متشابه القرآن العظيم
متشابه القرآن العظيم، از آثار محدث، قرائتشناس، قرآنپژوه و فقیه حنبلی بغدادی قرن سوم و چهارم هجری قمری، ابوالحسین احمد بن جعفر بن محمد منادی، مشهور به ابن مُنادی (256-336ق)، پژوهشی در باب یکی از مسائل علوم قرآنی و بر اساس روایت ابوالعباس احمد بن عثمان بصری است. باید توجه کرد که موضوع کتاب حاضر آیات متشابه، به معنای مشهور آن، یعنی متشابهات در برابر محکمات و بیان تفسیر صحیح آیات متشابه و ارجاع آن به محکمات نیست، بلکه هدف نویسنده، آسانسازی حفظ قرآن کریم است و در اینجا آیاتی را مطرح میکند که واژگان و عبارتی شبیه یکدیگر دارند و فواید تکرارهای قرآنی را تبیین میکند. پژوهشگر و مصحح معاصر، عبدالله بن محمد بن غنیمان، این اثر را تحقیق و تصحیح کرده است.
| متشابه القرآن العظيم | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | ابن منادی، احمد بن جعفر (نويسنده)
بصری، احمد بن عثمان (نویسنده) غنیمان، عبدالله بن محمد (محقق) |
| سال نشر | 1414ق - 1993م |
| چاپ | 1 |
| موضوع | قرآن - متشابهات و محکمات |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | 2م28الف 85/1 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
هدف و روش
- ابن منادی تأکید دارد که این کتاب از دو جهت سودمند است:
- یادآوری آیات شبیه یکدیگر تا حافظان قرآن کریم گرفتار اشتباه نشوند.
- زمینهسازی برای پاسخگویی به ملحدانی که شبهه میسازند و به مسئله تکرار در قرآن حکیم، اشکال میکنند؛ زیرا نگارنده، حکمت آن را بیان میکند[۱].
- در نظر عبدالله بن محمد بن غنیمان، اثر حاضر شگفتانگیزترین و کمفایدهترین کتاب ابن منادی («أطرف كتبه و أقلّها فائدة») است[۲].
ساختار و محتوا
- در کتاب حاضر، آن دسته از آیات قرآنی مطرح میگردد که از نظر الفاظ و مضامین شبیه هم هستند و ممکن است کسانی آن را تکراری و بدون فایده بپندارند؛ درصورتیکه چنین نیست و همه آیات الهی، حکیمانه نازل شده است و هر تغییری حتی آوردن یا نیاوردن واو عاطفه و یا تبدیل آن به فای تفریع نیز حکمتی دارد. نویسنده به جمع نظائر میپردازد و در پایان حکمت تکرارها را توضیح میدهد.
نمونه مباحث
- تکرار اخبار پیامبران و امتها و قصههایی که در سورهها بازگفته میشود، برحسب فطرت الهی در عربها، از جمله به این صورت است که بخشی از کلام را تغییر میدهد تا شرح و توضیح جدیدی بر آن اضافه کند و...[۳].
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.