اصول دین (مقدس اردبیلی): تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - '↵↵| ' به ' | '
جز (جایگزینی متن - 'ابی ' به 'ابی')
جز (جایگزینی متن - '↵↵| ' به ' | ')
 
(۴۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۵: خط ۵:
| پدیدآوران =  
| پدیدآوران =  


مقدس اردبيلي، احمد بن محمد (نويسنده)
[[مقدس اردبیلی، احمد بن محمد]] (نویسنده)


صادقي، محسن(محقق)  
صادقي، محسن (محقق)  
 
| ناشر = بوستان کتاب قم (انتشارات [[دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم]])  
| ناشر = بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)  
| مکان نشر = ایران - قم
| مکان نشر = ايران - قم
| سال نشر = 1387ش
| سال نشر = 1387ش
| چاپ = 4
| چاپ = 4
| شابک = 978-964-548-594-6  
| شابک = 978-964-548-594-6  
| موضوع =  
| موضوع =  
 
1.شيعه - اصول دين
1.شيعه - اصول دين
2.شيعه - عقايد
 
2.شيعه - عقايد
 
| زبان = فارسی
| زبان = فارسی
| تعداد جلد = 1
| تعداد جلد = 1
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 18406
| کتابخانۀ دیجیتال نور =14755
| کد کنگره = ‏BP‎‏ ‎‏216‎‏ ‎‏/‎‏م‎‏7‎‏الف‎‏6  
| کد کنگره = ‏BP‎‏ ‎‏216‎‏ ‎‏/‎‏م‎‏7‎‏الف‎‏6  
| کد اتوماسیون = BOK14755
| کد اتوماسیون = AUTOMATIONCODE14755AUTOMATIONCODE
| کتابخوان همراه نور =14755
| پس از =  
| پس از =  
| پیش از =  
| پیش از =  
}}
}}
 
'''اصول دین'''، یکی از آثار فارسی [[مقدس اردبیلی، احمد بن محمد|مقدس اردبیلی]] است که مؤلف در آن، به مبحث اثبات واجب‌الوجود و صفات ثبوتی و سلبی او، مبحث نبوت، امامت و معاد پرداخته است.
'''اصول دین'''، یکی از آثار فارسی مقدس اردبیلی است که مؤلف در آن، به مبحث اثبات واجب الوجود و صفات ثبوتی و سلبی او، مبحث نبوت، امامت و معاد پرداخته است.
این کتاب توسط محسن صادقی، تصحیح و تحقیق شده است.
این کتاب توسط محسن صادقی، تصحیح و تحقیق شده است.
شرح‌حال‌نگاران و فهرست‌نگاران برای محقق اردبیلی کتاب‌هایی با عنوان‌های «اثبات واجب»، «اصول دین» و «اثبات امامت» یاد کرده‌اند که به نظر مصحح، اینها همه نام‌های یک کتاب و آن هم همان «اصول دین» است <ref> ر.ک: مقدمه مصحح، ص7 </ref>.
شرح‌حال‌نگاران و فهرست‌نگاران برای محقق اردبیلی کتاب‌هایی با عنوان‌های «اثبات واجب»، «اصول دین» و «اثبات امامت» یاد کرده‌اند که به نظر مصحح، اینها همه نام‌های یک کتاب و آن هم همان «اصول دین» است.<ref>[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/18406/1/7 ر.ک: مقدمه مصحح، ص7]</ref>
البته خود محقق اردبیلی نامی برای این کتاب انتخاب نکرده است، اما در دیگر تألیفاتش، با عناوین «اثبات واجب»، «اثبات امامت»، «رساله فارسیه» و «بعض الرسائل» از آن یاد کرده و گاهی از آن مطالبی نقل کرده است <ref> ر.ک: همان، ص7- 8 </ref>.
البته خود محقق اردبیلی نامی برای این کتاب انتخاب نکرده است، اما در دیگر تألیفاتش، با عناوین «اثبات واجب»، «اثبات امامت»، «رساله فارسیه» و «بعض الرسائل» از آن یاد کرده و گاهی از آن مطالبی نقل کرده است.<ref>[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/18406/1/7 ر.ک: همان، ص7- 8]</ref>


==ساختار==
==ساختار==
خط ۳۸: خط ۳۴:


==گزارش محتوا==
==گزارش محتوا==
مصحح در مقدمه خود، ضمن شرح حال مقدس اردبیلی، به نسخه‌های کتاب در کتابخانه‌های جهان پرداخته است <ref> مقدمه نخست، ص5- 14</ref>.
مصحح در مقدمه خود، ضمن شرح حال مقدس اردبیلی، به نسخه‌های کتاب در کتابخانه‌های جهان پرداخته است.<ref>[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/18406/1/5 مقدمه نخست، ص5- 14]</ref>
در مقدمه نویسنده، اشاره کوتاهی به اهمیت دانستن اصول دین شده است <ref> مقدمه دوم، ص19</ref>.
در مقدمه نویسنده، اشاره کوتاهی به اهمیت دانستن اصول دین شده است.<ref>[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/18406/1/19 مقدمه دوم، ص19]</ref>
اثر حاضر، از کتاب‌های معروف مقدس اردبیلی است. در فهرست مرکزی دانشگاه‌ تهران،‌ ج3/578‌ در وصف آن آمده است: «رساله در کلام به روش شیعی و بیشتر در‌ امامت‌ است و در چهار باب و از کشاف و تفسیر طبری و کتاب‌های‌ اخبار‌ و اصول چهارگانه شیعی و از ابن ابی‌الحدید و سعد تفتازانی و قوشچی و شاه‌ اسماعیل یاد می‌کند…» <ref>زمانی‌نژاد، علی‌اکبر، 1375، ص100</ref>.
اثر حاضر، از کتاب‌های معروف مقدس اردبیلی است. در فهرست مرکزی دانشگاه تهران، ج3/578 در وصف آن آمده است: «رساله در کلام به روش شیعی و بیشتر در امامت است و در چهار باب و از [[الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل و عيون الأقاويل في وجوه التأويل|کشاف]] و تفسیر طبری و کتاب‌های اخبار و اصول چهارگانه شیعی و از ابن ابی‌الحدید و سعد تفتازانی و قوشچی و شاه اسماعیل یاد می‌کند…».<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1798/100 زمانی‌نژاد، علی‌اکبر، 1375، ص100]</ref>
در فهرست نسخه‌های خطی فارسی، ج2/879 آمده است: «اصول‌ دین=‌ اثبات‌ واجب= ترجمه العقائد از ملا احمد مقدس اردبیلی… در چهار باب: 1. اثبات واجب و صفات‌ ثبوتیه و سلبیه‌اش در 3 فصل؛ 2. پیامبری؛ 3. امامت؛ 4. معاد.‌ در‌ بحث امامت بسیار سخن رفته... و در آن سرگذشت‌ چند‌ تن‌ از دانشمندان شیعه و نگارش‌های آنان را آورده است و در «حديقه‌ الشيعه»، از کتابیبه نام «إثبات الواجب» یاد شده است» <ref>همان</ref>.
در فهرست نسخه‌های خطی فارسی، ج2/879 آمده است: «اصول دین= اثبات واجب= ترجمه العقائد از ملا احمد مقدس اردبیلی… در چهار باب: 1. اثبات واجب و صفات ثبوتیه و سلبیه‌اش در 3 فصل؛ 2. پیامبری؛ 3. امامت؛ 4. معاد. در بحث امامت بسیار سخن رفته... و در آن سرگذشت چند تن از دانشمندان شیعه و نگارش‌های آنان را آورده است و در «حديقه الشيعه»، از کتابیبه نام «إثبات الواجب» یاد شده است».<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1798/100 همان]</ref>
همچنین در «کشف الحجب»، ص228، آمده است: «رسالة‌ في‌ إثبات الواجب الوجود بالفارسية لمولانا أحمد بن محمد الأردبيلي... أولها: بدان هداك‌ الله‌ تعالی که چون آدمی قابل تکلیف است‌ الخ)و به تبع «کشف الحجب»، در «مرآة الكتب»،‌ ج2،‌ ص8، نیز آمده است: «إثبات الواجب و هي رسائل متعددة لجماعة من الفضلاء... ‌منهم‌ المقدس الأردبيلي أوله: بدان هداك‌ الله...» <ref>همان</ref>.
همچنین در «کشف الحجب»، ص228، آمده است: «رسالة في إثبات الواجب‌الوجود بالفارسیة لمولانا أحمد بن محمد الأردبيلي... أولها: بدان هداك الله تعالی که چون آدمی قابل تکلیف است الخ) و به تبع «کشف الحجب»، در «مرآة الكتب»، ج2، ص8، نیز آمده است: «إثبات الواجب و هي رسائل متعددة لجماعة من الفضلاء... ‌منهم المقدس الأردبيلي أوله: بدان هداك الله...».<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1798/100 همان]</ref>


کتاب در چهار باب تنظیم شده است:
کتاب در چهار باب تنظیم شده است:
باب اول، در بیان اثبات واجب الوجود است. از جمله مباحث مطرح‌شده در این باب، می‌توان به معانی «من عرف نفسه فقد عرف ربه»؛ صفات ثبوتی خداوند مانند مختار، عالم، حی، مرید، مدرک، سرمدی، متکلم، صادق؛ صفات سلبی مانند شریک ندارد، مرکب نیست، جسم و جوهر و عرض نیست، محل حوادث نیست، دیدنی نیست و... <ref> متن کتاب، ص23 - 43 </ref>.
باب اول، در بیان اثبات واجب‌الوجود است. از جمله مباحث مطرح‌شده در این باب، می‌توان به معانی «من عرف نفسه فقد عرف ربه»؛ صفات ثبوتی خداوند مانند مختار، عالم، حی، مرید، مدرک، سرمدی، متکلم، صادق؛ صفات سلبی مانند شریک ندارد، مرکب نیست، جسم و جوهر و عرض نیست، محل حوادث نیست، دیدنی نیست و.<ref>[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/18406/1/23 متن کتاب، ص23 - 43]</ref>
باب دوم، در بیان نبوت بوده (همان، ص49) و باب سوم، که بیشترین حجم مطالب را به خود اختصاص داده، در بیان امامت می‌باشد. از جمله مباحث این باب عبارتند از: دلیل عقلی و نقلی از قرآن بر امامت امیرالمؤمنین(ع)؛ اخبار دال بر امامت امیرالمؤمنین(ع)؛ اعمال خلیفه اول و دوم و سوم؛ دلایل شیعه بر افضلیت امیر مؤمنان(ع) از نظر اهل سنت؛ امامت نزد شیعه؛ روایت اهل سنت درباره دوازده امام(ع)؛ اعتقاد به امامت حضرت صاحب(عج) <ref> همان، ص57 - 164</ref>.
باب دوم، در بیان نبوت بوده (همان، ص49) و باب سوم، که بیشترین حجم مطالب را به خود اختصاص داده، در بیان امامت می‌باشد. از جمله مباحث این باب عبارتند از: دلیل عقلی و نقلی از قرآن بر امامت [[امام على(ع)|امیرالمؤمنین(ع)]]؛ اخبار دال بر امامت [[امام على(ع)|امیرالمؤمنین(ع)]]؛ اعمال خلیفه اول و دوم و سوم؛ دلایل شیعه بر افضلیت امیر مؤمنان(ع) از نظر اهل سنت؛ امامت نزد شیعه؛ روایت اهل سنت درباره دوازده امام(ع)؛ اعتقاد به امامت حضرت صاحب(عج).<ref>[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/18406/1/57 همان، ص57 - 164]</ref>
آخرین باب درباره معاد بوده و در آن، از حقیقت ما جاء به النبي، معاد، سؤال قبر و حشر و نشر سخن به میان آمده است <ref>همان، ص179 - 182</ref>.
آخرین باب درباره معاد بوده و در آن، از حقیقت ما جاء به النبي، معاد، سؤال قبر و حشر و نشر سخن به میان آمده است.<ref>[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/18406/1/179 همان، ص179 - 182]</ref>
علت اینکه از این کتاب به «اثبات امامت» هم تعبیر شده - چنان‌که خود اردبیلی هم در «حديقة الشيعة» به آن تعبیر کرده - شاید این باشد که بیشتر مطالب این کتاب را بحث امامت آن تشکیل می‌دهد و نیز علت اشتهار این کتاب به «اثبات واجب»، ممکن است این باشد که باب اول آن، در اثبات واجب تعالی است و این نوع اسم‌گذاری رایج است <ref>مقدمه مصحح، ص8</ref>.
علت اینکه از این کتاب به «اثبات امامت» هم تعبیر شده - چنان‌که خود اردبیلی هم در «حديقة الشيعة» به آن تعبیر کرده - شاید این باشد که بیشتر مطالب این کتاب را بحث امامت آن تشکیل می‌دهد و نیز علت اشتهار این کتاب به «اثبات واجب»، ممکن است این باشد که باب اول آن، در اثبات واجب تعالی است و این نوع اسم‌گذاری رایج است.<ref>[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/18406/1/8 مقدمه مصحح، ص8]</ref>


==وضعیت کتاب==
==وضعیت کتاب==
فهرست مطالب، به‌همراه فهرست آیات، احادیث، آثار، اعلام معصومان(ع) و اشخاص و کتب مذکور در متن و نیز فهرست منابع مورد استفاده محقق، در انتهای کتاب آمده است.
فهرست مطالب، به‌همراه فهرست آیات، احادیث، آثار، اعلام معصومان(ع) و اشخاص و کتب مذکور در متن و نیز فهرست منابع مورد استفاده محقق، در انتهای کتاب آمده است.
در پاورقی‌ها علاوه بر ذکر منابع <ref>ر.ک: همان، ص57</ref>، به توضیح برخی از مطالب متن پرداخته شده است.
در پاورقی‌ها علاوه بر ذکر منابع.<ref>[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/18406/1/57 ر.ک: همان، ص57]</ref>، به توضیح برخی از مطالب متن پرداخته شده است.
==پانويس ==
==پانويس ==
<references />
<references />
==منابع مقاله==
==منابع مقاله==
# مقدمه و متن کتاب.
# مقدمه و متن کتاب.
# [[:noormags:30500|زمانی‌نژاد، علی‌اکبر، «کتاب‌شناسی محقق اردبیلی»، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله: آینه پژوهش، شماره 39، مرداد و شهریور 1375 (30 صفحه، از 93 تا 122)]].
# [[:noormags:30500|زمانی‌نژاد، علی‌اکبر، «کتاب‌شناسی محقق اردبیلی»، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله: آینه پژوهش، شماره 39، مرداد و شهریور 1375 (30 صفحه، از 93 تا 122)]].


== وابسته‌ها ==
==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}
 
[[اصول دین (اردبیلی)]]


[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:کتاب‌شناسی]]
خط ۶۷: خط ۶۷:
[[رده:کلام و عقاید]]
[[رده:کلام و عقاید]]


[[رده:مباحث خاص کلامی]]
[[رده: مباحث خاص کلامی]]