    محل تولد صنعای یمن
    رحلت 114ق یا 110ق
    اساتید عبداللّٰه بن عمر

    نعمان بن بشیر

    ابوهُرَیره

    عبداللّٰه بن عمرو بن عاص

    برخی آثار کتاب التیجان فی ملوک حمیر
    کد مؤلف AUTHORCODE06622AUTHORCODE

    ابوعبدالله وهب بن منبه صنعانی ذماری (34 -۱۱۰ یا ۱۱۴ق)، یکى از مورخان و راویان قصص امت‌هاى گذشته در صدر اسلام، گزارش نویس، تابعین، یمنی، از قضات عصر عمر بن عبدالعزیز در صنعا 

    ولادت

    مشهورترین سخن این است که او در سال 34ق مصادف با سال آخر خلافت عثمان، در صنعا از نواحى یمن متولد شده است. اما در عین حال، طبرى از واقدى روایت کرده که وهب در سال 10ق به دست وبر بن یحنس در یمن مسلمان شده و یکى از دو نفرى بوده که در آن‌جا به جمع قرآن پرداخته است. این روایت ظاهرا صحیح به نظر نمى‌رسد.

    گفته شده است که او از ابنا یعنى ایرانى‌نژادان یمن بوده است. ابن حجر عسقلانى اصل و نسب او را از خراسان و از اهالى هرات مى‌داند که خسروپرویز او را از هرات به یمن فرستاد که البته این مطلب، قابل بحث و بررسى است.

    اساتید

    ابوهُرَیره، عبداللّٰه بن عمر، عبداللّٰه بن عمرو بن عاص، ابو سعید خُدْری، نعمان بن بشیر، جزء مشایخ او هستند. مدعی بود عبداللّٰه بن سلام و کعب‌الأحبار، اعلم اهل زمان خویش بوده‌اند و کسی که دانش هر دوی آن‌ها را جمع کرده از آن‌ها عالم تر است.[۱]

    شاگردان

    بیش از بیست شاگرد، مانند عبدالصمد بن مغفل، سمّاک بن فشل از وی حدیث گزارش کرده‌اند.[۲]

    مکانت حدیثی

    وى به شکل گسترده‌اى به نقل روایات و قصص امت‌هاى گذشته که اصطلاحا اسرائیلیات گفته مى‌شود، پرداخته و به همین علت نیز مشهور گردیده است. آثار زیادى به او نسبت داده شده که البته در صحت انتساب آن‌ها به او اختلاف نظر وجود دارد.

    مورخان اسلامى درباره او و وثاقتش اتفاق نظر ندارند و مخصوصاً شیعیان دیدگاه تندى را نسبت به او دنبال مى‌کنند، اما در عین حال، اسرائیلیات او به طور گسترده‌اى وارد تاریخ اسلامى اعم از شیعه و سنى گردیده و مورد استناد قرار گرفته است.

    در بسیارى از کتاب‌هاى رجال اهل سنت، از او تعریف و تمجید شده و حتى احادیثى از قول پیامبر اکرم(ص) در برترى و فضیلت او نقل گردیده است. از آن جمله است که پیامبر فرمود:"دو مرد در امت من خواهند بود. یکى از آن‌ها وهب است که حکمت به او ارزانى مى‌شود و دیگرى غیلان که فتنه و شر او براى این امت از فتنه شیطان شدیدتر است." همچنین نقل شده که او بیست سال بین نماز عشا و نماز صبح وضو نگرفت و شب‌ها بیدار بود. علاوه بر این‌ها در بسیارى از کتب اهل سنت با القابى مانند تابعى جلیل، صالح، عابد، صادق و ثقه از او یاد شده است.

    اما در مقابل، اکثر شیعیان و برخى از اهل سنت او را فردى ضعیف و غیر ثقه دانسته‌اند که با مکر و حیله، خویش را به عنوان عالم‌ترین افراد قبل از خود معرفى کرده و صحابه را فریب داده است. از جمله مخالفان او که اهل سنت نیز به آن اشاره کرده‌اند، عمرو بن على الفلاس مى‌باشد. در بیان عدم توثیق او گفته شده است: در هنگامى که روایت حدیث پیامبر(ص) ممنوع بود، او بر منبر هرگونه خبر و مطلبى را از پیامبران و امت‌هاى گذشته نقل کرد و اسرائیلیات را در جهان اسلام رواج داد.

    ابن ندیم معتقد است که وهب از اهل کتاب بوده، زیرا او اولین کسى است که به تدوین اخبار پیامبران بنى اسرائیل پرداخت. این مطلب صحیح به نظر نمى‌رسد، بلکه احتمال مى‌رود که به سبب مراودات زیاد او با اهل کتاب، این انتساب به او صورت گرفته باشد، چرا که اکثر منابع، او را از مسلمانان و تابعین معرفى مى‌کنند و انتصاب او به قضاوت صنعا از سوى عمر بن عبدالعزیز، گواه دیگرى بر عدم صحت این موضوع است. تنها عقیده کلامى که به او نسبت داده شده است، اعتقاد او به جبر است، پس از آن‌که کتابى در زمینه "قدر" نوشته و از تألیف آن پشیمان گشته است.

    در این زمینه از او روایت شده است که:"من نود و دو کتاب خوانده‌ام که همه از آسمان نازل شده‌اند. هفتاد و دو عدد از آن‌ها از کنیسه‌ها و در بین مردم بوده و بیست عدد آن‌ها را جز اندکى نمى‌دانند. من در تمام این کتاب‌ها اینگونه یافتم که هر کس براى خود اندکى اختیار قائل باشد، او بدون شک کافر شده است."

    وفات

    همانند دیگر جنبه‌هاى شخصیتى وى، درباره زمان و چگونگى مرگ او نیز اتفاق نظر وجود ندارد. مسعودى در مروج الذهب مى‌نویسد: تاریخ‌نویسان را درباره وفات وهب بن منبه که کنیه‌اش ابوعبدالله بود، مختلف یافتم. بعضى سال وفات او را صد و چهارم و به قولى صد و دهم دانسته‌اند و بعضى دیگر گفته‌اند: به سال صد و شانزدهم به صنعا، در نود سالگى درگذشت.

    آثار

    آثار بسیارى به او نسبت داده‌اند که در منابع مختلف به آن‌ها اشاره شده یا مطالبى از آن‌ها نقل قول شده است. در مورد اصالت آثارى که به وى نسبت داده شده، اختلاف نظر وجود دارد. برخى قائل هستند که از ابتدا به آثار وهب ظن اضافاتى الحاق شده و در طى زمان، این اضافات به صورت‌هاى منظم در آمده است. مهم‌ترین این کتاب‌ها که در منابع ذکر شده‌اند، به قرار زیر است:

    قصص الانبیاء، کتاب الاسرائیلیات، کتاب القدر، فتوح وهب، مغازى رسول‌الله(ص)، کتاب الملوک المتوجه الى الیمن، قصص الاخیار، المبتدا.[۳]

    پانويس


    وابسته‌ها