أسئله و أجوبه رشيدي: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
ویرایش Hbaghizadeh@noornet.net (بحث) به آخرین تغییری که A-esmaili@noornet.net انجام داده بود وا...
جز (جایگزینی متن - ' ' به '')
جز (ویرایش Hbaghizadeh@noornet.net (بحث) به آخرین تغییری که A-esmaili@noornet.net انجام داده بود وا...)
خط ۱۲: خط ۱۲:
|data-type='authors'|[[شعبانی، رضا]] (گردآورنده)
|data-type='authors'|[[شعبانی، رضا]] (گردآورنده)


[[رشیدالدین فضل‌الله]] (نويسنده)
[[رشیدالدین فضل‎الله]] (نويسنده)
|-
|-
|زبان  
|زبان  
خط ۳۲: خط ۳۲:
|-
|-
|سال نشر  
|سال نشر  
|data-type='publishYear'| 1371 ش یا 1993 م
|data-type='publishYear'| 1371 هـ.ش یا 1993 م
|-class='articleCode'
|-class='articleCode'
|کد اتوماسیون  
|کد اتوماسیون  
|data-type='automationCode'|AUTOMATIONCODE1054AUTOMATIONCODE
|data-type='automationCode'|AUTOMATIONCODE1054AUTOMATIONCODE
|}
|}
</div>===='''اسئله و اجوبه رشيدى'''، تألیف [[رشيدالدين فضل‌الله همدانى]]، پاسخ‌هاى خواجه به سوالاتى است كه از وى پرسيده‌اند.
</div>


==گزارش محتوا==دانشمندى به نام مجدالدين عالى شاه بن حسن حسينى عريضى ابرقوهى، به سال 711ق چهار مساله از خواجه استفسار كرده و او پاسخ داده است. البته جز او كسان ديگرى نيز بوده‌اند كه به همين صورت سوال‌هاى خود را مطرح كرده‌اند و از خواجه پاسخ‌هاى مناسب را دريافت داشته‌اند، به طورى كه اين کتاب؛ مشتمل بر بيست و پنج بخش است كه برخى از ابواب آن به صورت سوال و جواب مطرح شده و قسمتى از فقرات آن شكل توضيحى و تفسيرى و كلامى به خود گرفته است.
 
==معرفى اجمالى==
 
 
'''اسئله و اجوبه رشيدى'''، تألیف [[رشيد الدين فضل‌الله همدانى]]، پاسخ‌هاى خواجه به سوالاتى است كه از وى پرسيده‌اند.
 
==گزارش محتوا==
 
 
دانشمندى به نام مجد الدين عالى شاه بن حسن حسينى عريضى ابرقوهى، به سال 711ق چهار مساله از خواجه استفسار كرده و او پاسخ داده است. البته جز او كسان ديگرى نيز بوده‌اند كه به همين صورت سوال‌هاى خود را مطرح كرده‌اند و از خواجه پاسخ‌هاى مناسب را دريافت داشته‌اند، به طورى كه اين کتاب؛ مشتمل بر بيست و پنج بخش است كه برخى از ابواب آن به صورت سوال و جواب مطرح شده و قسمتى از فقرات آن شكل توضيحى و تفسيرى و كلامى به خود گرفته است.


عناوين فقرات مذكور در متن کتاب به شرح ذيل است:
عناوين فقرات مذكور در متن کتاب به شرح ذيل است:


1- بطلان تناسخ و اثبات حشر اجساد: گفتارى است كلامى كه در پاسخ پرسش مولانا معظم عمادالدوله و‌الدين (احيانا مطرزى) نگاشته شده است.
1- بطلان تناسخ و اثبات حشر اجساد: گفتارى است كلامى كه در پاسخ پرسش مولانا معظم عمادالدوله و‌ الدين (احيانا مطرزى) نگاشته شده است.


2- اسئله مرتضى معظم سيد مجد المله و‌الدين عاليشاه الابرقوهى:
2- اسئله مرتضى معظم سيد مجد المله و‌ الدين عاليشاه الابرقوهى:


پرسش‌هايى است در مسائل كلامى و عرفانى و كشوردارى كه شخص مذكور از خواجه استفسار كرده است.
پرسش‌هايى است در مسائل كلامى و عرفانى و كشوردارى كه شخص مذكور از خواجه استفسار كرده است.


3- اسئله ملك الحكماء و الاطباء حكيم فرنگى: هفت مساله فلسفى پزشکى است با ديباچه حكيم فرنگى كه نام آن در نسخه سفيد مانده است.
3- اسئله ملك الحكماء و الاطباء حكيم فرنگى: هفت مساله فلسفى پزشكى است با ديباچه حكيم فرنگى كه نام آن در نسخه سفيد مانده است.


4- سوال مولانا معظم ملك الافاضل نورالدين كوه كيلوئى:
4- سوال مولانا معظم ملك الافاضل نورالدين كوه كيلوئى:
خط ۵۵: خط ۶۴:
اين سوال درباره مجهول مطلق است كه: المجهول المطلق لا يمكن الحكم عليه.خواجه نخست نظر ديگر وى را گفته و سپس نظر خود را آورده است.
اين سوال درباره مجهول مطلق است كه: المجهول المطلق لا يمكن الحكم عليه.خواجه نخست نظر ديگر وى را گفته و سپس نظر خود را آورده است.


5- سوال مولانا معظم... عمادالدوله و‌الدين المطرزى:
5- سوال مولانا معظم... عمادالدوله و‌ الدين المطرزى:


مشتمل بر تنها يك پرسش درباره حرص و ديگر كاستى‌هاى روانى در مردمان و قول قرآن: '''و لقد كرمنا بنى آدم...و فضلناهم على كثير ممن خلقنا''' تفضيلا است. پاسخ درمقام انسانى و پندآميز است.
مشتمل بر تنها يك پرسش درباره حرص و ديگر كاستى‌هاى روانى در مردمان و قول قرآن: '''و لقد كرمنا بنى آدم...و فضلناهم على كثير ممن خلقنا''' تفضيلا است. پاسخ درمقام انسانى و پندآميز است.
خط ۶۱: خط ۷۰:
6- اعتذار: در آن از مشغوليت بسيار به كارهاى ساختمانى و درختكارى اظهار شرمندگى مى‌كند و در واقع جواب اين پرسش عمومى را مى‌دهد كه برخى در پنهان از يكديگر مى‌پرسند، اين پيرمرد با اين جايگاه در دانش‌ها و دارايى‌ها كه به دست آورده چه آزمند است. سپس به بدگويى از بيكارى مى‌پردازد.
6- اعتذار: در آن از مشغوليت بسيار به كارهاى ساختمانى و درختكارى اظهار شرمندگى مى‌كند و در واقع جواب اين پرسش عمومى را مى‌دهد كه برخى در پنهان از يكديگر مى‌پرسند، اين پيرمرد با اين جايگاه در دانش‌ها و دارايى‌ها كه به دست آورده چه آزمند است. سپس به بدگويى از بيكارى مى‌پردازد.


7- سوال مولانا معظم عضدالدوله و‌الدين المطرزى: مطرزى در ديباچه سوال به دشوارى موضوع و اينكه پيش از آن [[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد|خواجه طوسى]]، اثيرالدين ابهرى، ابن كمونه و... بدان پرداخته‌اند، اشاره مى‌كند و سپس پرسش خود را در ميان مى‌گذارد: كسى درون اتاقى رفته و مى‌گويد كه هر سخنى كه من در اين اتاق مى‌گويم دروغ است و غير از اين سخنى نمى‌گويد و بيرون مى‌آيد. اكنون اين سخن راست است يا دروغ.اگر راست است بايد دروغ باشد و اگر دروغ است بايد كه راست باشد. پس بايد هم راست باشد و هم دروغ و اين محال است.
7- سوال مولانا معظم عضدالدوله و‌ الدين المطرزى: مطرزى در ديباچه سوال به دشوارى موضوع و اينكه پيش از آن [[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد|خواجه طوسى]]، اثير الدين ابهرى، ابن كمونه و... بدان پرداخته‌اند، اشاره مى‌كند و سپس پرسش خود را در ميان مى‌گذارد: كسى درون اتاقى رفته و مى‌گويد كه هر سخنى كه من در اين اتاق مى‌گويم دروغ است و غير از اين سخنى نمى‌گويد و بيرون مى‌آيد. اكنون اين سخن راست است يا دروغ.اگر راست است بايد دروغ باشد و اگر دروغ است بايد كه راست باشد. پس بايد هم راست باشد و هم دروغ و اين محال است.


8- سوال مولانا معظم شهاب المله والدين الزاكانى: پرسشى است درباره اينكه بارى تعالى قادر مختار است يا موجب بالذات.
8- سوال مولانا معظم شهاب المله و الدين الزاكانى: پرسشى است درباره اينكه بارى تعالى قادر مختار است يا موجب بالذات.


9- سوال صاحب معظم ملك الوزراء و الامراء ناصرالدين امير يحيى: پرسشى است عقيدتى درباره قتل پيامبران و عصمت ايشان.
9- سوال صاحب معظم ملك الوزراء و الامراء ناصرالدين امير يحيى: پرسشى است عقيدتى درباره قتل پيامبران و عصمت ايشان.


10- سوال مولانا معظم شرف المله والدين قاضى سيواس: پرسشى است درباره آيه: '''الم ذلك الکتاب لا ريب فيه هدى للمتقين'''.
10- سوال مولانا معظم شرف المله و الدين قاضى سيواس: پرسشى است درباره آيه: '''الم ذلك الکتاب لا ريب فيه هدى للمتقين'''.


11- اسئله مولانا معظم ملك الافاضل و الحكما شمس المله و‌الدين الجوهرى السمنانى: اين مسائل در شش بند عرضه مى‌شود: 1- تسلسل در جانب علت محال است؛ اما در جانب معلول جايز. 2- تقدم واجب بر عالم تقدم ذاتى باشد بر چه وجه مى‌باشد. 3- در خصوص مواليد سه گانه به واسطه فعل و انفعال عناصر اربعه. 4- حركات چهارگانه: ارادى، طبيعى، قسير و عرض. 5- حركات فلكى چگونه است؟ 6- اختلاف در نفوس بشرى، اختلاف اخلاق و صور، حركت نبض چگونه است؟ و...
11- اسئله مولانا معظم ملك الافاضل و الحكما شمس المله و‌ الدين الجوهرى السمنانى: اين مسائل در شش بند عرضه مى‌شود: 1- تسلسل در جانب علت محال است؛ اما در جانب معلول جايز. 2- تقدم واجب بر عالم تقدم ذاتى باشد بر چه وجه مى‌باشد. 3- در خصوص مواليد سه گانه به واسطه فعل و انفعال عناصر اربعه. 4- حركات چهارگانه: ارادى، طبيعى، قسير و عرض. 5- حركات فلكى چگونه است؟ 6- اختلاف در نفوس بشرى، اختلاف اخلاق و صور، حركت نبض چگونه است؟ و...


12- ذكر جميل پادشاه: مباحث مقام فراهان:
12- ذكر جميل پادشاه: مباحث مقام فراهان:
خط ۸۹: خط ۹۸:
19- مراتب علوم: علم معقول و منقول.
19- مراتب علوم: علم معقول و منقول.


20- ذيل رساله لطايف طبى. اين نام به قلم نويسنده رساله، در سرآغاز رساله آمده است و چنين برمى‌آيد كه خواجه رساله‌اى به نام لطايف طبى داشته است كه اين يكى دنباله آن است. گفتارى است حاوى دو پرسش و پاسخ پزشکى.
20- ذيل رساله لطايف طبى. اين نام به قلم نويسنده رساله، در سرآغاز رساله آمده است و چنين برمى‌آيد كه خواجه رساله‌اى به نام لطايف طبى داشته است كه اين يكى دنباله آن است. گفتارى است حاوى دو پرسش و پاسخ پزشكى.


21- تدوير زمين: رساله در علم هيئت، گفتارى است در اثبات كرويت زمين برپايه انديشه ستاره شناسان و تفسير آياتى از قرآن در اين زمينه.
21- تدوير زمين: رساله در علم هيئت، گفتارى است در اثبات كرويت زمين برپايه انديشه ستاره شناسان و تفسير آياتى از قرآن در اين زمينه.
خط ۱۰۱: خط ۱۱۰:
24- سوالات مرتضى معظم نظام‌الدين: چهار پرسش از هفت پرسش وى به جاى مانده است: پرسش چهارم درباره برترى امت محمد(ص) بر امت موسى(ع)، پنجم درباره معراج و آسمان هفتم و سدره المنتهى، پرسش ششم درباره پيامبر مرسل و پيامبر غير مرسل و علم لدنى است. پرسش هفتم درباره حديث: تنام عيناى و لاينام قلبى.
24- سوالات مرتضى معظم نظام‌الدين: چهار پرسش از هفت پرسش وى به جاى مانده است: پرسش چهارم درباره برترى امت محمد(ص) بر امت موسى(ع)، پنجم درباره معراج و آسمان هفتم و سدره المنتهى، پرسش ششم درباره پيامبر مرسل و پيامبر غير مرسل و علم لدنى است. پرسش هفتم درباره حديث: تنام عيناى و لاينام قلبى.


25- سوالات مولانا معظم عماد المله والدين ابن الخوام.
25- سوالات مولانا معظم عماد المله و الدين ابن الخوام.


ويژگى‌هاى اين اثر را مى‌توان به چند دسته تقسيم كرد
ويژگى‌هاى اين اثر را مى‌توان به چند دسته تقسيم كرد
خط ۱۱۵: خط ۱۲۴:
5- توجه به مهام ادارى و مملكت دارى.
5- توجه به مهام ادارى و مملكت دارى.


6- اطلاعات پزشکى.
6- اطلاعات پزشكى.


== نسخه شناسى ==اين اثر دارى نسخه خطى يا رونوشت اصيلى است كه در زمان خود خواجه تألیف و تدوين شده و اينك در مجموعه نسخ خطى نفيس کتابخانه گنج بخش مركز تحقيقات فارسى ايران و پاكستان به شماره 13789 نگهدارى مى‌شود. تعداد رساله‌ها در اين نسخه بيست و پنج رساله است. به نظر مى‌رسد اين نسخه در زمان خود خواجه؛ يعنى حدود اوائل قرن هشتم هجرى قمرى نوشته شده باشد.
== نسخه شناسى ==
 
 
اين اثر دارى نسخه خطى يا رونوشت اصيلى است كه در زمان خود خواجه تألیف و تدوين شده و اينك در مجموعه نسخ خطى نفيس کتابخانه گنج بخش مركز تحقيقات فارسى ايران و پاكستان به شماره 13789 نگهدارى مى‌شود. تعداد رساله‌ها در اين نسخه بيست و پنج رساله است. به نظر مى‌رسد اين نسخه در زمان خود خواجه؛ يعنى حدود اوائل قرن هشتم هجرى قمرى نوشته شده باشد.


نسخه حاضر در برنامه از روى نسخه فوق به كوشش آقاى رضا شعبانى، مدير مركز تحقيقات فارسى ايران و پاكستان تهيه گرديده و براى بار نخست در سال 1371ش1993م در قطع وزيرى با جلد گالينگور در 539 صفحه توسط مركز تحقيقات فارسى ايران و پاكستان در اسلام آباد منتشر شده است.
نسخه حاضر در برنامه از روى نسخه فوق به كوشش آقاى رضا شعبانى، مدير مركز تحقيقات فارسى ايران و پاكستان تهيه گرديده و براى بار نخست در سال 1371ش1993م در قطع وزيرى با جلد گالينگور در 539 صفحه توسط مركز تحقيقات فارسى ايران و پاكستان در اسلام آباد منتشر شده است.


==منابع مقاله==1- مقدمه رضا شعبانى بر کتاب.
==منابع مقاله==
 
 
1- مقدمه رضا شعبانى بر کتاب.


2- غفرانى، على؛ رشيدالدين فضل‌الله و انديشه آبادگرى در قلمرو ايلخانان؛فصلنامه دانشكده الهيات و معارف اسلامى دانشگاه مشهد؛ شماره 71.
2- غفرانى، على؛ رشيد الدين فضل‌الله و انديشه آبادگرى در قلمرو ايلخانان؛فصلنامه دانشكده الهيات و معارف اسلامى دانشگاه مشهد؛ شماره 71.


3- [[آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن|آقابزرگ تهرانى]]، [[الذريعة إلی تصانيف الشيعة]]؛ ج سوم، چهارم، پنجم و هشتم.
3- [[آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن|آقابزرگ تهرانى]]، [[الذريعة إلی تصانيف الشيعة]]؛ ج سوم، چهارم، پنجم و هشتم.
۴۲۵٬۲۲۵

ویرایش