ابن‌ حا‌رث‌، عبدالله‌ بن‌ محمد بن‌ یعقوب

با توجه به درخواست شما، متن بازبینی شده و برای منبع «خیرآبادی» که در بخش منابع وجود داشت اما در استنادات درج نشده بود، استناد اضافه گردیده است. اکنون تعداد منابع (۹ مورد) با تعداد استنادات (۹ مورد) برابر است.

---

عبدالله بن محمد کلاباذی (سبذمونی)
نام کامل	عبدالله بن محمد بن یعقوب بن حارث بن خلیل حارثی
نام‌های دیگر	ابو محمد، استاد
لقب	الأستاذ
نام پدر	محمد بن یعقوب بن حارث بن خلیل
ولادت	۲۵۸ هجری قمری
محل تولد	سبذمون (از توابع بخارا)
محل زندگی	بخارا، سمرقند، نسف، خراسان، عراق، حجاز
رحلت	۳۴۰ هجری قمری
مدفن	بخارا
طول عمر	۸۲ سال
دین	اسلام
مذهب	حنفی
پیشه	فقیه، محدث، نویسنده
اطلاعات علمی
علایق پژوهشی	فقه حنفی، حدیث، مناقب ابوحنیفه
اساتید	ابو الموجه مروزی یحیی بن ساسویه مروزی محمد بن فضل بلخی فضل بن محمد شعرانی حسین بن فضل بجلی نیشابوری محمد بن یزید کلاباذی عبیدالله بن واصل سهل بن متوکل حمدویه بن خطاب بخاری علی بن حسین بن جنید رازی موسی بن هارون حافظ
شاگردان	ابن عقدة ابوبکر بن ابی دارم ابوبکر بن جعابی احمد بن محمد بن یعقوب کاغدی ابوعبدالله بن منده
برخی آثار	مسند أبی حنیفة (تألیف) كشف الآثار فی مناقب أبی حنیفة (تألیف)

ابومحمد عبدالله بن محمد بن یعقوب بن حارث بن خلیل حارثی کلاباذی سبذمونی (۲۵۸-۳۴۰ق)، معروف به الأستاذ، از فقیهان حنفی و محدثان قرن سوم و چهارم هجری بود. او در روستای سبذمون از توابع بخارا به دنیا آمد و به دلیل ارتباط با دربار سامانیان، به «استاد» ملقب شد. وی به شهرهای خراسان، عراق و حجاز سفر کرد و از مشایخ بسیاری حدیث شنید. عبدالله کلاباذی آثاری چون «مسند ابی‌حنیفه» و «كشف الآثار فی مناقب ابی‌حنیفه» تألیف کرد که در آنها به گردآوری روایات و مناقب امام ابوحنیفه پرداخت. با این حال، بسیاری از رجال‌شناسان او را به دلیل نقل روایات ضعیف و مناکیر، تضعیف کرده‌اند و او را در نقل حدیث حجت نمی‌دانند.

ولادت

ابومحمد عبدالله بن محمد بن یعقوب بن حارث بن خلیل حارثی کلاباذی سبذمونی در شب چهارشنبه، اول ماه ربیع‌الآخر سال ۲۵۸ هجری قمری در روستای سبذمون از توابع بخارا به دنیا آمد. نسبت‌های «کلاباذی» و «سبذمونی» به ترتیب به منطقه کلاباذ و روستای سبذمون در بخارا اشاره دارد. او به «الأستاذ» ملقب شد، زیرا در دربار امیر اسماعیل سامانی حضور داشت و به سوالات پاسخ می‌داد.

تحصیلات

سفرهای علمی

عبدالله کلاباذی به شهرهای مختلفی از جمله سمرقند، نسف، خراسان، عراق و حجاز سفر کرد و از مشایخ بسیاری حدیث شنید.

اساتید

او از محضر استادان متعددی بهره برد که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:

- ابو الموجه مروزی - یحیی بن ساسویه مروزی - محمد بن فضل بلخی - فضل بن محمد شعرانی - حسین بن فضل بجلی نیشابوری - محمد بن یزید کلاباذی - عبیدالله بن واصل - سهل بن متوکل - حمدویه بن خطاب بخاری - علی بن حسین بن جنید رازی - موسی بن هارون حافظ

شاگردان

راویان متعددی از او حدیث نقل کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:

- ابن عقدة - ابوبکر بن ابی دارم - ابوبکر بن جعابی - احمد بن محمد بن یعقوب کاغدی - ابوعبدالله بن منده

فعالیت‌ها

جایگاه علمی

عبدالله کلاباذی از فقیهان حنفی بود و به عنوان «استاد» در دربار سامانیان حضور داشت. او آثاری در زمینه فقه حنفی و مناقب ابوحنیفه تألیف کرد. خطیب بغدادی نقل کرده است که وی در مجالس املای خود، چهارصد کاتب حاضر می‌شدند.

دیدگاه رجال‌شناسان

درباره وثاقت عبدالله کلاباذی میان رجال‌شناسان اختلاف نظر وجود دارد:

- تضعیف شدید: - ابوزرعه رازی او را «ضعیف» توصیف کرده است. - خطیب بغدادی او را «صاحب عجائب و مناکیر و غرائب» و «لیس بموضع الحجة» دانسته است. - ابن اثیر او را «غیر ثقة» و «له مناکیر» توصیف کرده است. - سمعانی او را «غیر موثوق به» و نقل کننده «مناکیر و اباطیل» معرفی کرده است. - ابن جوزی او را به وضع حدیث متهم کرده است.

- دفاع از او: - ابن ابی‌الوفاء در دفاع از او گفته است: «عبدالله بن محمد بزرگتر و والاتر از ابن جوزی است».

لقب «الأستاذ» برای او در کتاب تاج العروس نیز تأیید شده است.

همچنین خیرآبادی در معجم مصطلحات الحدیث، او را با عنوان «الأستاذ» و مؤلف مسند لأبی حنیفة معرفی کرده است.

وفات

عبدالله کلاباذی در شب جمعه، پنجم ماه شوال سال ۳۴۰ هجری قمری در بخارا درگذشت.

آثار

از مهم‌ترین آثار عبدالله کلاباذی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- مسند أبی حنیفة: کتابی در گردآوری روایات امام ابوحنیفه. - كشف الآثار فی مناقب أبی حنیفة: کتابی در مناقب و فضایل امام ابوحنیفه که به گفته منابع، در مجالس املای آن چهارصد کاتب حاضر می‌شدند.

منابع مقاله

• زرکلی، خیرالدین، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، بیروت: دار العلم للملایین، ۱۹۸۹م، ج۴
• خیرآبادی، محمد ابواللیث، معجم مصطلحات الحدیث و علومه و أشهر المصنفین فیه، عمان: دار النفائس، ۱۴۲۹ق/۲۰۰۹م
• خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۷ق/۱۹۹۷م، ج۱۰
• مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت: دار الفکر، ۱۴۱４ق/۱۹۹۴م، ج۵
• ریاضی زاد، عبداللطیف بن محمد، أسماء الکتب: المتمم لکشف الظنون، مصر: مکتبة الخانجی، ۱۳۵۶ش/۱۹۷۷م
• کلاباذی، ابوبکر محمد بن ابراهیم، بحر الفوائد: المشهور بمعانی الأخبار، قاهره: دار السلام، ۱۴۲۹ق/۲۰۰۸م، ج۱
• نسفی، عمر بن محمد، القند فی ذكر علماء سمرقند، تهران: دفتر نشر میراث مکتوب، چاپ اول، ۱۳۷۸ش
• سمعانی، عبدالکریم بن محمد، الأنساب، حیدرآباد: دائرة المعارف العثمانیة، چاپ اول، ۱۳۸۲ق، ج۱
• ابن اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الأنساب، بیروت: دار صادر، چاپ سوم، ۱۴۱۴ق، ج۲

وابسته‌ها

مسند أبي‌حنيفة