المستطرف في كل فن مستظرف: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - '.↵↵رده:کتاب‌شناسی' به '. ==وابسته‌ها== {{وابسته‌ها}} رده:کتاب‌شناسی'
جز (جایگزینی متن - ' == == ' به '')
جز (جایگزینی متن - '.↵↵رده:کتاب‌شناسی' به '. ==وابسته‌ها== {{وابسته‌ها}} رده:کتاب‌شناسی')
 
(۲۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات کتاب
{{جعبه اطلاعات کتاب
| تصویر =NUR02497J1.jpg
| تصویر =NUR02497J1.jpg
خط ۷: خط ۶:
[[لحام، سعید محمد]] (محقق)
[[لحام، سعید محمد]] (محقق)


[[ابشیهی، محمد بن احمد]] (نويسنده)
[[ابشیهی، محمد بن احمد]] (نویسنده)
| زبان =عربی
| زبان =عربی
| کد کنگره =‏PJA‎‏ ‎‏4432‎‏ ‎‏/‎‏م‎‏5‎‏ ‎‏1378
| کد کنگره =‏PJA‎‏ ‎‏4432‎‏ ‎‏/‎‏م‎‏5‎‏ ‎‏1378
خط ۱۹: خط ۱۸:
| سال نشر = 1419 ق یا 1999 م
| سال نشر = 1419 ق یا 1999 م


| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE2497AUTOMATIONCODE
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE02497AUTOMATIONCODE
| چاپ =1
| چاپ =1
| تعداد جلد =1
| تعداد جلد =1
| کتابخانۀ دیجیتال نور =3431
| کتابخانۀ دیجیتال نور =02497
| کتابخوان همراه نور =02497
| کد پدیدآور =
| کد پدیدآور =
| پس از =
| پس از =
| پیش از =
| پیش از =
}}
}}
'''المستطرف في كل فن مستظرف'''، اثر [[ابشیهی، محمد بن احمد|شهاب‌الدين محمد بن احمد ابوالفتح ابشيهى]]، كتابى است در موضوعات مختلف و متنوع از جمله مبانى اسلام، زندگى معنوى، سياسى و اجتماعى انسان كه به زبان عربى و در نيمه اول قرن نهم هجرى نوشته شده است.


 
==ساختار==
'''المستطرف في كل فن مستظرف'''، اثر شهاب‌الدين محمد بن احمد ابوالفتح ابشيهى، كتابى است در موضوعات مختلف و متنوع از جمله مبانى اسلام، زندگى معنوى، سياسى و اجتماعى انسان كه به زبان عربى و در نيمه اول قرن نهم هجرى نوشته شده است.
كتاب با دو مقدمه از محقق و نویسنده آغاز و مطالب در 84 باب كه برخى شامل چند فصل مى‌باشد، عرضه شده است.
 
== ساختار ==
 
 
كتاب با دو مقدمه از محقق و نويسنده آغاز و مطالب در 84 باب كه برخى شامل چند فصل مى‌باشد، عرضه شده است.


در تنظيم ابواب، ترتيب خاصى رعايت نشده است.
در تنظيم ابواب، ترتيب خاصى رعايت نشده است.


== گزارش محتوا ==
==گزارش محتوا==
 
در مقدمه محقق، توضيحات مختصرى پيرامون موضوع كتاب داده شده است.<ref>[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/3431/1/5 مقدمه محقق، ص5]</ref>
 
در مقدمه محقق، توضيحات مختصرى پيرامون موضوع كتاب داده شده است.<ref>مقدمه محقق، ص5</ref>


نويسنده در مقدمه خود، برنامه‌اى كه نظم چندان روشنى ندارد، براى كار خود ريخته و چون ديده است كه دانش‌ها در كتاب‌هاى گوناگون پراكنده‌اند، خواسته است همه (به‌ويژه اخلاق و ادب را) يك جا جمع كند تا همگان را به كار آيد. سپس برخى را به داستان‌هاى شادى‌آفرين آراسته و برخى ديگر را به آيات و احاديث و روايات صحيح مستند كرده است.
نویسنده در مقدمه خود، برنامه‌اى كه نظم چندان روشنى ندارد، براى كار خود ريخته و چون ديده است كه دانش‌ها در كتاب‌هاى گوناگون پراكنده‌اند، خواسته است همه (به‌ويژه اخلاق و ادب را) يك جا جمع كند تا همگان را به كار آيد. سپس برخى را به داستان‌هاى شادى‌آفرين آراسته و برخى ديگر را به آيات و احاديث و روايات صحيح مستند كرده است.


در اين گونه موارد نيز از «ربيع الأبرار» [[زمخشری، محمود بن عمر|زمخشرى]] و «العقد الفريد» ابن عبدربّه سود برده است.<ref>مقدمه نويسنده، ص7</ref>
در اين گونه موارد نيز از «ربيع الأبرار» [[زمخشری، محمود بن عمر|زمخشرى]] و «العقد الفريد» ابن عبدربّه سود برده است.<ref>[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/3431/1/7 مقدمه نویسنده، ص7]</ref>


شايد بتوان ابواب و مطالب كتاب را به ترتيب زير تقسيم‌بندى موضوعى كرد:
شايد بتوان ابواب و مطالب كتاب را به ترتيب زير تقسيم‌بندى موضوعى كرد:


#اسلام: مبانى اسلام، قرآن، توكل بر خدا، توبه، ذكر دنيا و زهد، درود بر پيامبر(ص)؛ به‌عنوان مثال، نويسنده مبانى اسلام را در پنج فصل خلاصه كرده و به توضيح آن‌ها پرداخته است. اين فصول عبارتند از: اخلاص؛ نماز و فضيلت آن؛ زكات؛ روزه و حج.<ref>متن كتاب، ص11 - 18</ref>
#اسلام: مبانى اسلام، قرآن، توكل بر خدا، توبه، ذكر دنيا و زهد، درود بر پيامبر(ص)؛ به‌عنوان مثال، نویسنده مبانى اسلام را در پنج فصل خلاصه كرده و به توضيح آن‌ها پرداخته است. اين فصول عبارتند از: اخلاص؛ نماز و فضيلت آن؛ زكات؛ روزه و حج.<ref>[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/3431/1/11 متن كتاب، ص11 - 18]</ref>
#زندگى معنوى انسان: عقل و هوش، عشق، قضا و قدر، صبر و تسلّى، علم و ادب، فضيلت و علم، توكل بر خدا، عدل و انصاف، شفقت بر خلق و...
#زندگى معنوى انسان: عقل و هوش، عشق، قضا و قدر، صبر و تسلّى، علم و ادب، فضيلت و علم، توكل بر خدا، عدل و انصاف، شفقت بر خلق و...
#نويسنده در مورد عقل، معتقد است عقل، داراى دو قسم مى‌باشد: قسمى كه قبول نقصان و زيادت نمى‌كند كه عبارت است از عقل غريزى مشترك بين عقلا و قسمى كه قابل نقصان و زيادت است كه همان عقل تجربى و اكتسابى مى‌باشد.<ref>همان، ص20</ref>
#نویسنده در مورد عقل، معتقد است عقل، داراى دو قسم مى‌باشد: قسمى كه قبول نقصان و زيادت نمى‌كند كه عبارت است از عقل غريزى مشترك بين عقلا و قسمى كه قابل نقصان و زيادت است كه همان عقل تجربى و اكتسابى مى‌باشد.<ref>[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/3431/1/20 همان، ص20]</ref>
#انسان و زندگى مادى او: خوراك و آداب آن؛ ظاهر انسان، قدّ، شمايل و جامه او؛ زيورآلات و عطريّات؛ جوانى، پيرى، تندرستى و بيمارى؛ اسم، كنيه و لقب؛ سفر؛ مال‌پرستى؛ فقر؛ آوازه‌خوانان؛ كنيزكان آوازه‌خوان؛ زن؛ باده؛ پزشکى و...
#انسان و زندگى مادى او: خوراك و آداب آن؛ ظاهر انسان، قدّ، شمايل و جامه او؛ زيورآلات و عطريّات؛ جوانى، پيرى، تندرستى و بيمارى؛ اسم، كنيه و لقب؛ سفر؛ مال‌پرستى؛ فقر؛ آوازه‌خوانان؛ كنيزكان آوازه‌خوان؛ زن؛ باده؛ پزشکى و...
#زندگى سياسى و اجتماعى: شاهان و سلاطين و اطاعت اولوالامر، آداب معاشرت با سلطان، وزيران و بزرگان دولت، قضاوت و قاضيان، شجاعت و اثرات آن در جنگ و...
#زندگى سياسى و اجتماعى: شاهان و سلاطين و اطاعت اولوالامر، آداب معاشرت با سلطان، وزيران و بزرگان دولت، قضاوت و قاضيان، شجاعت و اثرات آن در جنگ و...
خط ۵۹: خط ۵۳:
#پراكنده: حيوان، عجايب مخلوقات، پريان، درياها، نهرها، چاه‌ها و...
#پراكنده: حيوان، عجايب مخلوقات، پريان، درياها، نهرها، چاه‌ها و...


دو ويژگى در اثر حاضر وجود دارد كه ظاهرا همين دو خصلت موجب شهرت آن شده است: يكى آنكه نويسنده موفق شده بود از معانى دينى، اخلاقى و ادبى، تركيبى فراهم آورد كه با ذوق مسلمانان سده‌هاى 9 و 10ق، همسازى تمام داشته باشد و هر مسلمان فرهنگ‌دوست، همه مفاهيم و معانى مورد نياز خود را در آن بازيابد.
دو ويژگى در اثر حاضر وجود دارد كه ظاهرا همين دو خصلت موجب شهرت آن شده است: يكى آنكه نویسنده موفق شده بود از معانى دينى، اخلاقى و ادبى، تركيبى فراهم آورد كه با ذوق مسلمانان سده‌هاى 9 و 10ق، همسازى تمام داشته باشد و هر مسلمان فرهنگ‌دوست، همه مفاهيم و معانى مورد نياز خود را در آن بازيابد.


دوم آنكه شيوه نگارش وى، از سادگى و روانى خاصى برخوردار است. او شايد به سبب عدم تبحر كافى، از تكلّف سجع‌پردازى، معقّدسازى و مترادف‌سازى در امان ماند و به زبانى كه قابل فهم همگان بود، نوشت؛ چنان‌كه گاه نمى‌توانست از مصطلحات و تركيبات لهجه مصرى بپرهيزد. هرچند اين جنبه از اثر نويسنده از نظر برخى عيب محسوب مى‌شود، ولى اينك زمينه مناسبى را براى بررسى لهجه و ضرب‌المثل‌ها و احيانا برخى خلقيات مصريان فراهم آورده است.
دوم آنكه شيوه نگارش وى، از سادگى و روانى خاصى برخوردار است. او شايد به سبب عدم تبحر كافى، از تكلّف سجع‌پردازى، معقّدسازى و مترادف‌سازى در امان ماند و به زبانى كه قابل فهم همگان بود، نوشت؛ چنان‌كه گاه نمى‌توانست از مصطلحات و تركيبات لهجه مصرى بپرهيزد. هرچند اين جنبه از اثر نویسنده از نظر برخى عيب محسوب مى‌شود، ولى اينك زمينه مناسبى را براى بررسى لهجه و ضرب‌المثل‌ها و احيانا برخى خلقيات مصريان فراهم آورده است.


== وضعيت كتاب ==
== وضعيت كتاب ==
اين اثر، به تركى استامبولى نيز ترجمه شده و علاوه بر اين، برخى به تلخيص آن پرداختند؛ تلخيص‌هایى از قبيل: «المستطلف من المستطرف»، «المستقطف من المستطرف» و نيز تلخيص آن در ظاهريه.


 
تحقيق كتاب، توسط [[لحام، سعید محمد|سعيد محمد اللحام]] صورت گرفته است.
اين اثر، به تركى استامبولى نيز ترجمه شده و علاوه بر اين، برخى به تلخيص آن پرداختند؛ تلخيص‌هايى از قبيل: «المستطلف من المستطرف»، «المستقطف من المستطرف» و نيز تلخيص آن در ظاهريه.
 
تحقيق كتاب، توسط سعيد محمد اللحام صورت گرفته است.


فهرست مطالب، در انتهاى كتاب آمده است.
فهرست مطالب، در انتهاى كتاب آمده است.
خط ۷۵: خط ۶۷:


==پانويس ==
==پانويس ==
<references />
<references/>
 
== منابع مقاله ==
 
1. مقدمه و متن كتاب.
 
2. اكتفاء القنوع بما هو مطبوع، ادوارد فنديك، ص348.


==منابع مقاله==


#مقدمه و متن كتاب.
#[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/26280/1/348 اكتفاء القنوع بما هو مطبوع، ادوارد فنديك، ص348].
==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}


[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:زبان‌شناسی، علم زبان]]
[[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]
[[رده:زبان و ادبیات عربی]]