الخصال (ابن کاس)
كتاب الخصال، از آثار قاضی و فقیه حنفی قرن چهارم هجری قمری، ابوالقاسم علی بن محمد بن حسن بن کاس نخعی کاسی کوفی، مشهور به ابن کاس (متوفای 324ق)، برخی از مسائل فقهی عبادات و معاملات را بر اساس مذهب حنفی بیان میکند. پژوهشگر معاصر، عید عبدالله صیفی، این کتاب را تصحیح و تحقیق کرده است.
| الخصال(ابن کاس، علی بن محمد) | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | ابن کاس، علی بن محمد (نويسنده) صیفي، عید عبدالله (محقق) |
| عنوانهای دیگر | کتاب الخصال |
| ناشر | محمد التقوی الرضوی الکشمیری الغروی |
| مکان نشر | ترکیه - استانبول |
| سال نشر | 1443ق - 2022م |
| چاپ | 1 |
| موضوع | فقه شافعی - قرن 4ق. |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | 6خ2الف 175/4 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
هدف و روش
- متأسفانه علی بن محمد بن کاس، مقدمهای برای اثر حاضر، فراهم نکرده و در نتیجه، دیدگاه وی در باب این کتاب و انگیزه و اهداف و چگونگی نگارش آن، پنهان مانده است.
- عید عبدالله صیفی، 5 ویژگی روشی را برای کتاب حاضر ذکر کرده؛ از جمله اینکه:
تأثیرگذاری
- قاضی و فقیه مالکی ابوبکر محمد بن یبقی بن زرب قرطبی (متوفای 381ق) و فقیه شافعی ابوبکر احمد بن عمر خفّاف، هر دو از اثر حاضر بهره بردند و شگفتزده شدند و هرکدام جداگانه کتابی به نام «الخصال» و به شیوه ابن کاس نوشتند و دیدگاههای فقهی مذهب خودشان را در آن مطرح کردند[۲].
ساختار و محتوا
- کتاب مختصر حاضر، برخی از مسائل فقهی مذهب حنفی را در بابهای طهارت، نماز، روزه، زکات، حجّ، ایمان (نذر و عهد و قسم)، نکاح، طلاق، سلم، بیع، عتق، قصاص، نکاح عبید، سکوت، طعن خصم در شاهد و اطعمه، توضیح داده است.
نمونه مباحث
- چهار نفر وقتی مسلمان شوند، غسل بر آنها واجب میگردد:
- یهودی؛
- نصرانی؛
- مجوسی؛
- مشرک[۳].
- «مسائل سکوت»: سکوت در 5 مورد به معنای رضایت است؛ از جمله: بکر (دوشیزه) در هنگامه ازدواج اگر آگاه باشد و از او پرسیده شود و سکوت کند، سکوت دختر علامت رضا است[۴].
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.