فکوهی، ناصر
| ناصر فکوهی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | ناصر فکوهی |
| نام پدر | محمدعلی فکوهی |
| ولادت | ۲۴ اردیبهشت ۱۳۳۵ هجری شمسی (۱۳ ماه مه ۱۹۵۶ میلادی) |
| محل تولد | تهران، ایران |
| محل زندگی | تهران، پاریس |
| همسر | ماگنولیا میرهاشمزاده |
| فرزندان | ۲ فرزند |
| پیشه | انسانشناس، نویسنده، مترجم، استاد دانشگاه |
| منصب | استاد گروه انسانشناسی دانشگاه تهران |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | دکتری |
| دانشگاه | دانشگاه پاریس (پاریس هشت) |
| علایق پژوهشی | انسانشناسی شهری، انسانشناسی سیاسی، فرهنگ و توسعه، مطالعات قومی و هویتی |
| اساتید |
|
| برخی آثار |
|
| وبگاه رسمی | |
| nasserfakouhi.com | |
ناصر فکوهی (متولد ۱۳۳۵ش)، انسانشناس، نویسنده و مترجم ایرانی و استاد گروه انسانشناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران است. او دکترای خود را در رشته انسانشناسی سیاسی از دانشگاه پاریس دریافت کرده و موسس و مدیر وبگاه «انسانشناسی و فرهنگ» میباشد. فکوهی متخصص مسائل فرهنگی، آسیبشناسی اجتماعی، انسانشناسی شهری و مسائل هویتی است و آثار متعددی در زمینههای انسانشناسی، توسعه، اسطورهشناسی سیاسی و شهرنشینی تألیف و ترجمه کرده است.
ولادت
ناصر فکوهی در ۲۴ اردیبهشت ۱۳۳۵ هجری شمسی (۱۳ ماه مه ۱۹۵۶ میلادی) در تهران به دنیا آمد.[۱] پدرش محمدعلی فکوهی تاجری نیشابوری و مادرش فاطمه عابدی اهل تهران بود. فکوهی در یک خانواده پرجمعیت با سه خواهر و پنج برادر به دنیا آمد. والدین وی با وجود تحصیلات اندک، بهشدت نسبت به تحصیلات فرزندانشان حساس بودند.[۲]
تحصیلات
دورههای دبستان و راهنمایی را در مدرسه بهشت واقع در تهران، خیابان ابوریحان بیرونی سپری کرد. سپس دوره متوسطه خود را در دبیرستان هدف گذراند.[۲]
تحصیل در اروپا
فکوهی دیپلم خود را در سال ۱۳۵۳ دریافت کرد. یک سال بعد، در سال ۱۳۵۴، برای ادامه تحصیل در رشته علوم طبیعی راهی شهر ساوتهمپتون انگلستان شد و در کالج سنت جیمز شروع به تحصیل کرد، اما طولی نکشید که تغییر رشته داد و به جامعهشناسی علاقهمند شد و برای تحصیل به فرانسه رفت.[۲]
او در فرانسه ابتدا وارد دانشگاه هنرهای زیبای پاریس (بوزار) شد و به مدت یک سال در رشته معماری و شهرسازی تحصیل کرد.[۱] سپس وارد دانشگاه پاریس هشت در رشته علوم اجتماعی شد.
مدارک تحصیلی فکوهی:[۳]
- کارشناسی: جامعهشناسی، دانشگاه پاریس، ۱۳۵۹
- کارشناسی ارشد: جامعهشناسی، دانشگاه پاریس، ۱۳۶۱
- دکتری: انسانشناسی (انسانشناسی سیاسی)، دانشگاه پاریس، ۱۳۷۳
پس از وقفهای پنجساله، در سال ۱۳۶۶ تصمیم به ادامه تحصیل در مقطع دکتری گرفت. رساله دکتری او با عنوان «مفهوم سیاست در مزدیسنای ساسانی» در سال ۱۳۷۳ ارائه شد.[۲] این رساله در زمینه اسطورهشناسی سیاسی مدرن ایران بود و با راهنمایی پیر فیلیپ ری (انسانشناس، دانشگاه پاریس) و کلاریس هرناشمیت (انسانشناس، ایرانشناس و استاد متخصص ایران باستان در کلژ دو فرانس) به پایان رسید.[۱]
بازگشت به ایران و تأیید رساله
پس از بیست سال زندگی در اروپا، فکوهی در سال ۱۳۷۳ به ایران بازگشت.[۲] پس از ارزیابی رسالهاش توسط مرحوم دکتر احمد تفضلی، این رساله به تأیید وزارت علوم رسید.[۱] رساله او چهار سال بعد، از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بهعنوان برنده جایزه پژوهشهای بینالمللی سال شناخته شد.[۲]
زندگی شخصی
در فرانسه با ماگنولیا میرهاشمزاده (که او نیز دانشجو بود) آشنا شد و در سال ۱۳۵۸ ازدواج کرد. حاصل این ازدواج دو فرزند است.[۲]
فعالیتهای علمی و حرفهای
تدریس و موقعیتهای دانشگاهی
فکوهی پس از چند سال تدریس در دانشگاههای تهران، در سال ۱۳۷۷ به استخدام دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در گروه انسانشناسی درآمد.[۱] او هماکنون دارای رتبه استادی (رتبه ۲۵) در این رشته در همین دانشگاه است.[۱]
سمتهای دانشگاهی و اجرایی:[۳]
- استاد گروه انسانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران (۱۳۷۷ تا امروز) - مدیر گروه انسانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران (۱۳۸۳ تا ۱۳۸۵) - رئیس گروه انسانشناسی هنر در فرهنگستان هنر (۱۳۸۲ تا ۱۳۸۸) - عضو و رئیس کمیسیون پژوهشهای کاربردی، معاونت پژوهشی دانشگاه تهران (۱۳۸۰ تا ۱۳۸۱)
- سردبیر مجله مطالعات انسانشناسی ایران (نامه علوم اجتماعی)، گروه انسانشناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران (۱۳۸۹ تا امروز)
- سردبیر مجله انجمن انسانشناسی ایران، نامه انسانشناسی (۱۳۸۱ تا ۱۳۸۴)
مؤسسه انسانشناسی و فرهنگ
فکوهی موسس و مدیر وبگاه «انسانشناسی و فرهنگ» است.[۱] این وبگاه یکی از مهمترین منابع تخصصی در زمینه انسانشناسی در ایران است. همچنین او عضو مؤسس، عضو هیئت مدیره و رئیس انجمن انسانشناسی ایران (۱۳۷۹ تا ۱۳۸۵)، عضو انجمن جامعهشناسی ایران و نایب رئیس این انجمن (۱۳۸۵ تا امروز) است.[۳]
فعالیتهای علمی و پژوهشی
فکوهی متخصص مسائل و آسیبهای فرهنگی، آسیبشناسی و مسائل شهرهای جهان مدرن و مسائل هویتی و هویتهای جدید شهری است.[۱] او از ده سال پیش پروژه بزرگ و پیوسته «تاریخ فرهنگی ایران مدرن از مشروطه تا امروز» را آغاز کرده است.[۱]
مقالات او در مجلات بینالمللی همچون American Anthropologist, Anthropological Theory, لوموند دیپلمایتک، نیشن و بسیاری از مجلات ایرانی و غیرایرانی منتشر شدهاند.[۱]
کمیته زبان، مفاهیم و واژگان علوم اجتماعی
از مهرماه سال ۱۳۸۹، با مسئولیت ناصر فکوهی، کمیته زبان، مفاهیم و واژگان علوم اجتماعی در انجمن جامعهشناسی ایران آغاز به کار کرد. هدف این کمیته فراهم آوردن زمینههای مشارکت مؤثرتر استادان و پژوهشگران ایرانی در دنیای چند زبانی علوم اجتماعی معاصر بوده است.[۴]
عضویتها
- عضو پیوسته گروه ارتباطات دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران (۱۳۷۹ تا ۱۳۸۱)
- عضو مؤسس، عضو هیئت مدیره و رئیس انجمن انسانشناسی ایران (۱۳۷۹ تا ۱۳۸۵)
- عضو انجمن جامعهشناسی ایران (۱۳۷۹ تا امروز)
- عضو هیئت مدیره و نایب رئیس انجمن جامعهشناسی ایران (۱۳۸۵ تا امروز)
- عضو انجمن روانشناسی اجتماعی ایران (۱۳۸۱ تا ۱۳۸۴)
- عضو شورای علمی و مسئول بخش انسانشناسی در گروه علوم اجتماعی مرکز بینالمللی گفتگوی تمدنها (۱۳۷۹ تا ۱۳۸۱)
- عضو شورای علمی پژوهشکده مردمشناسی سازمان میراث فرهنگی (۱۳۷۹ تا ۱۳۸۱)
- عضو شورای علمی تحصیلات تکمیلی، بنیاد ایرانشناسی (۱۳۸۴ تا امروز)
- عضو هیئت تحریریه مجله نامه علوم اجتماعی (دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، ۱۳۸۷ تا امروز)
- عضو هیئت تحریریه مجله مطالعات اجتماعی (انجمن جامعهشناسی ایران، ۱۳۸۵ تا امروز)
دیدگاهها و نظریات
فرهنگ
فکوهی فرهنگ را چنین تعریف میکند: «مجموعهای ترکیبی از عناصر رفتاری و مادی از یک سو و ذهنیتها و تواناییهای غیر مادی از سوی دیگر که به صورت اکتسابی و انتسابی در یک جامعه خاص در زمان و مکانی خاص وجود دارند و سپس به صورتها و در درجهها و شدتهای مختلف از نسلی به نسل دیگر منتقل میشوند.»[۴]
زنان، جامعه و فمینیسم
فکوهی معتقد به «نظریه زنانه شدن جهان» است و بر این باور است که فرایندی عمومی و جهانشمول در آینده سبب خواهد شد گروه بزرگی از مشاغل که امروز مردانه نامیده میشوند از میان بروند. او در نقد فمینیسم معتقد است نباید برابری را صرفاً در ابعاد مثبت آن در جوامع مفروض خواست و ابعاد منفی را حذف کرد.[۱]
نقد نژادپرستی
فکوهی در نقد نژادپرستی، دگرستیزی و تحقیر دیگران توسط ایرانیان بارها سخن گفته است. او هرگونه شعار نژادپرستانه در ورزشگاهها را نقد کرده و معتقد است این رویه میتواند در نهایت شعله نفرت را به خود جامعه برگرداند.[۱]
بومیگزینی
فکوهی از منتقدان طرح بومیگزینی (اعمال سهمیه در پذیرش دانشجویان) بوده و این طرح را قابل اجرا نمیداند. او معتقد است این طرح نابرابری را چند برابر میکند و اجرای آن را مغایر با اسناد بالادستی مانند برنامه چهارم توسعه و سند چشمانداز ۲۰ ساله میداند.[۱]
رسانه
فکوهی در مورد رسانه معتقد است رسانهها میتوانند به سقوط فرهنگ تا حد زیادی دامن زده و نوعی فرهنگ سطحی و بیارزش را به مردم تحمیل کنند، اما در موقعیتهای پس از انقلاب اطلاعاتی، امکانهای مقاومت فرهنگی نیز ظاهر میشود.[۴]
آثار
ناصر فکوهی تاکنون دهها کتاب در زمینههای انسانشناسی، جامعهشناسی، توسعه، اسطورهشناسی سیاسی و شهرنشینی تألیف و ترجمه کرده است.[۳]
آثار
برخی از مهمترین تألیفات او عبارتند از:[۳]
- «خشونت سیاسی: نظریات، مباحث، اشکال و راهکارها» (۱۳۷۸)
- «اسطورهشناسی سیاسی: هنر، اسطوره، قدرت» (۱۳۷۸)
- «از فرهنگ تا توسعه» (۱۳۷۹)
- «تاریخ اندیشه و نظریههای انسانشناسی» (۱۳۸۱)
- «انسانشناسی شهری» (۱۳۸۳)
- «در هزارتوهای نظم جهانی» (۱۳۸۴)
- «پارههای انسانشناسی» (۱۳۸۵)
- «همسازی و تعارض در هویت و قومیت» (۱۳۸۹)
- «توسعه و انسانشناسی کاربردی» (۱۳۸۹)
- «فرهنگ و زندگی روزمره» (۱۳۹۱)
- «مبانی انسانشناسی» (۱۳۹۱)
- «انسانشناسی هنر: زیبایی، قدرت و اسطورهها» (۱۳۹۲)
- «گفتوگو با جلال ستاری» (۱۳۹۴)
- «انسانشناسی فرهنگی شهر تهران» (۱۳۹۵)
- «دانشگاهی که بود» (۱۳۹۶)
- «بوردیو و میدان دانشگاهی» (۱۳۹۶)
- «فرهنگ اوهام» (۱۳۹۸)
- «همراه با باد: جستارها، گفتارها و نوشتهها» (۱۳۹۸)
- «انسانشناسی: اندیشمندان، نظریه و کنش» (۱۳۹۸)
- «درآمدی بر علوم انسانی و اجتماعی در جهان معاصر» (۱۳۹۸)
- «مرگها و یادها» (۱۳۹۹)
- «روزگار کرونا: تأملاتی فرهنگی درباره کرونا ویروس» (۱۳۹۹)
- «زنها، شیرها، روباهها: تأملاتی درباره زنان، زنانگی و مسائل اجتماعی جنسیت» (۱۳۹۹)
- «هویت و بیهویتی شهری» (۱۳۹۹)
- «در تار و پود فرهنگها و موقعیت ما» (۱۴۰۰)
- «فرهنگ و رسانههای نوین» (۱۴۰۰)
- «سالهای ترامپ: پیش از توفان تا چشماندازی بر جهان پساترامپ» (۱۴۰۰)
- «مدرنیته شهری و آسیبهایش» (۱۴۰۰)
ترجمهها
- «قومشناسی سیاسی» (۱۳۸۰)
- «محکومان: مبارزات طبقاتی در شوروی» (دوره سوم: ۱۹۴۱-۱۹۳۰) (۱۳۸۱)
- «سالهای گورباچف» (۱۳۸۱)
- «انسانشناسی سیاسی» (۱۳۸۲)
- «امپراتوری نشانهها» (۱۳۸۳)
- «درسی درباره درس» (۱۳۸۸)
- «درباره تلویزیون و سلطه ژورنالیسم» (۱۳۸۸)
- «انسان و فرهنگ» (۱۳۸۹)
- «درآمدی بر انسانشناسی» (۱۳۹۰)
- «جامعهشناسی بدن» (۱۳۹۲)
- «نشانهشناسی ادبی» (۱۳۹۳)
- «بوطیقای شهر» (۱۳۹۹)
- «درآمدی بر انسانشناسی درد و رنج: در میان نابودی و نوزایی» (۱۴۰۰)
- «جامعهشناسی درد و رنج» (۱۴۰۰)
جوایز
- پایاننامه دکتری برنده جایزه پژوهش بینالمللی برگزیده سال، نخستین دوره، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (۱۳۷۷)[۲]
پانویس
- ↑ ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ ۱٫۱۱ ۱٫۱۲ وبگاه شخصی ناصر فکوهی – زندگینامه
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ۲٫۷ وبلاگ نویسندگان، پژوهشگران و مترجمان نیشابوری – فکوهی/ناصر
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ رزومه دانشگاه تهران – ناصر فکوهی
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ انسانشناسی و فرهنگ – گفتگو با ناصر فکوهی: فرهنگ و رسانه
منابع
- - وبگاه شخصی ناصر فکوهی – زندگینامه
- - رزومه دانشگاه تهران – ناصر فکوهی
- - وبلاگ نویسندگان، پژوهشگران و مترجمان نیشابوری – فکوهی/ناصر
- - انسانشناسی و فرهنگ – گفتگو با ناصر فکوهی: فرهنگ و رسانه
- - عصر ایران – یادداشتهای دکتر ناصر فکوهی
- - پایگاه مجلات تخصصی نور (نورمگز) – ناصر فکوهی
وابستهها
- انسان شناسی
- در جست و جوی زبان کامل: خطابه 2 اکتبر 1992
- امپراتوری نشانه ها
- حاکمان: مبارزات طبقاتی در شوروی (دوره سوم:1930-1941)
- محکومان: مبارزات طبقاتی در شوروی (دوره سوم:1930-1941)
- محکومان: مبارزات طبقاتی در شوروی (دوره سوم: 1930 - 1941)
- سالهای گورباچف: «انقلاب سوم » یا پرسترویکا مؤخره بتلهایم بر ترجمه فارسی «محکومان» و «حاکمان»
- قوم شناسی سیاسی
- انسانشناسي شناختي در آزمون ميدان پژوهش: به ضميمه تأملات فرهنگي
- درسی درباره درس
- درباره تلویزیون و سلطه ژورنالیسم
- علوم انسانی گستره شناخت ها
- زندگانی تولستوی
- انسان شناسی سیاسی
- درآمدی بر انسانشناسی
- انسان شناسی شهری
- تاریخ اندیشه و نظریههای انسان شناسی
- انسان شناسی هنر: زیبایی، قدرت، اساطیر
- مبانی انسان شناسی
- گفتمانهای انسان شناختی از نظریه تا میدان
- در هزار توهای نظم جهانی: گفتارهایی در مسائل کنونی توسعه اقتصادی و سیاسی
- گفت و گوهايي درباره انسان و فرهنگ: فرانس دووال، پل اکمن ...
- پارههای انسانشناسی: مجموعه مقالههای کوتاه، نقدها و گفتوگوهای انسانشناختی
- اسطورهشناسی به مثابه نقد فرهنگی به یاد جلال ستاری
- خشونت سیاسی: نظریات، مباحث، اشکال و راهکارها
- درآمدی بر علوم انسانی و اجتماعی در جهان معاصر
- سالهای ترامپ: پیش از توفان تا چشم اندازی بر جهان پساترامپ 2020 - 2010