نادرشاه (کتاب)

نادرشاه
پدیدآوران	رضازاده شفق، صادق (نويسنده) لاکهارت، لارنس (نویسنده) فریزر، جیمز بیلی‌ ( نویسنده) مینورسکی، ولادیمیر فئودوروویچ ( نویسنده) رضازاده شفق، صادق ( مترجم)
ناشر	نشر ثالث
مکان نشر	ایران - تهران
سال نشر	1386ش
چاپ	1
موضوع	نا‌درشا‌ه‌ افشا‌ر، شا‌ه‌ ایران‌، 1100-1160ق‌. - ایران - تاریخ - افشاریان، 1148 - 1218ق.
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

نادرشاه، خلاصه‌ای از آثار لارنس لاکهارت، جیمز فریزر، ولادمیرمینورسکی و جمعی دیگر از نویسندگان خارجی است که با تدوین و ترجمه صادق رضازاده شفق منتشر شده است.

ساختار

کتاب، مشتمل بر پیشگفتار، سخنی درباره نادر و مطالب مرتبط با نادرشاه از 12 کتاب است که خلاصه و ترجمه شده است.

گزارش محتوا

نویسنده در پیشگفتار، نوشته است: مطالبی را که نویسندگان خارجی در باب نادرشاه افشار نوشته‌اند، می‌توان به دو دسته تقسیم کرد:

1. نخست، آنچه که خارجیان معاصر نادر، ثبت و ضبط کرده‌اند که ترجمه و نقل آن به‌تنهایی کتابی قطور می‌شود.
2. دوم، مطالب و اخباری است که خارجیان معاصر خود ما در باب او نوشته‌اند و چون این یکی‌ها عمده استنادشان به روایت اولی‌ها به‌انضمام تحقیقات متأخر بود، قرار به این یافت که اینها را نقل و نشر کنیم، تا فرصت ترجمه و تألیفات معاصرین نادر نیز برسد؛ الا اینکه یکی از آن مؤلف‌ها یعنی کتاب فریزر... قسمتی از آن را که مربوط به نادر بود، در این کتاب تجدید طبع نمودیم. از مقالات و کتب متأخرین خارجی که نام آنان در فهرست مطالب مندرج است، البته مهم‌تر و مفصل‌ترش کتاب نادرشاه نوشته فاضل انگلیسی لاکهارت است... رئوس مطالب کتاب را نیز.... الحاق کردم‏

مترجم در ابتدای اثر تحت عنوان «سخنی در باب نادرشاه افشار»، شرح حال نادر و خوی خشن و فجایع مقطع پادشاهی او را به‌اختصار مطرح کرده است. جریان زندگی او و پیشامدهای فجیع پیاپی به حدی بوده که هر شخص متعادل شکیبا را بالطبع فرسوده و آشفته می‌کند. در انتهای این بخش، نویسنده، خاطرنشان کرده است که نادر باوجود هر عیب و ایرادی که به او می‌توان گرفت، ایران از‌هم‌گسیخته و زیر استیلای عشایر و اجانب رفته را به دست توانای خود از خاک مذلت برکشید و رشادت مردم این سرزمین را که وقتی از حدود رود سند تا دریای مدیترانه رانده و قرن‌ها با امپراتوری روم نبرد کرده بود، از نو زنده کرد.‏

«تاریخ ایران در دوره اسلامی»، تألیف پاول هرن، اولین کتابی است که بخش‌های مربوط به نادرشاه آن، ترجمه و ارائه شده است. در بخشی از آن چنین می‌خوانیم: «نادرشاه نیز مانند سایر جهان‌گشایان، خویش را حامل نوعی مأموریت آسمانی می‌دانست؛ عقاید متفرقه او در باب دین در حدود مذهب سنت که در برابر آن، تشیع را برانداخت، نماند، بلکه اظهار می‌داشت که درصدد احداث دین نوینی است که فوق تمام مذاهب بشری گردد، ولی در این باب به اصول روشنی نرسید‏.

پس از آن آنچه در «تاریخ ادبی ایران» نوشته ادوارد براون، درباره نادر شاه آمده، نقل شده است. همچنین از چهار اثر کارهای نادر، جلوس نادرقلی بر تخت شاهی ایران، فتوحات نادرشاه واپسین سال‌های نادرشاه، نوشته جونس هنوی، مطالبی ارائه شده است. از کتاب تاریخ هند پاول پرایس اطلاعات مفیدی مطرح شده است. کتاب افغانستان فریزر تایتلر و تاریخچه نادرشاه مینورسکی نیز دو اثر دیگری است که بخش‌های مربوط به موضوع کتاب از آنها نقل شده است.

پس از ارائه مباحث «فتوحات نادرشاه»، به غنایم فراوان لشکرکشی نادر به هند اشاره شده: «ارزش غنایم را «هنوی»، هفتادوهفت‌ میلیون و نیم لیره انگلیسی تخمین زده و پایین‌ترین تقویم سی میلیون لیره است؛ در هر صورت مبلغ هنگفتی بوده و اگر نادر آن را خردمندانه به هزینه سپاه و امور عام‌المنفعه می‌رساند، برای ایران فقر گرفته، بزرگ‌ترین سعادت می‌بود، ولی افسوس این ثروت، نادر را به خسّت سوق داد و ایران در حیات او سودی از آن گنج گران نبرد و پس از مرگش اسراف و اتلاف گشت»‏.

کتاب «تاریخ زندگی نادر»، نوشته جیمز فریزر، به قلم مترجم فاضل ابوالقاسم خان قراگزلو (ناصرالملک) به فارسی روان ترجمه شده است. بخشی از این کتاب که مستقیماً مربوط به نادر است، در آخرین بخش این طبع از کتاب در قریب به یکصد صفحه (137-231) ذکر شده است. جیمز فریزر، خود، نادرشاه را دیده و در بعضی جنگ‌های او حاضر بوده و آنچه دیده و دریافته را با دقت مخصوص ضبط کرده است‏.

منابع مقاله

پیشگفتار، سخنی درباره نادر و متن کتاب.