ألغاز ابن هشام في النحو

    از ویکی‌نور
    ألغاز ابن هشام في النحو
    ألغاز ابن هشام في النحو
    پدیدآورانابن هشام، عبد الله بن یوسف (نويسنده) خضیر، اسعد (محقق)
    ناشرمؤسسة الرسالة
    مکان نشرلبنان - بیروت
    سال نشر13سده
    چاپ1
    زبانعربی
    تعداد جلد1
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    ألغاز ابن هشام في النحو، اثر ابن هشام، ابومحمد جمال‌الدین عبدالله بن یوسف انصارى (متوفای 761ق)، کتابی است درباره مشکلات و معماهای نحوی که با تحقیق اسعد خضیر منتشر شده است.

    در ابتدای کتاب، به بررسی معنای لغوی و اصطلاحی «لغز» پرداخته شده و به این نکته اشاره گردیده که این واژه در لغت، به معنای لانه مارمولک است که حیوانی باهوش بوده و دشمنان خود را به‌واسطه حفره‌هایی که در مسیر لانه خود حفر می‌کند، گمراه می‌سازد. این حیوان، در یک طرف سوراخ خود، راهی را حفر می‌کند و از اطراف دیگر نیز راه‌های متعددی می‌کند و زمانی که بادیه‌نشین‌ها با چوب خود، در یک طرف سوراخ او را بجویند، از طرف دیگر فرار می‌کند. این واژه، در اصطلاح به معنای معما بوده و از آن، برای آشفتگی‌های زبانی و مسائل گمراه‌کننده در لغت، عاریت گرفته شده است؛ بدین صورت که سردرگمی خواننده در مقابل جنبه‌های مختلف زبانی و لغوی، مشابه سردرگمی بادیه‌نشین در مقابل حفره‌های متعدد آن حیوان است که نمی‌داند از کدام راه آن را تعقیب کند تا بتواند آن را صید نماید[۱].

    عرب از قدیم‌الایام به معما و مسائل رازگونه علاقه داشته و چنین می‌یابیم که لغز در نزد آنان به دو صورت کاربرد دارد؛ برخی به معماگونه آوردن معنا توجه داشته و برخی نیز به معماگونه آوردن اعراب؛ چنان‌که مثلا به‌واسطه نصب مجرور و رفع منصوب، باعث حیرت خواننده شده و او را غافلگیر و شگفت‌زده می‌کنند و اثر حاضر، از جمله کتبی است که در این موضوع، به رشته تحریر درآمده است[۲].

    در کتاب حاضر، معماهای مطرح‌شده توسط ابن هشام، بر اساس منابع و مراجع، اعم از نسخ خطی قدیمی و آثار چاپی جدید، مورد بحث و بررسی دقیق قرار گرفته و صحیح‌ترین و معقول‌ترین جنبه‌های هر معما، انتخاب شده و سایر جنبه‌هایی که باعث گمراهی و اشتباه خواننده می‌شود، حذف شده است[۳].

    از جمله ویژگی‌های اثر حاضر، آن است که برای هریک از معماهای مطرح‌شده در کتاب، شماره سریال قرار داده شده و به جنبه‌های مبهم هر معما، اشاره گردیده و سپس، به حل آن، پرداخته شده است[۴].

    پانویس

    1. ر.ک: مقدمه محقق، ص5
    2. ر.ک: همان، ص5-‌6
    3. ر.ک: همان، ص8
    4. ر.ک: همان

    منابع مقاله

    مقدمه محقق.

    وابسته‌ها