سير الملوك (سیاست‌نامه): تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - ' '''' به '''''
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - ' '''' به ''''')
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
 
(۱۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
خط ۶: خط ۶:
[[دارک، هیوبرت]] (اهتمام)
[[دارک، هیوبرت]] (اهتمام)


[[نظام الملک، حسن بن علی]] (نويسنده)
[[نظام الملک، حسن بن علی]] (نویسنده)
| زبان =فارسی
| زبان =فارسی
| کد کنگره =‏JC‎‏ ‎‏49‎‏ ‎‏/‎‏ن‎‏6‎‏س‎‏9
| کد کنگره =‏JC‎‏ ‎‏49‎‏ ‎‏/‎‏ن‎‏6‎‏س‎‏9
خط ۲۲: خط ۲۲:
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE10252AUTOMATIONCODE
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE10252AUTOMATIONCODE
| چاپ =4
| چاپ =4
| تعداد جلد =1
| تعداد جلد =1
| کتابخانۀ دیجیتال نور =10252
| کتابخوان همراه نور =10252
| کد پدیدآور =
| کد پدیدآور =
| پس از =
| پس از =
| پیش از =
| پیش از =
}}
}}
'''سير الملوك''' يا '''سياست‌نامه''' اثر وزير مشهور و پرآوازه سلجوقى، [[نظام‌الملک، حسن بن علی|خواجه نظام‌الملک طوسى]] است كه تجارب خود را به زبان فارسى در موضوع كشوردارى مكتوب نموده است. اين اثر يكى از بهترين آثار ادبى و تاريخى در ساليان وزارتش به شمار مى‌رود. پادشاه وقت ملكشاه، او و برخى ديگر را مأور نوشتن كتابى در موضوع «ملك» مى‌كند. در اين ميان چندين كتاب به دربار تقديم مى‌شود و فقط كتاب او مورد استقبال سلطان قرار مى‌گيرد.<ref>مقدمه كتاب، ص3</ref>  
'''سير الملوك''' يا'''سياست‌نامه''' اثر وزير مشهور و پرآوازه سلجوقى، [[نظام‌الملک، حسن بن علی|خواجه نظام‌الملک طوسى]] است كه تجارب خود را به زبان فارسى در موضوع كشوردارى مكتوب نموده است.
 
== اهمیت کتاب ==
اين اثر يكى از بهترين آثار ادبى و تاريخى در ساليان وزارتش به شمار مى‌رود. پادشاه وقت ملكشاه، او و برخى ديگر را مأمور نوشتن كتابى در موضوع «ملك» مى‌كند. در اين ميان چندين كتاب به دربار تقديم مى‌شود و فقط كتاب او مورد استقبال سلطان قرار مى‌گيرد.<ref>مقدمه كتاب، ص3</ref>  


كتاب بعدها مورد تقليد نويسندگان و مورخان قرار گرفته است. چنانكه [[غزالی، محمد بن محمد|غزالى]] در كتاب [[التبر المسبوك في نصيحة الملوك|نصيحة الملوك]] و [[بناکتی، داود بن محمد|مؤلف]] [[تاریخ بناكتی: روضة اولى الالباب في معرفة التواريخ و الانساب|تاريخ بناكتى]] و [[عوفی، محمد بن محمد|محمد عوفى]] در كتاب جوامع الحكايات، هر كدام به نحوى از كتاب سياست‌نامه خواجه متأثر شده‌اند.
كتاب بعدها مورد تقليد نويسندگان و مورخان قرار گرفته است. چنانكه [[غزالی، محمد بن محمد|غزالى]] در كتاب [[التبر المسبوك في نصيحة الملوك|نصيحة الملوك]] و [[بناکتی، داود بن محمد|مؤلف]] [[تاریخ بناكتی: روضة اولى الالباب في معرفة التواريخ و الانساب|تاريخ بناكتى]] و [[عوفی، محمد بن محمد|محمد عوفى]] در كتاب جوامع الحكايات، هر كدام به نحوى از كتاب سياست‌نامه خواجه متأثر شده‌اند.
خط ۳۹: خط ۴۵:


== گزارش محتوا ==
== گزارش محتوا ==
 
در كتاب سياست نامه مطالب متنوع تاريخى و اخلاقى و بسيارى از موضوعات ديگر آمده است؛ اما در خلال مطالب تاريخى اشتباهاتى به چشم مى‌خورد. علت اساسى بروز اين اشتباهات آن است كه خواجه مى‌خواسته كتابى عبرت انگيز در سياست و كشوردارى تأليف كند؛ لذا به جنبه تاريخى آن توجه نداشته و خود نيز مورخ نبوده، از اين رو چه بسا مطالبى از کتاب‌هاى تاريخى دگر نقل كرده بى‌آنكه به صحت و سقم آنها بينديشد.
 
در كتاب سياست نامه مطالب متنوع تاريخى و اخلاقى و بسيارى از موضوعات ديگر آمده است؛ اما در خلال مطالب تاريخى اشتباهاتى به چشم مى‌خورد. علت اساسى بروز اين اشتباهات آن است كه خواجه مى‌خواسته كتابى عبرت انگيز در سياست و كشوردارى تأليف كند؛ لذا به جنبه تاريخى آن توجه نداشته و خود نيز مورخ نبوده، از اين رو چه بسا مطالبى از كتابهاى تاريخى دگر نقل كرده بى‌آنكه به صحت و سقم آنها بينديشد.


مطالب موجود در كتاب سياست‌نامه بطور كلى به دو دسته اصلى تقسيم مى‌شود:
مطالب موجود در كتاب سياست‌نامه بطور كلى به دو دسته اصلى تقسيم مى‌شود:
خط ۵۰: خط ۵۴:
آنچه در بخش اول كتاب سياستنامه اصل مى‌باشد، همان پند و اندرز و توصيه‌هاى اوليه است و حكايت و روايات و احاديث جنبه فرعى دارند. از سى و نه فصل بخش اول كتاب، بيست و يك فصل منحصر به نصيحت و پند و اندرز اوليه است و در اين فصول هيچ حكايت و روايتى در تأييد نصيحت‌هاى اوليه نيامده است.
آنچه در بخش اول كتاب سياستنامه اصل مى‌باشد، همان پند و اندرز و توصيه‌هاى اوليه است و حكايت و روايات و احاديث جنبه فرعى دارند. از سى و نه فصل بخش اول كتاب، بيست و يك فصل منحصر به نصيحت و پند و اندرز اوليه است و در اين فصول هيچ حكايت و روايتى در تأييد نصيحت‌هاى اوليه نيامده است.


در بخش دوم كتاب، نظم و ترتيب و هدف اوليه نويسنده در نوشتن كتاب، كه همانا ارائه توصيه‌اى به سلطان در جهت بهتر اداره كردن مملكت مى‌باشد، فراموش مى‌شود و تقريباً در نيمى از فصول اين بخش (44-47) هيچ توصيه يا نصيحتى مطرح نگرديده، بلكه اين فصول شامل حكايتى طولانى است كه به بررسى و ردّ جريان بدمذهبى در طول تاريخ پرداخته است. در واقع در اين فصول سياست‌نامه از شكل يك اندرزنامه كه نصيحت‌هايى را خطاب به سلطان مطرح مى‌كند خارج گرديده و تبديل به رديه‌اى شده كه طرفداران يك فرقه مذهبى در رد فرقه ديگر مى‌نويسند.
در بخش دوم كتاب، نظم و ترتيب و هدف اوليه نویسنده در نوشتن كتاب، كه همانا ارائه توصيه‌اى به سلطان در جهت بهتر اداره كردن مملكت مى‌باشد، فراموش مى‌شود و تقريباً در نيمى از فصول اين بخش (44-47) هيچ توصيه يا نصيحتى مطرح نگرديده، بلكه اين فصول شامل حكايتى طولانى است كه به بررسى و ردّ جريان بدمذهبى در طول تاريخ پرداخته است. در واقع در اين فصول سياست‌نامه از شكل يك اندرزنامه كه نصيحت‌هايى را خطاب به سلطان مطرح مى‌كند خارج گرديده و تبديل به رديه‌اى شده كه طرفداران يك فرقه مذهبى در رد فرقه ديگر مى‌نويسند.


همچنين بخش دوم نظم خاصى را دنبال نمى‌كند و گاه يك فصل چند موضوع را در خود جاى داده است؛ براى نمونه، در فصل چهلم، موضوعات زير مطرح گرديده است. اعلام خطر پيرامون قدرت‌گيرى زنان پادشاه و دخالت آنان در امور سياسى، توصيه به پادشاه با بخشش زيردستان هنگامى كه خطايى از آنها سر مى‌زند، توصيه به پادشاه پيرامون خوددارى از سپردن كارها به كودكان و محول كردن امور به افراد با تجربه، و سرانجام اخطار به پادشاه پيرامون زياد شدن القاب و كم شدن ارزش آن‌ها.
همچنين بخش دوم نظم خاصى را دنبال نمى‌كند و گاه يك فصل چند موضوع را در خود جاى داده است؛ براى نمونه، در فصل چهلم، موضوعات زير مطرح گرديده است. اعلام خطر پيرامون قدرت‌گيرى زنان پادشاه و دخالت آنان در امور سياسى، توصيه به پادشاه با بخشش زيردستان هنگامى كه خطايى از آنها سر مى‌زند، توصيه به پادشاه پيرامون خوددارى از سپردن كارها به كودكان و محول كردن امور به افراد با تجربه، و سرانجام اخطار به پادشاه پيرامون زياد شدن القاب و كم شدن ارزش آن‌ها.
خط ۶۱: خط ۶۵:


== وضعيت كتاب==
== وضعيت كتاب==
كتاب با مقدمه مصحح كتاب جناب هيوبرت دارك آغاز شده كه حاوى مطالبى در موضوع روش تصحيح كتاب مى‌باشد. سپس فهرست مراجع كتاب را ذكر كرده است.
كتاب با مقدمه مصحح كتاب جناب هيوبرت دارك آغاز شده كه حاوى مطالبى در موضوع روش تصحيح كتاب مى‌باشد. سپس فهرست مراجع كتاب را ذكر كرده است.


در پايان كتاب، حواشى و توضيحات، فهرست لغات و اصطلاحات، ضمائم، فهرست نام كسان، فهرست جغرافيايى، فهرست اقوام و مذاهب، و فهرست كتابها و نويسندگان به همراه تصحيحات و اضافات آمده است.
در پايان كتاب، حواشى و توضيحات، فهرست لغات و اصطلاحات، ضمائم، فهرست نام كسان، فهرست جغرافيايى، فهرست اقوام و مذاهب، و فهرست کتاب‌ها و نويسندگان به همراه تصحيحات و اضافات آمده است.


مصحح در تصحيح متن كتاب از نسخ بسيارى استفاده كرده است و اختلاف نسخ را در پاورقى با حروف لاتين مشخص نموده است.
مصحح در تصحيح متن كتاب از نسخ بسيارى استفاده كرده است و اختلاف نسخ را در پاورقى با حروف لاتين مشخص نموده است.
خط ۷۱: خط ۷۳:




 
==پانویس==
==پانویس ==
<references />
<references />


خط ۸۰: خط ۸۱:


==وابسته‌ها==
==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}
[[سير الملوك]]
[[سير الملوك]]


 
[[سیاست‌نامه (سیرالملوک)]]


[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:نظریه‌های سیاسی، حکومت، نظریه‌های حکومتی]]
[[رده:نظریه‌های سیاسی، حکومت، نظریه‌های حکومتی]]
[[رده:25 اسفند الی 24 فروردین]]