عبده یمانی، محمد

محمد عبده یمانی (۱۹۴۰ -۲۰۱۰ م)، نویسنده، وزیر اسبق اطلاع‌رسانی عربستان سعودی و استاد زمین‌شناسی بود. او دکترای خود را در رشته زمین‌شناسی از دانشگاه کورنل آمریکا دریافت کرد و در سن ۳۵ سالگی به عنوان وزیر اطلاع‌رسانی منصوب شد. در دوره وزارت او، تحولاتی در رسانه ملی عربستان رخ داد. پس از دوران وزارت، به فعالیت‌های علمی، فرهنگی و خیریه پرداخت و ده‌ها کتاب در زمینه سیره نبوی، تربیت اسلامی، ادبیات داستانی و علوم تألیف کرد.

محمد عبده یمانی
نام کامل	محمد عبده یمانی
نام پدر	عبده یمانی
ولادت	۱۹۴۰ میلادی (۱۳۵۹ هجری قمری)
محل تولد	مکه مکرمه، عربستان سعودی، عربستان سعودی
رحلت	۸ نوامبر ۲۰۱۰ (۱۱ ذی‌الحجه ۱۴۳۱)
مدفن	مقبره معلاة، مکه مکرمه
دین	اسلام
مذهب	اهل سنت
پیشه	وزیر، نویسنده، زمین‌شناس، استاد دانشگاه
منصب	وزیر اطلاع‌رسانی عربستان (۱۳۹۵-۱۴۰۳ق / ۱۹۷۵-۱۹۸۳)، مدیر دانشگاه ملک عبدالعزیز، مدیر دانشگاه ملک سعود
اطلاعات علمی
درجه علمی	دکتری زمین‌شناسی
دانشگاه	دانشگاه کورنل (آمریکا)
علایق پژوهشی	سیره نبوی، تربیت اسلامی، علوم زمین، فضا، اندیشه اسلامی
برخی آثار	علموا أولادكم محبة رسول الله علموا أولادكم محبة آل بيت النبي إنها فاطمة الزهراء خديجة بنت خويلد أجداد النبي يد سفلى مشرد بلا خطيئة فتاة من حائل جراح البحر للعقلاء فقط (دو جزء)
وبگاه رسمی
https://dryamani.com

برای دیگر کاربردها، محمد عبده (ابهام زدایی) را ببینید.

ولادت

محمد عبده یمانی در سال ۱۹۴۰ میلادی (۱۳۵۹ هجری قمری) در شهر مکه مکرمه زاده شد. او دوران کودکی را در محله‌های مکه گذراند و تعالیم اولیه دینی را نزد مشایخ حرم مکی فراگرفت.

تحصیلات

یمانی تحصیلات رسمی خود را در مدارس «فلاح» مکه آغاز کرد. او دوره ابتدایی را در سال ۱۳۷۳ق/۱۹۵۳م، دوره راهنمایی را در سال ۱۳۷۶ق/۱۹۵۶م و دوره دبیرستان را در سال ۱۳۷۹ق/۱۹۵۹م به پایان رساند.

او ابتدا به تحصیل در رشته ادبیات علاقه داشت، اما به دلیل استقبال کم از آن رشته، ناچار به تحصیل در رشته علوم پرداخت. سپس وارد دانشگاه پادشاه سعود (ریاض) شد و در سال ۱۳۸۳ق/۱۹۶۳م مدرک کارشناسی خود را در رشته زمین‌شناسی و شیمی دریافت کرد.

وی برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت و در دانشگاه کورنل (نیویورک) پذیرفته شد. او در سال ۱۳۸۶ق/۱۹۶۶م مدرک کارشناسی ارشد و در سال ۱۳۸۸ق/۱۹۶۸م مدرک دکتری خود را در رشته زمین‌شناسی (اقتصاد معادن) از همین دانشگاه دریافت کرد. رساله دکتری او درباره ثروت‌های معدنی عربستان سعودی بود. وی همچنین در همان سال دیپلم عالی مدیریت دانشگاهی را از دانشگاه ویسکانسین دریافت کرد.

فعالیت‌ها

فعالیت علمی و دانشگاهی

یمانی پس از پایان تحصیلات، به عنوان معید (مربی آموزشی) در دانشگاه پادشاه سعود مشغول به کار شد. پس از بازگشت از آمریکا و دریافت دکتری، ابتدا به عنوان محاضر، سپس استادیار و در نهایت استاد زمین‌شناسی در دانشکده علوم همین دانشگاه فعالیت کرد.

در سال ۱۳۹۲ق/۱۹۷۲م به عنوان معاون وزیر معارف در امور فنی منصوب شد. سپس در سال ۱۳۹۲-۱۳۹۳ق (۱۹۷۲-۱۹۷۳م) به عنوان معاون دانشگاه پادشاه عبدالعزیز، و از ۲۸ رجب ۱۳۹۳ تا ۲۰ رمضان ۱۳۹۵ق (۱۹۷۳-۱۹۷۵م) به عنوان مدیر دانشگاه پادشاه عبدالعزیز منصوب گردید.

وزارت اطلاع‌رسانی

در ۲۰ رمضان ۱۳۹۵ق (۱۹۷۵م) به دستور پادشاه خالد بن عبدالعزیز، یمانی در سن ۳۵ سالگی به عنوان وزیر اطلاع‌رسانی عربستان سعودی منصوب شد. او تا ۱۱ رجب ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م (هشت سال) در این سمت باقی ماند.

در دوره وزارت او، اقداماتی در رسانه عربستان انجام شد:

انتشار تصمیمات مجلس وزرا

برای نخستین بار در تاریخ عربستان، تصمیمات هیئت دولت پس از جلسات منتشر می‌شد.

همراهی رؤسای تحریر روزنامه‌ها با پادشاه

او برای نخستین بار هشت سردبیر روزنامه‌ها را در سفرهای خارجی پادشاه همراه کرد.

پوشش خبری حادثه حرم مکی

در حادثه تصرف مسجدالحرام توسط گروهک جهمیه (۱۹۷۹م)، یمانی گروهی از خبرنگاران را وارد حرم کرد و گزارش‌هایی از حادثه به جهان مخابره شد.

فعالیت خیریه

یمانی پس از ترک وزارت، به فعالیت‌های خیریه و بشردوستانه پرداخت. او از سال ۱۴۰۴ق/۱۹۸۴م به عنوان معاون رئیس گروه دله البرکه فعالیت کرد. وی ریاست هیئت امنای مؤسسات خیریه متعددی را بر عهده داشت، از جمله: - مؤسسه خیریه «إقرأ» - جمعیت قلب سعودی - جمعیت ایمان آموزشی - مرکز علوم و تکنولوژی جده

او همچنین یکی از بنیانگذاران جمعیت حفظ قرآن کریم در منطقه مکه بود.

نویسندگی

محمد عبده یمانی بیش از ۴۵ عنوان کتاب در موضوعات گوناگون تألیف کرد. آثار او به چند دسته تقسیم می‌شود:

آثار در سیره نبوی و تربیت اسلامی

- «علّموا أولادكم محبة رسول الله» (به کودکان خود محبت رسول الله را بیاموزید) – این کتاب به زبان‌های متعددی ترجمه شده است. - «علّموا أولادكم محبة آل بيت النبي» (به کودکان خود محبت اهل بیت پیامبر را بیاموزید) - «إنها فاطمة الزهراء» - «خديجة بنت خويلد: سيدة في قلب المصطفى» - «أم المؤمنين السيدة عائشة وأمانة الرواية» - «الصحابي الجليل أبو هريرة والحقيقة الكاملة» - «بدر: يوم الفرقان.. يوم التقى الجمعان» - «أجداد النبي» - «هكذا حج رسول الله» - «كيف صام رسول الله»

آثار داستانی

- «اليد السفلى» - «مشرد بلا خطيئة» - «فتاة من حائل» - «جراح البحر» - «امرأة في الظلال» - «الهدهد مر من هنا»

آثار در اندیشه و علوم

- «للعقلاء فقط» (در دو جزء) - «نظرات علمية حول غزو الفضاء» - «الأطباق الطائرة حقيقة أم خيال» - «أقمار الفضاء: غزو جديد» - «وداعاً هالي» - «هل نحن وحدنا في هذا الكون»

آثار در مسائل جهان اسلام

- «أفريقيا لماذا.. لا تضيعوا أفريقيا كالأندلس» - «المعادلة الحرجة في حياة الأمة الإسلامية» - «المسلمون السود في أمريكا: القصة الكاملة»

جوایز

محمد عبده یمانی جوایز و نشان‌هایی دریافت کرد، از جمله: - وشاح الملک عبدالعزیز - وسام الاستحقاق الوطنی درجة ضابط أكبر (از رئیس‌جمهور فرانسه) - وسام الكوكب الأردني من الدرجة الأولى (از پادشاه حسین بن طلال) - وسام إيزابيلا الكاثوليكية (از پادشاه اسپانیا) - وسام مهابوترا أوبيروانا (از جمهوری اندونزی) - وسام برتبة قائد (كوماندوز) (از جمهوری موریتانی) - مدال تقدیری دولت ابوظبی و دولت قطر

وفات

محمد عبده یمانی در شامگاه روز دوشنبه ۸ نوامبر ۲۰۱۰ میلادی (۱۱ ذی‌الحجه ۱۴۳۱ قمری) در سن ۷۰ سالگی درگذشت. چند روز پیش از آن، در مجلس امیر منطقه مکه، شاهزاده خالد الفیصل، دچار سکته قلبی شده بود. پیکر او پس از نماز ظهر در مسجدالحرام تشییع و در قبرستان «معلاة» در مکه مکرمه به خاک سپرده شد.

منابع مقاله

• پایگاه شخصی دکتر محمد عبده یمانی: السیرة الذاتیة
• پایگاه شخصی دکتر محمد عبده یمانی: الکتب
• العربية: الموت يغيب وزير الثقافة والإعلام السعودي الأسبق محمد عبده يماني
• رابطة علماء الشام: وفاة الوزير والأديب والمفكر محمد عبده يماني
• أراجیک: محمد عبده يماني
• العساف، أحمد بن عبدالمحسن: «أيام محمد عبده يماني»
• پایگاه الف: دکتر محمد عبده یمانی (۱۹۴۰-۲۰۱۰)
• پایگاه تخصصی وهابیت پژوهی: محمد عبده یمانی

وابسته‌ها

• فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها
• ‏بأبي أنت و أمي يا رسول‌الله
• ‏علموا أولادکم محبة آل بيت النبي صلی الله عليه و آله و سلم