آثاری، زینالدین
زینالدین (یا شرفالدین) شعبان بن محمد آثاری (۷۶۵–۸۲۸ قمری / ۱۳۶۴–۱۴۲۵ میلادی)، شاعر و ادیب شافعی بود.
 | |
| اطلاعات شخصی | |
|---|---|
| لقب | آثاری |
| نام پدر | محمد |
| ولادت | ۷۶۵ قمری (۱۳۶۴ میلادی) |
| محل تولد | قاهره |
| محل زندگی | قاهره، مکه، یمن، هند، شام |
| رحلت | ۸۲۸ قمری (۱۴۲۵ میلادی) |
| مدفن | قاهره |
| طول عمر | ۶۳ سال |
| خویشاوندان | داوود (جد) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شافعی |
| پیشه | شاعر، ادیب، منشی |
| منصب | نقیبالحکم قاهره |
| اطلاعات علمی | |
| حوزه | شعر، ادبیات، نحو، عروض |
| سبک نوشتاری | مدح، هجا، مجون، شعر تعلیمی، شعر مذهبی |
| برخی آثار | عنان العربیه، لسان العرب فی علوم الادب، المنهل العذب، الرد علی من تجاوز الحد |
| سفرهای مهم | سفر به حجاز (۸۰۷ ق)، یمن، هند، شام |
زیستنامه
تولد و تبار
وی در قاهره زاده شد و اجداد او از موصل و ظاهراً غیرمسلمان بودند. جدش داوود نخستین کس از خاندان او بود که به اسلام گروید.
وی که گویی از این سابقه ناخرسند بود، پس از اقامت در مکه (حدود ۸۰۷ قمری / ۱۴۰۴ میلادی) خویشتن را «آثاری» (منسوب به آثار نبوت در آن شهر) خواند.
اخلاق و رفتار
وی بدخوی، هجاگو و هرزهسرا بود.
مناصب و فرازونشیبها
در آغاز به منشیگری پرداخت. سپس نقیبالحکم قاهره گردید و در ۸۰۰ قمری / ۱۳۹۸ میلادی به سبب درگیریهای مالی از کار معزول شد و باز بر سر کار آمد، اما چون به زشتکاریهای فراوان متهم شد، ناچار به حجاز گریخت (۸۰۷ قمری / ۱۴۰۴ میلادی) و از آنجا به یمن رفت و برای بزرگان آنجا مدیحه و سپس هجویه سرود و به هند تبعید شد.
مردم هند هم پس از چند سال، از زخمزبان او دلگیر شدند و به یمن راندندش. از آنجا نیز پس از چندی اخراج شد و ناچار مجاور مکه گردید و ۱۰ سال در آنجا اقامت گزید.
در ۸۲۰ قمری / ۱۴۱۷ میلادی در شام، و سال بعد در قاهره بود. چند بار دیگر به شام سفر کرد تا عاقبت در قاهره درگذشت.
ویژگیهای مالی و شخصیتی
وی جهاندوست و به شعر خود مغرور بود. به فقر تظاهر میکرد، اما هنگام مرگ ۵۰۰۰ دینار از او باقی ماند.
شعر و آثار
شعر وی (مدح، هجا، مجون، شعر تعلیمی و مذهبی) متوسط، بلکه فروپایه است.
خود مدعی است که بیش از ۳۰ کتاب تألیف کرده است. از این میان حدود ۱۰ کتاب به صورت خطی در کتابخانههای جهان موجود است (بروکلمان). از این تعداد، ۵ نسخه از آنها ارجوزههایی تعلیمی (به خصوص در نحو و عروض) است.
علاوه بر این، سخاوی کتابهای زیر را نیز در ضمن آثار او آورده است:
- عنان العربیه (ارجوزه در عروض)
- لسان العرب فی علوم الادب
- مجموعه اشعار، در نبویات به نام المنهل العذب
- الرد علی من تجاوز الحد.[۱]
پانویس
- ↑ آذرنوش، آذرتاش، ج1، ص113
منابع مقاله
آذرنوش، آذرتاش، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، چاپ دوم، 1374