محك النظر: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    خط ۵۲: خط ۵۲:
    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:کتاب‌شناسی]]


    [[رده:فلسفه، مذهب و روان‌شناسی]]
    [[رده:فلسفه اسلامی]]
    [[رده:فلسفه اسلامی]]
    [[رده:عصر صاحب‌نظران فلسفه اسلامی]]
    [[رده:فلاسفه قرن ششم]]
    [[رده:فيلسوفان قرن ششم، آ-ی]]
    [[رده:غزالي، محمد بن محمد، 450-505ق]]

    نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۸:۵۱

    محک النظر
    محك النظر
    پدیدآورانغزالي، محمد بن محمد(نويسنده) عجم، رفيق(محقق)
    عنوان‌های دیگرمحك النظر
    ناشردار الفکر اللبناني
    مکان نشرلبنان - بيروت
    سال نشر1373ش
    چاپ1
    موضوع1.قياس 2.منطق اسلامي
    زبانعربی
    تعداد جلد1
    کد کنگره
    1373‎‏ ‎‏3‎‏م‎‏/‎‏ ‎‏779‎‏ ‎‏‏BBR‎
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    معرفی اجمالی

    محك النظر، از جمله آثار عربی ابوحامد محمد بن احمد غزالی طوسی معروف به امام محمد غزالی (متوفی 505ق) در موضوع علم منطق است. این کتاب با تحقیق و حواشی رفیق العجم منتشر شده است.

    ساختار

    کتاب مشتمل بر یک مقدمه مفصل از محقق، مقدمه مؤلف و متن اثر است که در ضمن فنون، اقسام و فصول ارائه شده است.

    گزارش محتوا

    محقق اثر مقدمه‌اش را در پنج عنوان مطرح کرده است. ابتدا محیط فرهنگی و فکری، اجتماعی و اقتصادی و سیاسی را در سه بخش بررسی کرده است. در ادامه، از زندگی نویسنده و شخصیت او سخن گفته و در آخرین بخش از مقدمه، کتاب و موضوعات آن را مورد مداقه قرار داده است[۱]. وی در مقدمه، ترتیب زمانی آثار غزالی را متذکر شده و جایگاه محك النظر را پس از مقاصد الفلاسفة و معيار العلم، سومین اثر دانسته است [۲]. لازم به توضیح است که «معيار العـلم» مهم‌ترین و مبسوط‌ترین اثر منطقی‌ غـزّالی‌ است کـه از شـاهکارهای کتب‌ منطقی‌ و کتابی‌ آمـوزشی و جـامع و ساده و روان‌ و پر از ابتکار و نوآوری است. غزّالی در این کتاب سعی داشته است که‌ علاوه‌ بر مثال‌های مـتداول مـنطقی، مسائل‌ فقهی‌ را به‌‌عنوان‌ مـثال‌ شـاهد آورد و ازایـن‌رو‌ کتاب‌ او در بین دیـگر کـتب منطقی امتیازی خاصّ دارد. این کـتاب بـه تصریح غزالی پس از کتاب تهافت و قبل از ميزان العمل تألیف یافته است و به موازات آن «محك النّظر» را مختصرتر‌ در منطق نوشته است. در ميزان العمل مکرر از معيار العلم نام مـی‌برد و در مـحك النّظر که پیش از‌ معيار‌ العلم به پایان رسیده مکرر‌ به‌ معيار العلم که در دست تألیف دارد، اشاره می‌کند و خصوصاً در آخر محك النّظر به خـواننده چـنین خطاب می‌کند: «من تفصیل این مـطالب را‌ در‌ مـعيار العلم آورده‌ام، اما نسخه‌ معيار‌ العلم را هنوز به کسی ننموده‌ام و به دست کسی نداده‌ام؛ زیراکه هنوز احتیاج به اصلاح و تهذیب دارد. برخی مطالب را باید بدان بیفزایم و برخی دیگر را از آن بـپیرایم. اما‌ مـوانع‌ مرا از آن باز داشته اسـت...» [۳]. در حقیقت غزالی در کتاب معيار العلم، منطق را از مباحث فلسفی جدا و آن را تبدیل به یک علم معیار ممزوج با برخی ویژگی‌‌ها و اصطلاحات فقهی و کلامی نمود. پس از آن کار اختلاط را با کتاب «محك النظر» ادامه داد و به منطق جامه اسلامی کاملی پوشانید؛ به‌گونه‌ای که کار پیوند زدن کامل گردید [۴]. محقق کتاب، سیر تحول و تغییر اصطلاحات منطقی در سه کتاب مقاصد الفلاسفة، معيار العلم و محك النظر را در ضمن جدولی ارائه کرده است [۵].

    وضعیت کتاب

    مصحح اثر مبنای کار خود را نسخه تصحیح‌شده محمد بدرالدین نعسانی و مصطفی قبانی دمشقی قرار داده است. وی در پاورقی‌های اندک کتاب، آدرس آیات و صحیح مفردات <ref>ر.ک: متن کتاب، ص156، پاورقی 1ref/>> را ذکر کرده است. فهارس مصطلحات و محتویات در انتهای کتاب ذکر شده است.


    پانویس

    1. ر.ک: مقدمه مصحح، ص 61-5
    2. همان، ص 22
    3. خوانساری، محمد، ص30-29
    4. مقدمه مصحح، ص24-23
    5. همان، ص28-26

    منابع مقاله

    1. مقدمه و متن کتاب.
    2. خوانساری، محمد، موقف غزالی در برابر فلسفه و منطق، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله: معارف، آذر - اسفند 1363، شماره 3، صفحه 9 تا 32. به آدرس اینترنتی:

    http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/39578

    وابسته‌ها