رنگارنگ یا کشکول درویشی

رنگارنگ
پدیدآوران	محسنی، محمد آصف (نويسنده)
عنوان‌های دیگر	کشکول درویشی
ناشر	حوزه علمیه خاتم النبیین (ص)
مکان نشر	افغانستان - کابل
سال نشر	1394ش - 1395ش
چاپ	1
زبان	فارسی
تعداد جلد	2
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

رنگارنگ یا کشکول درویشی، تألیف محمدآصف محسنی (1314-1398ش)، حاوی یادداشت‌های عمومی و گاه تخصصی نویسنده در موضوعات مختلف علمی، اعتقادی، اخلاقی و پند و اندرز و... است که اغلب به زبان فارسی و گاه عربی نوشته شده است.

ساختار

این اثر، مجموعه یادداشت‌های گردآوری شده و مقالات متعددی است که نویسنده در طول سال‌ها در زمینه‌های متنوع فکری و عملی تدوین کرده و در قالب یک «کشکول» بدون نظم خاصی منتشر نموده است.

گزارش محتوا

نویسنده در مقدمه نوشته است: امروز (14 خرداد 1394)، فکر کردم در چه موضوعی کتاب بنویسم؛ به فکرم رسید کتابی بنویسم که رشته خاصی نداشته باشد، تا هرچه به نظرم جالب آید و مفید باشد، بنویسم؛ چه این موضوع جالب، تازه شکار مطالعه من شده باشد و چه از گذشته‌ها اسیر ذهن من بوده و نوبت وجود کتبی را به دست نیاورده و یا به‌طور تصادفی فکرم آن را به دست بیاورد و یا در اوراق و دفترها سال‌های قبل نوشته و در طاق فراموشی گذاشته شده باشد... من در حدود توانایی درویشی خود در این اثر از هرگونه خوردنی‌های روحی و غذاهای فکری جمع کرده‌ام و به هر در صاحب فضلی سر زده‌ام و چیزی به دست آورده‌ام و بالاخره مانند زنبور عسل به‌وسیله رفت‌وآمدهای زیادی، عسل شیرین را فراهم نمودم، که همه آن‌ها را با آنچه خود داشته‌ام بدون بخلی برای خوانندگان عزیز در کچکول اخلاص، تقدیم نمایم و همه مردم بااشتها را به خواندن آن دعوت می‌نمایم؛ تا هرکس مطابق سلیقه خود هرآنچه خواسته باشد، از آن بردارد‏.

کتاب با توضیح «نحوست ایام» آغاز شده است. نویسنده سبب انتخاب این موضوع در مطلع کتاب را هم‌زمانی شروع کتاب با سیزده برج جوزا که به اعتقاد گروهی از مردم جهان عددی نحس است دانسته، تا به‌واسطه این یادداشت این ذهنیت را اصلاح کند‏. نویسنده، معتقد است که از نظر علم و عقل، نحوستی برای ایام و ساعات و شبانه‌روزی متصور نیست. حوادث طبیعی نیز ممکن است از بعضی زوایای خود نحس باشد و از زاویه دیگر خود سعد به حساب آید؛ همان گونه که ممکن است غرق شدن کشتی نظامیان در دریا برای طرفی نحس و برای طرف دیگر سعد باشد. در قرآن کریم نیز اگرچه کلمه «نحس» و «نحسات» به‌عنوان وصف بعضی از روزها آمده است، اما سبب همان است که گاهی زمان و مکان خاصی برای بعضی سعد و خوشایند شده و برای دیگری شوم و نحس گردیده است و این ظرفیت زمانی و مکانی، نسبی است و ارتباط ذاتی به حادثه مذکور ندارد. در بررسی روایات نیز به «الآداب» در جزء هفتم کتاب دیگرش «معجم الأحاديث المعتبرة» ارجاع داده است‏.

دومین مطلب کتاب، «حمد و شکر خداوند» است. اصل وجود، عقل، علم، صحت بدنی، آرامش روانی و هزاران نعمت الهی برای ما فراهم شده که قابل احصا نیست؛ «و إن تعدّوا نعمة الله لا تحصوها»؛ بنابراین باید همواره خداوند را در زبان و قلب و عمل شکرگزاری کنیم. البته وظیفه شکرگزاری ما در قدم دوم است و وظیفه اصلی و سرنوشت‌ساز ما حمد خداوند است؛ حمد بر وجود و عظمت لایتناهی و قدرت و علم لایتناهی و بر حکمت نافذه او در همه ذرات اتم‌ها و آفرینش کهکشان‌ها و تدویر آنها. سؤال سرنوشت‌ساز این است که ما چگونه خداوند را حمد کنیم که در عین نادانی و عجز خود، حداکثر استفاده را ببریم...؟ احتمالاً بهترین ذکر قلبی و لسانی جمله نورانی «سبحان الله و الحمد لله و لا إله إلا الله و الله أكبر» است‏.

نویسنده در سومین مطلب با عنوان «خداشناسی عقلی»، واجب الوجود را وجود مطلق مجرد از ماده و ماهیت و سایر مجردات و عقول مفارق را هرچند مجرد از ماده هستند، دارای ماهیت دانسته است. آنها ممکن ‌الوجود هستند و براهین توحید، وجوب وجود آنها را باطل می‌سازد. واجب الوجود نه احساسات دارد و نه صفات نفسی و بدنی. ما از مفاهیم رحم و رحمت، رقت قلب را می‌فهمیم که در مورد پروردگار جهان نامفهوم است‏. همه رحمت‌های خاص و عام و تکوینی و تشریعی او از راه علل و اسباب است و انتظار استثنا و رحمت فوق‌العاده از قانون علیت وجود ندارد‏.

اگرچه اعظم مطالب کتاب به زبان فارسی است، ولی بخشی از مطالب کتاب به زبان عربی نوشته شده است؛ «الشهيد القندهاري»، «و في دعاء من شهر رمضان» و «شبه جزيرة العرب» از آن جمله است‏.

منافع ازدواج، مصرف تعمیر مسجدالحرام، عنصر رادیواکتیو یا ساعت زمان، فلسفه بعثت، قدرت تخریبی باد، عمر زمین ما، پندی از امام حسین(ع) و قبله عراق از جمله موضوعات مختلفی است که در کتاب مشاهده می‌شود ‏.

نویسنده در ذیل «اشعار خاتمة الکتاب» چنین می‌نویسد: «در قدیم کاتبان کتب، اشعاری به‌طور یادگاری در آخر کتاب مستنسخه خود می‌نوشتند، که در اینجا چند نمونه درج می‌گردد»، سپس به قریب به بیست نمونه از این اشعار اشاره می‌کند که از آن جمله است: غرض نقشی است کز ما یاد ماند که هستی را نمی‌بینم بقایی مگر صاحب‌دلی روزی به رحمت کند در حق این مسکین دعایی بماند سال‌ها این نظم و ترتیب ز ما هر ذره خاک افتد به جایی‏.

«مغر متفکر جهان علم، امام جعفر صادق(ع)»، کتابی است که در سال 1388ش، به قلم نویسنده تلخیص شده و در ادامه کتاب ارائه شده است ‏. ماده و ضد ماده، یکی از نظریه‌های بدیع امام جعفر صادق(ع) است که هرچه موجودیت ذاتی دارد - غیر از خداوند – دارای ضد خود می‌باشد، اما بین ضدین تصادم به وجود نمی‌آید و اگر تصادم به وجود بیاید، بعید نیست جهان ویران شود‏.

اتفاقات افغانستان نیز از دید نویسنده، پوشیده نمانده و در کتابش به آنها اشاره کرده است؛ به گزارش گروه اقتصادی راه نجات، وی ضمن بیان مطلب فوق ادامه داد که زمین‌شناسان آمریکایی اعلام کرده‌اند که وجود یک هزار و 440 معدن در افغانستان تثبیت گردیده و...‏. همچنین در ذکر جنایات KGB در افغانستان چنین می‌نویسد: «در اسناد KGB که اخیراً توسط «دیمیتری میتروخن» مسئول اسبق بایگانی این سازمان، به‌طور رسمی فاش شده است، سه کودتای آپریل 1978 و سپتامبر و دسامبر 1979، توسط KGB صورت گرفته است. همچنین ربودن و قتل آدولف دابر سفیر وقت آمریکا در افغانستان نیز توسط عوامل KGB انجام پذیرفته است‏.

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.