آجودان باشی، جهانگیرخان
جهانگیرخان آجودانباشی (۱۲۴۹–۱۳۰۹ قمری / ۱۸۳۲–۱۸۹۱ میلادی) پسر سلیمانخان سهامالدوله و برادرزاده منوچهرخان معتمدالدوله، سیاستپیشه برجسته روزگار ناصرالدین شاه قاجار بود.
 | |
| اطلاعات شخصی | |
|---|---|
| نام پدر | سلیمانخان سهامالدوله |
| ولادت | ۱۲۴۹ قمری (۱۸۳۲ میلادی) |
| محل زندگی | ایران |
| رحلت | ۱۷ محرم ۱۳۰۹ قمری (۲۳ اوت ۱۸۹۱ میلادی) |
| طول عمر | ۶۰ سال (۱۲۴۹-۱۳۰۹ قمری) |
| خویشاوندان | منوچهرخان معتمدالدوله (عمو)، نریمانخان (برادر) |
| پیشه | سیاستپیشه، نظامی |
| منصب | سرتیپ، ژنرال آجودان، فرمانده قورخانه، امیرتومان، وزیر صنایع |
| خویشاوندان سرشناس | نریمانخان (برادر - دیپلمات و مترجم)، منوچهرخان معتمدالدوله (عمو) |
| اطلاعات علمی | |
| معاصرین | ناصرالدین شاه قاجار، آقاخان نوری، فرخخان غفاری امینالملک |
| سفرهای مهم | سفر به اروپا (چندین بار)، سفر به بغداد (۱۲۷۳ ق) |
زیستنامه
تبار و آغاز کار
جهانگیرخان از مهاجران ارامنه تفلیس بود و به علت مقام و احترام پدر، از توجه شاه برخوردار گشت و ترقی بسیار کرد.
مأموریتهای سیاسی
در ۱۲۷۳ قمری / ۱۸۵۶ میلادی، قرارداد پاریس (در مسئله هرات) را که برای امضای شاه به تهران آورده بودند، جهت مبادله با نمایندگان انگلستان به بغداد برد و در راه استوارسازی این قرارداد به سود انگلستان بسیار کوشید و چون بازگشت، مقام سرتیپی یافت.
در ۱۲۷۹ قمری / ۱۸۶۲ میلادی، با حفظ سمت سرتیپی و ژنرال آجودانی، به فرماندهی قورخانه منصوب شد.
در ۱۲۹۹ قمری / ۱۸۸۲ میلادی، با حفظ عناوین پیشین امیرتومان شد و همان سال، مقام وزارت صنایع به او محول گردید.
سفرها و ویژگیهای اخلاقی
وی چندین بار به اروپا سفر کرد و از اوضاع جهان آن روزگار آگاه گردید. او را «به سخاوت و فقیر دوستی» ستودهاند.
درگذشت
وی در ۱۷ محرم ۱۳۰۹ قمری / ۲۳ اوت ۱۸۹۱ میلادی چشم از جهان فرو پوشید.
برادرش نریمانخان
جهانگیرخان برادری به نام نریمانخان داشت که مانند بسیاری از ارامنه ایران، به «گرجی» شهرت یافته بود و پس از مرگ پدر (۱۲۶۹ قمری / ۱۸۵۳ میلادی) مقام نیابت اول آجودانباشی را به دست آورد.
نریمانخان به دانش نوین علاقهمند بود و زبان فرانسه نیز میدانست. به همین جهت، در زمره مترجمان وزارت خارجه درآمد و در مأموریت فرخخان غفاری امینالملک به اروپا (۱۲۷۳ قمری / ۱۸۵۶ میلادی) برای بستن پیمان پاریس، وی نیز از همراهان بود و پس از بازگشت به ایران، به درجه سرتیپی نایل گردید. متن قرارداد در تهران توسط او به امضای شاه و آقاخان نوری صدراعظم رسید و جهانگیرخان آن را برای مبادله با نمایندگان انگلستان به بغداد برد.
در دوره وزیرمختاری میرزا حسین خان مشیرالدوله در استانبول (از ۱۲۷۵ قمری / ۱۸۵۸ میلادی به بعد) نریمانخان به سمت مستشاری سفارت منصوب شد و جز مدت کوتاهی که در ۱۲۹۰ قمری / ۱۸۷۳ میلادی، کنسول ایران در مصر شد، تا ۱۲۹۶ قمری / ۱۸۷۹ میلادی، پیوسته در سمت خود باقی ماند. در همین سال وزیرمختار ایران در اتریش گشت و در ۱۲۹۸ قمری / ۱۸۸۱ میلادی، مدت کوتاهی به ایران آمد و مجدداً به اتریش اعزام شد و تا ۱۳۲۱ قمری / ۱۹۰۳ میلادی، یعنی مدت ۲۵ سال در وین انجام وظیفه کرد. در خلال همین دوران یعنی ۱۳۰۹ قمری / ۱۸۹۱ میلادی بود که لقب قوامالسلطنه یافت.
وی مردی آدابدان و دست و دل باز بود. با زنان حرم سلطنت به نحوی رفتار میکرد که عاقبت به اندرون شاهی راه یافت. نریمانخان در دوره مظفرالدین شاه از دیپلماتهای مورد توجه ایران به شمار میرفت.[۱]
پانویس
- ↑ ر.ک: بخش تاریخ، ج۱، ص121
منابع مقاله
بخش تاریخ، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، چاپ دوم، 1374