تاريخ الفرقة الزيدية بين القرنين الثاني و الثالث للهجرة

    از ویکی‌نور
    ‏تاریخ الفرقة الزیدیة بین القرنین الثانی و الثالث للهجرة
    تاريخ الفرقة الزيدية بين القرنين الثاني و الثالث للهجرة
    پدیدآورانشامی، فضیله عبدالامیر (نويسنده)
    ناشرمطبعة الآداب
    مکان نشرنجف اشرف - عراق
    سال نشر1394 ق یا 1974 م
    چاپ1
    موضوعزیدیه - تاریخ
    زبانعربی
    تعداد جلد1
    کد کنگره
    ‏BP‎‏ ‎‏239‎‏/‎‏6‎‏ ‎‏/‎‏ش‎‏2‎‏ت‎‏2
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    تاريخ الفرقة الزيدية بين القرنين الثاني و الثالث للهجرة اثر نويسنده معاصر عرب فضيلة عبدالأمير الشاعي است كه در آن به بررسى چگونگى پيدايش و نمو فرقه زيديه و ريشه‌هاى تاريخى و عقايد آن در محدوده زمانى بين قرن دوم و سوم هجرى پرداخته است.

    ساختار

    كتاب با مقدمه نويسنده آغاز و مطالب در چهار فصل تنظيم شده است.

    نويسنده بحث پيرامون تاريخ اين فرقه را در دو وجه سياسى و اعتقادى دنبال كرده است زيرا به اعتقادى وى، اساس وجود اين فرقه، در حقيقت سياسى- دينى مى‌باشد؛ چراكه ائمه زيديه همانگونه كه رجال علم و فقاهت بودند، رجالى سياسى و اهل جهاد نيز بوده‌اند.[۱]

    نويسنده در تدوين اين اثر از نسخه‌هاى خطى، منابع چاپ شده تاريخى، مقالات فرقه‌ها و شرح حال، كتب جغرافيايى، منابع جديد و برخى كتب فارسی و عربى استفاده نموده است.[۲]

    گزارش محتوا

    در مقدمه، ضمن تعريف فرقه زيديه و تشريح برخى از عقايد ايشان، اشاره مختصرى به محتواى فصول كتاب شده است.[۳]

    فصل اول كتاب دربردارنده موضوع شيعه از لحاظ نشئت دينى و اصول و عقايد آن و همچنين، اهم فِرَق تشيع و ريشه‌هاى تاريخى آن و نيز تضادهاى سياسى و مخالف‌هاى شيعه با حكومت‌هاى معاصر مى‌باشد. نويسنده، اين بحث را به اين دليل كه زيديه، از جمله فرقه‌هاى شيعه بوده و پى بردن به عقايد و تفكرات آن‌ها منوط به شناخت شيعه مى‌باشد، ضرورى دانسته است.[۴]

    اصل و معناى مذهب تشيع و چگونگى نشئت آن، عقايد شيعه، فرقه‌هاى شيعه، امامان دوازده‌گانه، كيسانيه، ريشه‌هاى تاريخى دعوت علويه، بيعت سقيفه و نتايج آن، شخصيت امام على(ع)، فاجعه كربلا و به شهادت رسيدن امام حسین(ع) و تطور تاريخى بعد از اين جريان از جمله مباحث مطرح شده در اين فصل است.

    نويسنده فصل دوم را به بحث و بررسى پيرامون ريشه‌ها و منشأ حركات مربوط به فرقه زيديه در قرن دوم هجرى، به واسطه ظهور زيد بن على و تأثيرات سياسى آن و اعلان دعوت زيديه اختصاص داده است. وى در اين فصل، ضمن اشاره به منازعات و اختلافات ميان زيد بن على و بنى اميه و نحوه به شهادت رسيدن وى، به بررسى حركت نفس زكيه و برادرش، ابراهيم بن عبدالله و قيام زيديه در بلاد ديلم پرداخته است.[۵]

    در فصل سوم، به بررسى تكامل و توسعه حركات زيديه در دوران محمد بن ابراهيم طباطبا و رفتن مبلغان و طرفداران اين فرقه، به سمت حجاز، مصر، يمن و بصره پرداخته شده است. در اين فصل، همچنين اوضاع سياسى كوفه در سال 250ق و سيطره فرقه زيديه بر طبرستان، قومس، جرجان و وفادارى اهالى آن به عبدالحسن بن زيد بررسى گرديده است.[۶]

    آخرين فصل كتاب دربردارنده اصول فرقه زيده و عقايد و طوايف مختلف آن، از جمله جريريه، جاروديه و بتريه مى‌باشد. در پايان اين فصل، مطالعاتى تحليلى در ميان مهمترين مصادر كتاب صورت گرفته است.[۷]

    خلاصه‌اى از مطالب كتاب، به زبان انگليسى در انتهاى كتاب آمده است.[۸]

    وضعيت كتاب

    فهارس كتاب، شامل فهرست مطالب، اعلام، مدن و شهرها و جدول صحيح و غلط الفاظ مذكور در متن، در انتهاى كتاب آمده است.

    پاورقى‌ها به ذكر منابع و معرفى برخى اعلام اختصاص يافته است.

    پانويس

    1. مقدمه، ص8
    2. همان
    3. مقدمه، ص7-9
    4. همان، ص8
    5. همان
    6. همان، ص9
    7. همان
    8. متن كتاب، ص427

    منابع مقاله

    مقدمه و متن كتاب.