أحکام الخلل في الصلاة (انصاری، مرتضی بن محمدامین)

    از ویکی‌نور
    احکام الخلل في الصلاة
    أحکام الخلل في الصلاة (انصاری، مرتضی بن محمدامین)
    پدیدآورانمجمع الفکر الاسلامی، کمیته تحقیق تراث شیخ اعظم (محقق)

    علامه حلی، حسن بن یوسف (--)

    علامه حلی، حسن بن یوسف (نویسنده)

    انصاری، مرتضی بن محمدامین (نویسنده)
    ناشرالمؤتمر العالمي بمناسبة الذکری المئویة الثانية لميلاد الشيخ الأعظم الأنصاري، الأمانة العامة
    مکان نشرقم - ایران
    سال نشر1413 ق
    چاپ1
    موضوعنماز

    نماز - احکام و قوانین

    نماز - شکیات

    فقه جعفری - قرن 13ق.
    زبانعربی
    تعداد جلد1
    کد کنگره
    -
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    احکام الخلل في الصلاة تألیف شيخ أعظم مرتضى أنصارى قدّس سره

    نسخه‌هاى مورد اعتماد

    گروه تحقيقات تا كنون به چهار جزوه و کتاب با عنوان (خلل) دست يافته كه تمام آنان به شيخ قدّس سرّه منسوبند،

    و بعيد نيست كه ايشان دفعات بسيار و به گونه‌هاى مختلف در این باره نوشته باشند، به هر حال بايد به ویژگی‌هاى این نسخه‌ها و نسخه‌هايى كه در این کتاب آمده اشاره كنيم.

    یک- خلل الصلاة:

    دست نوشته ايست در 94 صفحه (16 10 سم) كه نزد جناب علامة شيخ أحمد نوه شيخ أنصارى دامت بركاته ميباشد، ايشان درباره این دست نوشته فرموده‌اند:" این نوشته به دست خود شيخ انصارى نوشته شده"، ايشان بر روى برخى از عبارات خط كشيده‌اند و بجاى آن در حاشيه متن عبارات ديگرى نوشته‌اند، این نسخه منحصر به فرد است. این کتاب شرحى است بر قواعد الأحكام علاّمة حلّى قدّس سرّه كه در ابتداى آن -پس از بسمله و تحميد- چنين آمده:" في التوابع و فيه فصول... في أحكام السهو بالمعنى الأعم من الشك و تعلقه بالزيادة و النقصان...".

    در آخرش نيز چنين آمده:"... و به يجاب عن الروايتين السابقتين" و از این جا آشكار ميشود كه این کتاب هنوز تمام نشده بوده.

    و این قسم اول از این کتاب ميباشد.

    دو- دو رساله در خلل الصلاة:

    اينها نيز دو رساله‌اند كه درباره خلل الصلاة نوشته شده‌اند و به همراه کتاب صلاة شيخ با چاپ سنگى و در قطعه وزيرى به چاپ رسيده‌اند، این دو رساله در کتابخانه رضویه و به شماره 11129 و در کتاب الصلاة كه به دست خود شيخ قدّس سرّه نوشته شده موجود ميباشند، این دو رساله قسمت دوم این کتاب را تشكيل ميدهند.

    رساله الأول: این رساله حدود ده صفحه ميباشد و ازصفحه 215 جاپ سنگى آغاز ميشود، ابتداى آن اينگونه است:" في الخلل الواقع في الصلاة، و هو إما عن عمد و إما عن السهو، و هى كما في الصحاح الغفلة..." پایان آن نيز چنين است:"... فيدور الأمر بين الجمع بين الإعادة و فعل الأجزاء المنسيّة و بين..." بعد از آن نيز سفيد است.

    خوب است در اينجا بدان اشاره كنيم كه این رساله شامل مباحثى درباره بطلان نماز ميباشد و به همين دليل هم فعلا رها شده است.

    همچنين نسخه خطى این رساله متضمن مسائل متفرقه‌اى است كه در نسخه چاپ شده يافت نميشود، به همين دليل هم آن را در خاتمه و بدون توضيح به شكل پيوست آورده‌اند، چرا كه مطالبش ناقص است.

    آن مقدار از این رساله كه به چاپ رسيده شرحى است بر برخى قسمتهاى کتاب إرشاد الأذهان علاّمة حلّى قدّس سرّه، و از این كلام ايشان آغاز ميشود:" المطلب الثانى: في السهو و الشك: لا حكم للسهو مع غلبة الظن..."

    رساله دوم: این رساله در نسخه به چاپ رسيده از صفحه 225 و پس از بسملة و تحميد با این كلام آغاز ميشود:" في الخلل الواقع في الصلاة، و هو إن كان عن عمد بالإخلال بما لا مدخليّة له..." و پایان آن در صفحه 247 و با این عبارت است"... فتجب المقدمات الغير المتمكّن من تحصيلها في زمان الوجوب المستقبل".

    اين مجموعه متشكل از سى و سه مسأله است كه متأسفانه دسته بندى نشده. ظاهرا مباحث برخى از این مسائل تكميل نشده‌اند يا اينكه كامل بوده‌اند و از نسخه افتاده‌اند.

    اين رساله در کتاب بر رساله اول مقدم داشته شده.

    سوم- خلل الصلاة:

    دست نوشته ايست كه در کتابخانه رضویه در مشهد الرضا عليه‌السلام و به شماره 11128 و در 193صفحه (22 17 سم) يافت ميشود، این کتاب شرحى است بر کتاب شرائع الإسلام محقق حلّى قدّس سرّه، ايشان در ابتداى کتاب پس از بسملة و تحميد آورده‌اند:" قوله قدّس سرّه الركن الرابع في التوابع و فيه فصول: الأول في الخلل الواقع في الصلاة..." سپس بعد ازنقل برخى عبارات شرايع گفته‌اند:" الخلل لغة فساد الأمر كما في الصحاح و اضطراب الشىء..." در خاتمه نيز اينگونه آمده:" خاتمة في سجدتى السهو و هما..." سپس بحثى یک صفحه‌اى كرده‌اند كه در انتهاى آن صفحه اينگونه آمده:" و التحقيق كما هو الظاهر من تتبع كلمات القدماء...". این عبارت در انتهاى صفحه و در وسط سطر تمام ميشود، اما در سمت چپ صفحه نوشته شده:" و لا من قبله" كه بر وجود تتمه‌اى برای این بحث دلالت میکند، مؤيد این حرف این است كه ايشان بحثى را كه باز كرده‌اند نميبندند و بحثشان ناقص ميماند، اما تتمه این بحث پيدا نشده.

    به این خاطر كه این نسخه به خودى خود کتابى به حساب مى‌آيد و صحت نسبتش به شيخ قدّس سرّه نيز ثابت نيست آن را در اينجا نياورده‌ايم و چاپش را به نوبتى ديگر انداخته‌ايم.

    سختيهاى راه تحقيق

    از آنچه گفتيم به سختى كار گروه تحقيقات به خاطر آشفتگى‌ها و محذوفات متون پى ميبريد، آنچه كار را برای گروه آسان ساخت وجود نسخه مادرى بود كه توانست برخى از مشكلات را حل كند.