تبيان الصلاة: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'در باره' به 'درباره'
جز (جایگزینی متن - ':ف' به ': ف')
جز (جایگزینی متن - 'در باره' به 'درباره')
خط ۴۸: خط ۴۸:




در جلد اول مباحثى در باره وجوب نماز، نمازهاى واجب، نماز جمعه و نماز مسافر بيان شده است. در دومين جلد كتاب تتمه مباحث مربوط به نماز مسافر آمده و در جلد سوم به مقدمات نماز به صورت استدلالى پرداخت شده است. مقدمات نماز جلد چهارم كتاب را نيز در بر گرفته است، اما از جلد پنجم بحث از افعال نماز شروع شده و از نيمه دوم جلد ششم قواطع نماز مورد بحث قرار مى‌گيرند. در جلد هفتم خلل نماز و قضاى نمازها و نيز نماز جماعت مطرح شده‌اند. در آخرين و هشتمين جلد كتاب هم شك در نمازها، نماز احتياط، مباحثى در انقلاب ظن و شك و سجده سهو عنوان گرديده‌اند. همان گونه كه ملاحظه شد كل مباحث مربوط به صلاة در ده مقصد دسته بندى شده‌اند كه ما در اين‌جا گزيده‌اى از مباحث مطرح شده در اين مقاصد ده‌گانه را عنوان مى‌نماييم.
در جلد اول مباحثى درباره وجوب نماز، نمازهاى واجب، نماز جمعه و نماز مسافر بيان شده است. در دومين جلد كتاب تتمه مباحث مربوط به نماز مسافر آمده و در جلد سوم به مقدمات نماز به صورت استدلالى پرداخت شده است. مقدمات نماز جلد چهارم كتاب را نيز در بر گرفته است، اما از جلد پنجم بحث از افعال نماز شروع شده و از نيمه دوم جلد ششم قواطع نماز مورد بحث قرار مى‌گيرند. در جلد هفتم خلل نماز و قضاى نمازها و نيز نماز جماعت مطرح شده‌اند. در آخرين و هشتمين جلد كتاب هم شك در نمازها، نماز احتياط، مباحثى در انقلاب ظن و شك و سجده سهو عنوان گرديده‌اند. همان گونه كه ملاحظه شد كل مباحث مربوط به صلاة در ده مقصد دسته بندى شده‌اند كه ما در اين‌جا گزيده‌اى از مباحث مطرح شده در اين مقاصد ده‌گانه را عنوان مى‌نماييم.


==گزارش محتوا==
==گزارش محتوا==
خط ۶۹: خط ۶۹:
مقدمه سوم در مورد قبله مى‌باشد كه به قول مؤلف در همه اديان توجه به قبله‌اى خاص مورد نظر بوده است؛ براى مثال قبله يهوديان بيت المقدس، قبله نصرانيان مشرق و محل طلوع خورشيد، قبله مجوسيان آتشكده‌ها و قبله مسلمانان كعبه مقدس مى‌باشد.
مقدمه سوم در مورد قبله مى‌باشد كه به قول مؤلف در همه اديان توجه به قبله‌اى خاص مورد نظر بوده است؛ براى مثال قبله يهوديان بيت المقدس، قبله نصرانيان مشرق و محل طلوع خورشيد، قبله مجوسيان آتشكده‌ها و قبله مسلمانان كعبه مقدس مى‌باشد.


چهارمين مقدمه از مقدمات نماز كه در چهارمين سال تدريس مؤلف ذكر شده ستر و ساتر مى‌باشد. پوشاندن بدن توسط مكلّف در هر حالى لازم بوده كه اين امر در مورد نماز نيز با شرايطى خاص وجود دارد. بحث از لباس نمازگزار هم در همين بخش مطرح گرديده است. مقدمه پنجم در باره مكان نمازگزار مى‌باشد كه در دو بخش از آن بحث شده است: اول اينكه جاى نماز بايد تحت ملكيت نمازگزار باشد يا وى مأذون از تصرف در آن مكان باشد. بخش بعدى اينكه محل نماز مرد و زن در جايى كه كنار هم به نماز ايستاده‌اند چگونه بايد باشد.
چهارمين مقدمه از مقدمات نماز كه در چهارمين سال تدريس مؤلف ذكر شده ستر و ساتر مى‌باشد. پوشاندن بدن توسط مكلّف در هر حالى لازم بوده كه اين امر در مورد نماز نيز با شرايطى خاص وجود دارد. بحث از لباس نمازگزار هم در همين بخش مطرح گرديده است. مقدمه پنجم درباره مكان نمازگزار مى‌باشد كه در دو بخش از آن بحث شده است: اول اينكه جاى نماز بايد تحت ملكيت نمازگزار باشد يا وى مأذون از تصرف در آن مكان باشد. بخش بعدى اينكه محل نماز مرد و زن در جايى كه كنار هم به نماز ايستاده‌اند چگونه بايد باشد.


مقدمه ششم در باره اذان و اقامه مى‌باشد؛ مؤلف مى‌فرمايد: آنچه از اذان و اقامه به ذهن متبادر مى‌شود اين است كه اذان و اقامه ندا براى نماز هستند همان گونه كه در تفسير آيه '''«إذا نودي للصلاة من يوم الجمعة»'''، معنى نودى را اذان بيان كرده‌اند. اين مبحث در مورد نماز جماعت معلوم و مشخص است اما در نماز فراداى براى اذان و اقامه چه جايگاهى ترسيم شده است، ايشان مى‌فرمايند: در روايات ما آمده كه با گفتن اذان در نماز فراداى يك صف از ملائكه در پشت سر نمازگزار تشكيل مى‌شود كه با گفتن اقامه تعداد صفوف به دو صف مى‌رسد. ايشان حقيقت اذان و اقامه را خارج از حقيقت نماز دانسته‌اند و بر مدعاى خود ادله‌اى را ذكر نموده‌اند، امّا اينكه اين عمل در ادله ما واجب شمرده شده‌اند يا مستحب، عنوان مطلب بعدى است كه مؤلف مى‌فرمايد: دليلى بر وجوب آنها پيدا نكرده‌ام و آنچه به نظر من حق است استحباب آنها مى‌باشد.
مقدمه ششم درباره اذان و اقامه مى‌باشد؛ مؤلف مى‌فرمايد: آنچه از اذان و اقامه به ذهن متبادر مى‌شود اين است كه اذان و اقامه ندا براى نماز هستند همان گونه كه در تفسير آيه '''«إذا نودي للصلاة من يوم الجمعة»'''، معنى نودى را اذان بيان كرده‌اند. اين مبحث در مورد نماز جماعت معلوم و مشخص است اما در نماز فراداى براى اذان و اقامه چه جايگاهى ترسيم شده است، ايشان مى‌فرمايند: در روايات ما آمده كه با گفتن اذان در نماز فراداى يك صف از ملائكه در پشت سر نمازگزار تشكيل مى‌شود كه با گفتن اقامه تعداد صفوف به دو صف مى‌رسد. ايشان حقيقت اذان و اقامه را خارج از حقيقت نماز دانسته‌اند و بر مدعاى خود ادله‌اى را ذكر نموده‌اند، امّا اينكه اين عمل در ادله ما واجب شمرده شده‌اند يا مستحب، عنوان مطلب بعدى است كه مؤلف مى‌فرمايد: دليلى بر وجوب آنها پيدا نكرده‌ام و آنچه به نظر من حق است استحباب آنها مى‌باشد.


مقصد دوم: مقصد دوم در افعال نماز مى‌باشد كه از نيّت شروع مى‌گردد، اما اينكه حقيقت نيّت چيست و به چه صورت انجام مى‌شود و در كلمات بزرگان چگونه تلقى شده است، مباحثى هستند كه در اين قسمت مشخص شده‌اند. از آن‌جايى كه نيّت در تمام عبادات شرط مى‌باشد، فلذا بحثى كلّى‌تر راجع به آن طرح شده است. يكى از مهم‌ترين مباحث هم در باره نيّت بحث عدول از نيت مى‌باشد؛ به اين معنا كه آيا مى‌توان نيّتى را كه در نماز ظهر شده تغيير داده و نيّت نماز ديگرى كرد؟ قيام، دوّمين فعل نماز است. تكبيره الاحرام، قرائت، ركوع، سجود، تشهد و سلام بقيه افعال نماز مى‌باشند.
مقصد دوم: مقصد دوم در افعال نماز مى‌باشد كه از نيّت شروع مى‌گردد، اما اينكه حقيقت نيّت چيست و به چه صورت انجام مى‌شود و در كلمات بزرگان چگونه تلقى شده است، مباحثى هستند كه در اين قسمت مشخص شده‌اند. از آن‌جايى كه نيّت در تمام عبادات شرط مى‌باشد، فلذا بحثى كلّى‌تر راجع به آن طرح شده است. يكى از مهم‌ترين مباحث هم درباره نيّت بحث عدول از نيت مى‌باشد؛ به اين معنا كه آيا مى‌توان نيّتى را كه در نماز ظهر شده تغيير داده و نيّت نماز ديگرى كرد؟ قيام، دوّمين فعل نماز است. تكبيره الاحرام، قرائت، ركوع، سجود، تشهد و سلام بقيه افعال نماز مى‌باشند.


مقصد سوم: سومين مقصد از مباحث صلاة در مورد قواطع نماز مى‌باشد. قواطع نماز اعمالى هستند كه باعث قطع شدن يا بطلان نماز مى‌شوند. اين قواطع ممكن است عمدى يا سهوى باشند كه مؤلف در مورد هر دوى آنها به تفصيل سخن گفته است. تكفير و تكفّف اولين مورد از قواطع نماز مى‌باشد كه البته طبق نظر علماى شيعه مى‌باشد. اخبار بسيارى نيز در اين مورد از معصومين (عليهم السلام) رسيده كه مؤلف در كنار آنها به نظريات علماى اهل سنت نيز اشاره نموده تا بدعت بودن اين عمل از ديدگاه آنها نيز مشخص شود. به عنوان ياد آورى بايد بگوييم تكفير و تكفف به معنى بسته نگه داشتن دست‌ها در حالت قيام نماز و در حالت نشسته مى‌باشد كه معمولا غالب مذاهب اهل سنّت انجام مى‌دهند.
مقصد سوم: سومين مقصد از مباحث صلاة در مورد قواطع نماز مى‌باشد. قواطع نماز اعمالى هستند كه باعث قطع شدن يا بطلان نماز مى‌شوند. اين قواطع ممكن است عمدى يا سهوى باشند كه مؤلف در مورد هر دوى آنها به تفصيل سخن گفته است. تكفير و تكفّف اولين مورد از قواطع نماز مى‌باشد كه البته طبق نظر علماى شيعه مى‌باشد. اخبار بسيارى نيز در اين مورد از معصومين (عليهم السلام) رسيده كه مؤلف در كنار آنها به نظريات علماى اهل سنت نيز اشاره نموده تا بدعت بودن اين عمل از ديدگاه آنها نيز مشخص شود. به عنوان ياد آورى بايد بگوييم تكفير و تكفف به معنى بسته نگه داشتن دست‌ها در حالت قيام نماز و در حالت نشسته مى‌باشد كه معمولا غالب مذاهب اهل سنّت انجام مى‌دهند.
خط ۷۹: خط ۷۹:
برگرداندن رو به اطراف، قهقه، گريه، حدث، سخن گفتن، انجام دادن كارهاى زيادى كه جزو اعمال نماز نيستند، خوردن و آشاميدن و گفتن آمين بعد از پايان سوره حمد كه باز عملى از اعمال اهل سنّت بر مبناى بدعت مى‌باشد، ديگر قواطع نماز هستند.
برگرداندن رو به اطراف، قهقه، گريه، حدث، سخن گفتن، انجام دادن كارهاى زيادى كه جزو اعمال نماز نيستند، خوردن و آشاميدن و گفتن آمين بعد از پايان سوره حمد كه باز عملى از اعمال اهل سنّت بر مبناى بدعت مى‌باشد، ديگر قواطع نماز هستند.


مقصد چهارم: اين مقصد در باره خلل واقعه در نماز است كه از سوى بزرگان فقها گاهى به صورت كتابى مستقل به رشته تحرير درآمده است. مؤلف در ذيل اين مقصد به تعدادى از قواعد فقهى جارى در اين بخش نيز اشاره نموده است؛ قاعده فراغ، قاعده لا تعاد، شك بعد از وقت و قاعده تجاوز از آن جمله مى‌باشند.
مقصد چهارم: اين مقصد درباره خلل واقعه در نماز است كه از سوى بزرگان فقها گاهى به صورت كتابى مستقل به رشته تحرير درآمده است. مؤلف در ذيل اين مقصد به تعدادى از قواعد فقهى جارى در اين بخش نيز اشاره نموده است؛ قاعده فراغ، قاعده لا تعاد، شك بعد از وقت و قاعده تجاوز از آن جمله مى‌باشند.


مقصد پنجم: قضاى نمازها مطلب عنوان شده در مقصد پنجم مى‌باشد. ايشان ابتدا به مسلّم بودن قضا در ميان اهل سنت و شيعيان اشاره كرده و در دو مقام بحث را قابل پى‌گيرى مى‌داند؛ جهت اول از بابت شخصى كه قضا بر وى واجب شده و جهت دوم از حيث خصوصيات معتبره در قضا مى‌باشد. ايشان در تتمه اين بحث به مسئله مبتلابهى اشاره كرده‌اند تحت اين عنوان كه آيا در خواندن نمازهاى قضا ترتيب شرط مى‌باشد يا نه؟
مقصد پنجم: قضاى نمازها مطلب عنوان شده در مقصد پنجم مى‌باشد. ايشان ابتدا به مسلّم بودن قضا در ميان اهل سنت و شيعيان اشاره كرده و در دو مقام بحث را قابل پى‌گيرى مى‌داند؛ جهت اول از بابت شخصى كه قضا بر وى واجب شده و جهت دوم از حيث خصوصيات معتبره در قضا مى‌باشد. ايشان در تتمه اين بحث به مسئله مبتلابهى اشاره كرده‌اند تحت اين عنوان كه آيا در خواندن نمازهاى قضا ترتيب شرط مى‌باشد يا نه؟
خط ۹۱: خط ۹۱:
مقصد نهم: انقلاب ظن و شك در مقصد نهم بحث شده كه تقريبا بحثى ابتكارى بوده و مؤلف در چند جهت مسائل را طرح كرده و مورد بررسى قرار داده است.
مقصد نهم: انقلاب ظن و شك در مقصد نهم بحث شده كه تقريبا بحثى ابتكارى بوده و مؤلف در چند جهت مسائل را طرح كرده و مورد بررسى قرار داده است.


مقصد دهم: آخرين مقصد كتاب در باره سجده سهو بوده كه اصل وجوب آن و چگونگى به جا آوردنش و نيز موارد وجوبش مورد بحث و بررسى واقع شده است
مقصد دهم: آخرين مقصد كتاب درباره سجده سهو بوده كه اصل وجوب آن و چگونگى به جا آوردنش و نيز موارد وجوبش مورد بحث و بررسى واقع شده است




۴۲۵٬۲۲۵

ویرایش