ادبیات فارسی بر مبنای تألیف استوری: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۳۱: خط ۳۱:
| چاپ =1
| چاپ =1
| تعداد جلد =2
| تعداد جلد =2
| کتابخانۀ دیجیتال نور =
| کتابخانۀ دیجیتال نور =11699
| کتابخوان همراه نور =11699
| کتابخوان همراه نور =11699
| کد پدیدآور =
| کد پدیدآور =
خط ۳۹: خط ۳۹:
}}
}}


'''ادبیات فارسی بر مبناى تألیف استورى'''، برگردانى فارسی، در دو جلد، از ترجمه روسى اثر معروف استورى در معرفى متون فارسی است. استورى این کتاب را بیشتر به عنوان راهنما تنظیم کرده است تا کتاب تاریخ ادبیات به معناى متعارف کلمه. ترجمه روسى این اثر توسط «یو.ا.برگل» و ترجمه فارسی آن توسط آقایان «[[يحيى آرين‌پور|یحیى آرین‌پور]]»، «[[کشاورز، کریم|کریم کشاورز]]» و «سیروس ایزدى» صورت گرفته و احمد منزوى کل کار را ویرایش و یکدست کرده است.
'''ادبیات فارسی بر مبناى تألیف استورى'''، برگردانى فارسی، در دو جلد، از ترجمه روسى اثر معروف [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] در معرفى متون فارسی است. [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] این کتاب را بیشتر به عنوان راهنما تنظیم کرده است تا کتاب تاریخ ادبیات به معناى متعارف کلمه. ترجمه روسى این اثر توسط «[[برگل، یوری انوخوویچ|یو.ا.برگل]]» و ترجمه فارسی آن توسط آقایان «[[يحيى آرين‌پور|یحیى آرین‌پور]]»، «[[کشاورز، کریم|کریم کشاورز]]» و «[[ایزدی، سیروس|سیروس ایزدى]]» صورت گرفته و [[منزوی، احمد|احمد منزوى]] کل کار را ویرایش و یکدست کرده است.


==ساختار==
==ساختار==
کتاب در دو جلد تنظیم شده و مشتمل بر پیشگفتار چاپ فارسی به قلم احمد منزوى، پیشگفتار چاپ روسى به قلم یو.ى.بورشچفسکى و یو.ا.برگل، پیشگفتار جلد سوم چاپ روسى کتاب به قلم یو.ا.برگل، پیشگفتارهاى چاپ انگلیسى به قلم استورى و پنج بخش مى‌باشد.
کتاب در دو جلد تنظیم شده و مشتمل بر پیشگفتار چاپ فارسی به قلم [[منزوی، احمد|احمد منزوى]]، پیشگفتار چاپ روسى به قلم یو.ى.بورشچفسکى و [[برگل، یوری انوخوویچ|یو.ا.برگل]]، پیشگفتار جلد سوم چاپ روسى کتاب به قلم [[برگل، یوری انوخوویچ|یو.ا.برگل]]، پیشگفتارهاى چاپ انگلیسى به قلم [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] و پنج بخش مى‌باشد.


==گزارش محتوا==
==گزارش محتوا==
این مجموعه بزرگ‌ترین کار تحقیقى استورى است که بیشتر عمر خویش را بر سر تألیف آن نهاده است و شامل فهرست بسیارى از کتاب‌هاى فارسی همراه با زندگى‌نامه موجز و سودمندى از نویسندگان آنهاست. چنان‌که استورى در مقدمه جلد اول مى‌گوید: وى در نگارش این کتاب بر آن بوده که اثرى چون تاریخ آثار عربى بروکلمان گرد آورد؛ اما شیوه طبقه‌بندى، متفاوت از شیوه بروکلمان است. او برخلاف بروکلمان که تقسیم‌بندى کتاب خود را بر پایه دوره‌هاى تاریخى قرار داده بود، موضوع کتاب‌ها را پایه طبقه‌بندى قرار داد. در طبقه‌بندى بروکلمان همه آثارى که متعلق به یک دوره تاریخى هستند، در یک بخش جاى مى‌گیرند، اما در حال حاضر طبقه‌بندى استورى مناسب‌تر به نظر مى‌رسد. از سوى دیگر استورى در هر موضوع، مؤلفان را پایه طبقه‌بندى قرار داد و نه کتاب‌ها را و به این ترتیب ناچار شد آثارى را که مؤلف آنها شناخته‌شده نیست، در بخش جداگانه‌اى به نام «ملحقات» در پایان هر فصل جاى دهد؛ بدین ترتیب مآخذى که متعلق به یک دوره هستند، در یک جا گردآورده نشده و پراکنده هستند.
این مجموعه بزرگ‌ترین کار تحقیقى [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] است که بیشتر عمر خویش را بر سر تألیف آن نهاده است و شامل فهرست بسیارى از کتاب‌هاى فارسی همراه با زندگى‌نامه موجز و سودمندى از نویسندگان آنهاست. چنان‌که [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] در مقدمه جلد اول مى‌گوید: وى در نگارش این کتاب بر آن بوده که اثرى چون تاریخ آثار عربى [[بروکلمان، کارل|بروکلمان]] گرد آورد؛ اما شیوه طبقه‌بندى، متفاوت از شیوه [[بروکلمان، کارل|بروکلمان]] است. او برخلاف [[بروکلمان، کارل|بروکلمان]] که تقسیم‌بندى کتاب خود را بر پایه دوره‌هاى تاریخى قرار داده بود، موضوع کتاب‌ها را پایه طبقه‌بندى قرار داد. در طبقه‌بندى [[بروکلمان، کارل|بروکلمان]] همه آثارى که متعلق به یک دوره تاریخى هستند، در یک بخش جاى مى‌گیرند، اما در حال حاضر طبقه‌بندى [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] مناسب‌تر به نظر مى‌رسد. از سوى دیگر [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] در هر موضوع، مؤلفان را پایه طبقه‌بندى قرار داد و نه کتاب‌ها را و به این ترتیب ناچار شد آثارى را که مؤلف آنها شناخته‌شده نیست، در بخش جداگانه‌اى به نام «ملحقات» در پایان هر فصل جاى دهد؛ بدین ترتیب مآخذى که متعلق به یک دوره هستند، در یک جا گردآورده نشده و پراکنده هستند.


ترتیب مطالب و مواد بدین شرح است:
ترتیب مطالب و مواد بدین شرح است:
خط ۵۳: خط ۵۳:
مشخصات نسخه‌هاى خطى موجود اثر، به ترتیب تاریخ کتابت - به استناد فهرست‌هاى کتاب‌هاى خطى که به چاپ رسیده - با دقت تمام ذکر شده است. نسخه‌هاى خطى که در فهرست‌هاى چاپى از آنها ذکرى نشده، ولى در جاهاى دیگر، مانند مقالات یا در پیشگفتار کتاب‌ها از آنها یاد شده، جداگانه آورده شده است. در معرفى هر نسخه خطى، درباره مزایا یا نقایص وضعیت آغاز و انجام، تاریخ دقیق یا تقریبى کتابت و تصاویر و تزیینات (مینیاتور یا طلاکارى) آن اطلاعاتى داده شده است.
مشخصات نسخه‌هاى خطى موجود اثر، به ترتیب تاریخ کتابت - به استناد فهرست‌هاى کتاب‌هاى خطى که به چاپ رسیده - با دقت تمام ذکر شده است. نسخه‌هاى خطى که در فهرست‌هاى چاپى از آنها ذکرى نشده، ولى در جاهاى دیگر، مانند مقالات یا در پیشگفتار کتاب‌ها از آنها یاد شده، جداگانه آورده شده است. در معرفى هر نسخه خطى، درباره مزایا یا نقایص وضعیت آغاز و انجام، تاریخ دقیق یا تقریبى کتابت و تصاویر و تزیینات (مینیاتور یا طلاکارى) آن اطلاعاتى داده شده است.


چاپ‌هاى متعدد اثر، اعم از کامل و ناتمام، همچنین ترجمه‌هاى آن و تحقیقاتى که درباره آن شده، معرفى شده است. آثارى که صاحبان آنها معلوم نبوده، جداگانه، در پایان هر بخش فهرست شده است. استورى در تألیف جامع خود از فهرست‌هاى معتبر متعددى که به کوشش محققان غربى و شرقى تدوین شده بود، بهره جسته است.
چاپ‌هاى متعدد اثر، اعم از کامل و ناتمام، همچنین ترجمه‌هاى آن و تحقیقاتى که درباره آن شده، معرفى شده است. آثارى که صاحبان آنها معلوم نبوده، جداگانه، در پایان هر بخش فهرست شده است. [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] در تألیف جامع خود از فهرست‌هاى معتبر متعددى که به کوشش محققان غربى و شرقى تدوین شده بود، بهره جسته است.


مستندات استورى برای فراهم آوردن اطلاعات کتاب‌شناختى این اثر عبارت است از:
مستندات [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] برای فراهم آوردن اطلاعات کتاب‌شناختى این اثر عبارت است از:


1. اطلاعات مستقیمى که او از طریق رؤیت کتاب‌هاى خطى و چاپى فارسی به دست مى‌آورد.
1. اطلاعات مستقیمى که او از طریق رؤیت کتاب‌هاى خطى و چاپى فارسی به دست مى‌آورد.
خط ۶۳: خط ۶۳:
3. فهرست‌هاى کتاب‌هاى چاپى موجود که در زمان تألیف کتاب ظاهرا شمار آنها چندان قابل توجه نبوده است.
3. فهرست‌هاى کتاب‌هاى چاپى موجود که در زمان تألیف کتاب ظاهرا شمار آنها چندان قابل توجه نبوده است.


استورى در طرح کلى خود، پنج مجلد برای متون فارسی در نظر گرفته بود که مجلد اول آن در دو بخش و بخش اول از مجلد دوم آن در زمان حیات خود او منتشر شد. بقیه یادداشت‌هاى وى طى چهار دهه اخیر، به همت انجمن سلطنتى آسیایى انگلستان و با همکارى کتاب‌شناسانى چند تنظیم، تکمیل و منتشر شده یا در شرف انتشار است.
[[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] در طرح کلى خود، پنج مجلد برای متون فارسی در نظر گرفته بود که مجلد اول آن در دو بخش و بخش اول از مجلد دوم آن در زمان حیات خود او منتشر شد. بقیه یادداشت‌هاى وى طى چهار دهه اخیر، به همت انجمن سلطنتى آسیایى انگلستان و با همکارى کتاب‌شناسانى چند تنظیم، تکمیل و منتشر شده یا در شرف انتشار است.


موضوع بخش اول از مجلد اول (1927م) نوشته‌هاى قرآنى، تاریخ و شرح حال و موضوع بخش دوم از همین مجلد (1953م) ادامه شرح حال‌ها همراه با مقدارى اضافات و اصلاحات هر دو بخش است. در پایان این بخش، فهرست جامعى از مندرجات مجلد اول آمده است.
موضوع بخش اول از مجلد اول (1927م) نوشته‌هاى قرآنى، تاریخ و شرح حال و موضوع بخش دوم از همین مجلد (1953م) ادامه شرح حال‌ها همراه با مقدارى اضافات و اصلاحات هر دو بخش است. در پایان این بخش، فهرست جامعى از مندرجات مجلد اول آمده است.
خط ۷۱: خط ۷۱:
==وضعیت کتاب==
==وضعیت کتاب==


 
از اثر [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] تاکنون بخش‌هایى به شرح زیر به فارسی ترجمه شده است:
از اثر استورى تاکنون بخش‌هایى به شرح زیر به فارسی ترجمه شده است:


جزء یکم، ادبیات قرآنى به قلم [[اقبال آشتیانی، عباس|عباس اقبال]] که در دفتر یکم نشریه کتابخانه مرکزى دانشگاه تهران (1339ش)، پس از مرگ مترجم به چاپ رسید. ترجمه باب ریاضیات از جلد دوم، به قلم تقى بینش، که در مجله دانشکده ادبیات مشهد (سال سوم، شماره یکم، 1346ش) منتشر شد. ترجمه «شرح احوال شعرا» (ج1، بخش2، از شماره 1088)، به قلم تقى بینش که در مجله دانشکده ادبیات مشهد (سال سوم، شماره یکم، 1346ش) منتشر شده است.
جزء یکم، ادبیات قرآنى به قلم [[اقبال آشتیانی، عباس|عباس اقبال]] که در دفتر یکم نشریه کتابخانه مرکزى دانشگاه تهران (1339ش)، پس از مرگ مترجم به چاپ رسید. ترجمه باب ریاضیات از جلد دوم، به قلم تقى بینش، که در مجله دانشکده ادبیات مشهد (سال سوم، شماره یکم، 1346ش) منتشر شد. ترجمه «شرح احوال شعرا» (ج1، بخش2، از شماره 1088)، به قلم تقى بینش که در مجله دانشکده ادبیات مشهد (سال سوم، شماره یکم، 1346ش) منتشر شده است.


«تذکره‌نویسى فارسی در هند و پاکستان» (تهران، 1343ش) نیز بى‌گمان ترجمه‌اى است از بخش‌هایى از اثر استورى با مطالب اضافى.
«تذکره‌نویسى فارسی در هند و پاکستان» (تهران، 1343ش) نیز بى‌گمان ترجمه‌اى است از بخش‌هایى از اثر [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] با مطالب اضافى.


گسترده‌ترین تلاش برای ترجمه تألیف استورى به همت دو تن از کتاب‌شناسان روسى، «یو.ى. بورشچفسکى» و «یو.ا.برگل» (شامل دو بخش در 3 مجلد) صورت پذیرفت. در این ترجمه و تکمیل، تجدید نظر کلى در کتاب مورد نظر نبوده، چنان‌که موضوع اصلى کتاب، ساختمان و شیوه انتخاب مطالب آن تغییر نکرده است. اصلاح در متن استورى تا آنجا صورت گرفته که مطالب و آگاهى‌هاى تازه و در دسترس ایجاب مى‌کرده است. این آگاهى‌ها عمدتاً بر فهرست‌هاى نسخ خطى، چاپ‌هاى مختلف هر کتاب، تحقیقات مستقل و نگاشته‌هاى کتاب‌شناختى متکى است. مترجمان روسى، اصلاحات و اضافات مؤلف را تماماً و گاه با دشوارى وارد متن کرده و همه افزودگى‌ها و اصلاحات خود را از هرگونه و به هر اندازه که بوده در جاى خود آورده است. از آنچه به دلیل نادرستى یا به هر دلیل دیگر از متن استورى حذف شده، جز در موارد معدود یاد نشده است. حاصل کار این دو مترجم روسى همان است که در برنامه حاضر موجود است.
گسترده‌ترین تلاش برای ترجمه تألیف [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] به همت دو تن از کتاب‌شناسان روسى، «یو.ى. بورشچفسکى» و «[[برگل، یوری انوخوویچ|یو.ا.برگل]]» (شامل دو بخش در 3 مجلد) صورت پذیرفت. در این ترجمه و تکمیل، تجدید نظر کلى در کتاب مورد نظر نبوده، چنان‌که موضوع اصلى کتاب، ساختمان و شیوه انتخاب مطالب آن تغییر نکرده است. اصلاح در متن [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] تا آنجا صورت گرفته که مطالب و آگاهى‌هاى تازه و در دسترس ایجاب مى‌کرده است. این آگاهى‌ها عمدتاً بر فهرست‌هاى نسخ خطى، چاپ‌هاى مختلف هر کتاب، تحقیقات مستقل و نگاشته‌هاى کتاب‌شناختى متکى است. مترجمان روسى، اصلاحات و اضافات مؤلف را تماماً و گاه با دشوارى وارد متن کرده و همه افزودگى‌ها و اصلاحات خود را از هرگونه و به هر اندازه که بوده در جاى خود آورده است. از آنچه به دلیل نادرستى یا به هر دلیل دیگر از متن [[استوری، چارلز آمبروز|استورى]] حذف شده، جز در موارد معدود یاد نشده است. حاصل کار این دو مترجم روسى همان است که در برنامه حاضر موجود است.


چاپ روسى کتاب در سه مجلد فراهم آمده است: جلد اول شامل نگاشته‌هاى قرآنى، تاریخ عمومى، تاریخ پیامبران و صدر اسلام و جز آن و جلد دوم دربرگیرنده بخش‌هاى مربوط به تاریخ ایران، آسیاى میانه و سرزمین‌هاى دیگر (جز هندوستان)، و بالاخره جلد سوم مشتمل بر افزودگى‌ها و فهرست‌هاى راهنما بر جلدهاى یکم تا سوم.
چاپ روسى کتاب در سه مجلد فراهم آمده است: جلد اول شامل نگاشته‌هاى قرآنى، تاریخ عمومى، تاریخ پیامبران و صدر اسلام و جز آن و جلد دوم دربرگیرنده بخش‌هاى مربوط به تاریخ ایران، آسیاى میانه و سرزمین‌هاى دیگر (جز هندوستان)، و بالاخره جلد سوم مشتمل بر افزودگى‌ها و فهرست‌هاى راهنما بر جلدهاى یکم تا سوم.


احمد منزوى، با گنجاندن افزوده‌ها و اصلاحات در متن دو بخش اول، موفق شد ترجمه سه جلدى روسى را در دو مجلد جاى دهد. این ترجمه در برنامه حاضر گنجانده شده است.
[[منزوی، احمد|احمد منزوى]]، با گنجاندن افزوده‌ها و اصلاحات در متن دو بخش اول، موفق شد ترجمه سه جلدى روسى را در دو مجلد جاى دهد. این ترجمه در برنامه حاضر گنجانده شده است.


نسخه حاضر در برنامه، مشتمل بر پاورقى‌هایى به قلم مترجمان روسى کتاب و نیز پاورقى‌هایى به قلم احمد منزوى و همچنین فهرست مطالب در ابتداى هر جلد مى‌باشد.
نسخه حاضر در برنامه، مشتمل بر پاورقى‌هایى به قلم مترجمان روسى کتاب و نیز پاورقى‌هایى به قلم [[منزوی، احمد|احمد منزوى]] و همچنین فهرست مطالب در ابتداى هر جلد مى‌باشد.


==منابع مقاله==
==منابع مقاله==
۴۲۵٬۲۲۵

ویرایش