مقاصد الشريعة
مقاصد الشريعة، اثر عبدالجبار رفاعی، مجموعهای از گفتگوهای فکری با اندیشمندان برجسته معاصر است که به تبیین جایگاه اهداف شریعت در نوسازی استنباط فقهی و پاسخگویی به نیازهای زمانه میپردازد.
| مقاصد الشريعة | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | رفاعی، عبد الجبار (نويسنده)
شمسالدین، محمد مهدی (نویسنده) فضل الله، محمدحسین ( نویسنده) أمین، محمد حسن ( نویسنده) ترابی، حسن ( نویسنده) ریسونی، احمد ( نویسنده) فضلی، عبدالهادی ( نویسنده) عطیه، جمال الدین ( نویسنده) |
| ناشر | دار الفکر |
| مکان نشر | سوریه - دمشق |
| سال نشر | 1422ق - 2002م |
| چاپ | 1 |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /ر7الف3 167 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ساختار و محتوا
کتاب دربردارنده مجموعا، هشت بخش اصلی است که هر بخش به گفتگوی تفصیلی با یکی از صاحبنظران حوزه اندیشه اسلامی اختصاص یافته است که عبارتند از:
- محمدمهدی شمسالدین: گفتگوی وی، به تفکیک خطابهای تکلیفی در کتاب و سنت، بین فردی و اجتماعی اختصاص یافته؛ وی معتقد است خطابهای شرعی به دو دسته تقسیم میشوند: خطاب به «امت» بهعنوان یک مجموعه و خطاب به «فرد». او استدلال میکند که فقه سنتی بسیاری از تکالیف اجتماعی (مانند جهاد یا زکات) را به غلط بر دوش آحاد افراد قرار داده؛ درحالیکه اینها وظایف دولت و امت هستند و در نتیجه بحث عسر و حرج در این مورد بیمعناست[۱].
- محمدحسین فضلالله: وی به ضرورت توجه به علل احکام شرعی در معاملات و ارتباطات و امثال این امور و نیز به ضرورت تحدید و تعریف روش فقهیای که راه را برای موضوعات جدید باز میکند و... اشاره مینماید[۲].
- طه جابر العلوانی: وی با غور در تاریخ، درآمیخته بودن شرایع پیشین با اصر و حرج و اغلال را بیان میکند و مبرا بودن شریعت آخرین را از این امور خاطرنشان میسازد، سپس راهی جدید را با الهام از قرآن برای پویا نمودن فقه پیشنهاد میدهد[۳].
- محمدحسن امین: وی میان «شریعت» (امر الهی و ثابت) و «فقه» (فهم بشری و متغیر) تمایز قائل است. او فقه را یک فعالیت معرفتی نسبی و تاریخی میداند که باید از علوم انسانی و تحولات اجتماعی تغذیه کند[۴]. وی تأکید دارد که فقه نباید در انحصار طبقه خاصی باشد، بلکه باید به تمام حیات انسان تسری یابد و با واقعیتهای مدرن پیوند بخورد[۵].
- حسن الترابی: وی به رابطه میان «ثابت» و «متغیر» و بین «مطلق» و «نسبی» میپردازد و معتقد است ایمان، حقیقتی پویاست که باید در هر لحظه با واقعیتهای متغیر جهان بازسازی شود[۶].
- احمد ریسونی: وی با نقد دیدگاهی که احکام عبادی را غیر قابل تعلیل (غیر معلل) میداند، استدلال میکند که تمام شریعت برای خیر و مصلحت بندگان است[۷].
عبدالهادی الفضلی و جمالالدین عطیه، از دیگر اندیشمندانی هستند که گفتگوهایشان، در کتاب آمده است[۸].
پانویس
منابع مقاله
مقدمه کتاب.