المشاعر

المشاعر از آثار حكيم صدرالمتألهين شيرازى (979- 1050ق) است كه متن عربى آن همراه با ترجمه و شرح فارسی و همچنين ترجمه فرانسوى در اثر حاضر جمع شده است. ترجمه و شرح فارسی را يكى از شاه‌زادگان و دولت‌مردان عصر قاجار و صاحب آثارى در حكمت اسلامى به نام بديع‌الملك ميرزا عمادالدولة (زنده در 1308ق برابر با 1891 م) و ترجمه فرانسوى را شرق‌شناس مشهور معاصر هانرى كربن (1903- 1978م) انجام داده است. اين اثر با اهتمام، مقدمه و تعليقات فرانسوى كربن انتشار يافته است.

المشاعر
المشاعر
پدیدآورانکربن، هانری (مترجم)

عمادالدوله، بدیع‌الملک بن امامقلی (مترجم)

صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (نویسنده)
ناشرطهوری
مکان نشرتهران - ایران
سال نشر1363 ش
چاپ2
موضوعفلسفه اسلامی - متون قدیمی تا قرن 14 هستی شناسی (فلسفه اسلامی)
زبانفارسی
تعداد جلد1
کد کنگره
‏BBR‎‏ ‎‏1109‎‏ ‎‏/‎‏آ‎‏3‎‏ع‎‏8

در رابطه با اثر حاضر چند نكته گفتنى است:

  1. در نسخه ديگرى از اين اثر كه در برنامه موجود است، مقدمه هانرى كربن به قلم دكتر كريم مجتهدى به زبان فارسی ترجمه و با پيشگفتار ايشان و به ضميمه ترجمه فارسی بديع‌الملك، با نام «مقدمه بر المشاعر صدرالمتألهين» منتشر شده است.
  2. دكتر كربن در مقدمه علمى‌اش، افزون بر ارائه گزارشى از زندگى صدرالمتألهين شيرازى و طرح كلى كتاب مشاعر، نقشه و طرحى كلان از انديشه‌ها و همچنين كتاب‌شناسى آثار او نيز مطرح كرده است.[۱]
  3. به نظر مجتهدى، هر جا كه كربن به فلسفه شيعى اشاره مى‌كند در درجه اول منظورش فلسفه ملاصدرا است هر چند در هنگام بحث، نظر گذشتگان و ديگران را نيز آورده باشد.[۲]
  4. مترجم و شارح كه لقبش عمادالدولة است، در مقدمه، ترجمه و شرح فارسی خود را نيز «عمادالحكمة» ناميده زيرا مسأله وجود كه در كتاب مشاعر محور اصلى بحث است به تعبير او عماد و ستون فنّ حكمت است.[۳]
  5. با نظر به آنكه جناب عمادالدولة يادآور شده است كه كتاب مشاعر ملاصدرا را در نزد حكيم متّقى ميرزا على اكبر يزدى مطلق استفاده كرده و بيانات ايشان را جمع و تحرير و به صورت كتابى تأليف كرده و به نظر ايشان رسانده است.[۴]، شايد بتوان گفت كه اثر مذكور تقريرى از درس‌هاى ايشان و مورد تأييد اوست و براى شرح نظرات و آراى علمى و فلسفى ايشان و مقايسه آن با نظرات ساير فلاسفه مى‌تواند مورد استفاده قرار گيرد.
  6. يادكردنى است كه هانرى كربن به صورت‌هاى مختلف و از آن جمله «هنرى كربين» در ایران نوشته و گفته شده ولى البته به صورت «هانرى كربن» مشهورتر است. در كتاب حاضر به شكل «هنرى كربين» آمده و البته غلط نيست.
  7. هانرى كربن در مقدمه‌اش بعد از مطرح كردن مقدمات و مباحثى چنين نوشته است: بر اساس نكاتى كه بيان شد و همچنين با توجه به دو سوم اول كتاب المشاعر مى‌توان گفت كه هدف در اين اثر، رسيدن به فلسفه نبوى است.[۵]اين سخن، جاى تأمّل دارد و شايد نتوان آن را به آسانى پذيرفت و در هر حال بايد مفهوم و مصداق «فلسفه نبوى» با دقت بيان شود.

در انتهاى بخش فارسی كتاب، فهرست نامها و اصطلاحات و فهرست مطالب و در ابتداى بخش فرانسوى فهرست مطالب آن ذكر شده است.

اختلاف الفاظ و كلمات در نسخه‌هاى مختلف در پاورقى‌هاى كتاب ذكر شده است.

پانويس

  1. مجتهدى، كريم، ص15- 112
  2. همان، ص3
  3. مقدمه، ص73 و 75
  4. همان، ص74- 75
  5. مجتهدى كريم، ص106

منابع مقاله

  1. مقدمه و متن كتاب.
  2. مجتهدى، كريم، مقدمه بر المشاعر صدرالمتألهين شيرازى (ملاصدرا)، نوشته پروفسور هانرى كربن، ترجمه و پيشگفتار دكتر كريم مجتهدى، به ضميمه متن فارسی المشاعر بديع الملك ميرزا عمادالدوله، انتشارات بنياد حكمت اسلامى صدرا، تهران، چاپ اول، 1381ش.

وابسته‌ها