تصحیح الفصیح و شرحه

تصحیح الفصیح و شرحه
پدیدآوران	ابن درستویه، محمد عبدالله بن جعفر (نويسنده) مختون، محمد بدوی (محقق) عبدالتواب، رمضان ( مصحح)
ناشر	جمهوریة مصر العربية. وزارة الاوقاف. المجلس الاعلی للشئون الاسلامية
مکان نشر	مصر - قاهره
سال نشر	1425ق - 2004م
چاپ	1
شابک	‎977-205-100-1
زبان	عربی
تعداد جلد	1
کد کنگره	ث6 ف6022 6203 PJ
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

تصحيح الفصيح و شرحه لابن درستويه، تألیف ابومحمد عبدالله بن جعفر بن درستویه (متوفی 337ق)، از مهم‌ترین شروح «الفصيح» احمد بن یحیی ثعلب، عالم بزرگ کوفی در علم لغت و نحو (متوفی 291ق)، است. کتاب با مقدمه و تحقیق محمد بدوی مختون منتشر شده است.

ساختار

کتاب، مشتمل بر مقدمه لجنه، مقدمه محقق و 32 باب است.

گزارش محتوا

ابن درستویه در این کتاب تنها به شرح عبارات متن اکتفا نکرده (چنان‌که عادت بسیاری از شارحان است)، بلکه شرح وی با دو ویژگی زیر، از سایر شروح متمایز است:

1. نقد متن و استدراک بر آن با ذکر آنچه ثعلب از آن غفلت نموده است.
2. بیان روش عامه در تلفظ این یا آن واژه. این نکته، از جمله اموری است که جناب ثعلب، جز در مواردی نادر، به آن اهتمام نورزیده است و اگر این زحمت ابن درستویه نمی‌بود، ما از طریق کتاب الفصحيح، به روش تلفظ عوام نسبت به کلماتی که در آن کتاب ذکر شده، پی نمی‌بردیم‏.

ابن درستویه، با ترتیبی که ثعلب در الفصيح داشته، به شرح آن پرداخته و برخی مطالب را تأیید و برخی را رد کرده است. شرح ابن درستویه نیز همانند الفصيح در 32 باب تنظیم شده است؛ البته شارح برخی از ابواب را با برخی دیگر ترکیب کرده است و در برخی جا‌های شرح، به این ادغام تصریح کرده است. همچنین او ابواب و مباحث الفصيح را تصحیح کرده... وی در این تصحیح، بر بیش از یک نسخه اعتماد نموده است‏.

شارح، کتاب خود را با مقدمه‌ای آغاز کرده و موارد زیر را در آن، خاطرنشان نموده است:

1. خداوند را به‌خاطر تصحیح «الفصيح» سپاس گفته است. # به ذکر اختلاف نظر در مورد انتساب «الفصيح» به ثعلب پرداخته است.
2. به موارد و مطالبی که مؤلف ثعلب نسبت به آنها غفلت ورزیده، اشاره کرده است.
3. به نقایص کار شارحان کتاب اشاره نموده است؛ از جمله اینکه آنها مطالبی را ذکر کرده‌اند که در کتاب نیست و چیزهایی را به کلمه افزوده‌اند که نه از نظر اشتقاق و نه از نظر معنا ربطی به آن کلمه ندارد.
4. از سعی و تلاش خویش در تصریف، معانی، نحو و علل آن و تفسیر و توضیح غرائب کلمات و اختلاف لهجه‌ها و تبیین صحیح از خطا و سهو و اغفال و قیاس و مجاز و تشبیه و استعاره (یعنی اموری که موجب وضوح قرآن و حدیث و شعر و خطب و ادب می‌شوند) سخن گفته است‏.

منابع مقاله

مقدمه‌های کتاب.