سنهوری، عبدالرزاق احمد
| عبدالرزاق سنهوری | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | عبدالرزاق بن احمد سنهوری |
| لقب | پدر علم حقوق در جهان عرب، حارس القانون، عملاق الأحكام المدنية |
| نام پدر | احمد سنهوری |
| ولادت | ۱۱ اوت ۱۸۹۵م / ۱۳۱۳ق |
| محل تولد | اسکندریه، مصر، مصر |
| محل زندگی | مصر، فرانسه، عراق، سوریه، کویت |
| رحلت | ۲۱ ژوئیه ۱۹۷۱م / ۱۳۹۱ق |
| مدفن | قاهره، مصر |
| طول عمر | ۷۶ سال |
| فرزندان | نادیه عبدالرزاق سنهوری |
| خویشاوندان | توفیق الشاوی (داماد) |
| دین | اسلام |
| پیشه | حقوقدان، استاد حقوق، قاضی، سیاستمدار، وزیر |
| منصب | وزیر معارف مصر، رئیس مجلس الدولة المصری، رئیس دانشکده حقوق قاهره |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | دکترای حقوق، دکترای علوم سیاسی و اقتصادی |
| دانشگاه | دانشگاه لیون فرانسه، دانشگاه قاهره |
| علایق پژوهشی | حقوق مدنی، فقه اسلامی، قانونگذاری تطبیقی |
| اساتید | |
| شاگردان | |
| برخی آثار | |
عبدالرزاق سنهوری (۱۸۹۵-۱۹۷۱م) حقوقدان، استاد حقوق، قاضی و سیاستمدار مصری که به عنوان «پدر علم حقوق در جهان عرب» شناخته میشود[۱]. او نویسنده اصلی قانون مدنی مصر اصلاح شده در سال ۱۹۴۸ بود و در تدوین قوانین مدنی و دساتیر کشورهای عربی متعددی از جمله عراق، سوریه، لیبی، کویت و سودان مشارکت داشت[۲]. سنهوری همچنین وزیر معارف مصر در چندین دوره و رئیس مجلس الدولة المصری بود و آثار مهمی در زمینه حقوق مدنی و فقه اسلامی تألیف کرد.
ولادت
عبدالرزاق بن احمد سنهوری در ۱۱ اوت ۱۸۹۵ میلادی (۱۳۱۳ هجری قمری) در شهر اسکندریه مصر به دنیا آمد[۳] . پدرش احمد سنهوری کارمند جزء در شورای شهرداری اسکندریه بود و خانوادهای فقیر داشت[۴].
سنهوری در سن شش سالگی پدر خود را از دست داد و یتیم شد[۵]. او هفت خواهر و برادر داشت و فقر خانواده پس از مرگ پدر تشدید شد[۶]. مادرش زنی خوشقلب و تندمزاج بود که سنهوری صفات خود را از او به ارث برده بود[۷].
تحصیلات
سنهوری تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه راتب باشا در اسکندریه آغاز کرد[۸]. سپس به مدرسه رأسالتین ثانویه و پس از آن به مدرسه عباسیه ثانویه در اسکندریه رفت و در سال ۱۹۱۳ مدرک دیپلم خود را با رتبه دوم در سطح کشور مصر دریافت کرد[۹]. در سال ۱۹۱۳ وارد مدرسه حقوق خدیویه (بعداً دانشکده حقوق دانشگاه قاهره) شد و در سال ۱۹۱۷ لیسانس حقوق را با رتبه اول دریافت کرد[۱۰] . در سال ۱۹۲۱ برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت و در دانشگاه لیون زیر نظر استادان بزرگی مانند ادوارد لمبرت تحصیل کرد[۱۱]. در سال ۱۹۲۵ دکترای حقوق خود را با رساله «القيود التعاقدية على حرية العمل في القضاء الإنجليزي» دریافت کرد که به عنوان بهترین رساله دکترای سال انتخاب شد[۱۲] همچنین دکترای علوم سیاسی و اقتصادی را با رساله «فقه الخلافة وتطورها لتصبح هيئة أمم شرقية» اخذ نمود[۱۳].
فعالیتها
پس از فارغالتحصیلی در سال ۱۹۱۷، سنهوری به عنوان قائممقام دادستان کل در شهر منصوره منصوب شد[۱۴]. در سال ۱۹۱۹ به دلیل مشارکت در انقلاب ۱۹۱۹ مصر علیه استعمار انگلیس، به اسیوط در جنوب مصر تبعید شد[۱۵]. در سال ۱۹۲۰ به عنوان مدرس در مدرسه القضاء الشرعی مشغول به تدریس شد و از جمله شاگردان او در این مدرسه محمد ابوزهره بود[۱۶]. پس از بازگشت از فرانسه در سال ۱۹۲۶، به عنوان استاد حقوق مدنی در دانشکده حقوق دانشگاه قاهره منصوب شد[۱۷]. در سال ۱۹۳۴ به دلیل تأسیس «جمعية الشبان المصريين» از دانشگاه اخراج شد، اما پس از مدتی بازگردانده شد[۱۸]. در سال ۱۹۳۵ به دعوت دولت عراق به آن کشور رفت و دانشکده حقوق دانشگاه بغداد را تأسیس کرد و ریاست آن را برعهده گرفت[۱۹]. در سال ۱۹۳۷ به مصر بازگشت و به عنوان رئیس دانشکده حقوق قاهره انتخاب شد[۲۰]. در سال ۱۹۳۸ مسئولیت تدوین پیشنویس قانون مدنی جدید مصر به او سپرده شد که در سال ۱۹۴۸ به تصویب رسید[۲۱] . از سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۹ در چندین دولت به عنوان وزیر معارف مصر خدمت کرد[۲۲]. در سال ۱۹۴۶ به عضویت مجمع اللغة العربية در مصر برگزیده شد[۲۳] ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32</ref>. سنهوری در تدوین قوانین مدنی و دساتیر کشورهای عربی متعددی مشارکت داشت از جمله: قانون مدنی عراق (۱۹۳۵-۱۹۳۶)، قانون مدنی سوریه (۱۹۴۳)، قانون مدنی لیبی (۱۹۵۳)، قانون اساسی و قوانین مدنی کویت (۱۹۶۰)، قانون اساسی سودان، و قانون اساسی امارات متحده عربی[۲۴]. در سال ۱۹۵۴ در جریان بحران مارس، مورد حمله و ضرب و شتم قرار گرفت و از سمت خود برکنار شد[۲۵]. از سال ۱۹۵۴ تا ۱۹۷۰ در خانهنشینی اجباری به سر برد و در این دوران به تألیف آثار مهم خود پرداخت[۲۶]. در سال ۱۹۷۰ جایزه علوم اجتماعی و فرهنگ دولت مصر را دریافت کرد[۲۷].
وفات
عبدالرزاق سنهوری پس از تحمل یک دوره بیماری در ۲۱ ژوئیه ۱۹۷۱ میلادی (۱۳۹۱ هجری قمری) در قاهره درگذشت و در قبرستان خانوادگی در قاهره به خاک سپرده شد[۲۸].
آثار
آثار اصلی:
- الوسیط فی شرح القانون المدنی الجدید (در ۱۰ جلد)
- مصادر الحق فی الفقه الإسلامی (در ۶ جلد)
- فقه الخلافة وتطورها لتصبح عصبة أمم شرقية
- نظریة العقد
- أصول القانون (با همکاری احمد حشمت أبو ستیت)
- الموجز فی النظریة العامة للالتزامات
- عقد الإيجار
- التصرف القانوني والواقعة المادية القانونية
آثار به زبان فرانسه:
- القيود التعاقدية على حرية العمل في القضاء الإنجليزي (رساله دکترای حقوق)
- فقه الخلافة (رساله دکترای علوم سیاسی)
- الشريعة كمصدر للتشريع المصري
- المسؤولية التقصيرية في الفقه الإسلامي
- الشريعة الإسلامية
- المسؤولية الجزائية والمدنية في الشريعة الإسلامية
- مجلس الدولة المصري (با همکاری عثمان خلیل عثمان)
پانويس
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: اسپوزیتو، جان ال.، ج3، ص506
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: عبد الرزاق السنهوري.. عملاق القانون الذي ساهم في صياغة دساتير عدة دول عربية، پایگاه الجزيرة
- ↑ ر.ک: صباح زنگنه، ص88
- ↑ ر.ک: عبد الرزاق السنهوري.. عملاق القانون الذي ساهم في صياغة دساتير عدة دول عربية، پایگاه الجزيرة
- ↑ ر.ک: صباح زنگنه، ص88
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: عبد الرزاق السنهوري.. عملاق القانون الذي ساهم في صياغة دساتير عدة دول عربية، پایگاه الجزيرة
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: صباح زنگنه، ص88
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: صباح زنگنه، ص88
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: عبد الرزاق بن أحمد السنهوري، پایگاه تراجم
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
- ↑ ر.ک: عبد الرزاق بن أحمد السنهوري، پایگاه تراجم
- ↑ ر.ک: کاظمی افشار، هاجر، ج25، ص32
منابع مقاله
- کاظمی افشار، هاجر، «دانشنامه جهان اسلام»، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، ج...، تهران، بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، چاپ دوم، 1378.
- اسپوزیتو، جان ال.، دايرة المعارف جهان نوين اسلام، مترجم حسن طارمی، مهدی دشتی، محمد دشتی، تهران - ایران: کتاب مرجع، 1388 هجری شمسی
- صباح زنگنه، شرح احوال حقوقدان بزرگ عرب عبدالرزاق سنهوری، پایگاه مجلات نورمگز، وکالت تیر 1384 - شماره 25 و 26 (3 صفحه - از 87 تا 89).
- الرزاق السنهوري.. عملاق القانون الذي ساهم في صياغة دساتير عدة دول عربية، پایگاه الجزيرة، ۲۹ مه ۲۰۲۳
- الرزاق بن أحمد السنهوري، پایگاه تراجم
وابستهها
- مرکز الاجانب فی مراکش: دراسة قانونیة لوضعیة الاجانب فی المغرب قبل عهد الحمایة و خلاله
- تطور الفکر السیاسي
- الوسيط في شرح القانون المدني الجديد
- مصادر الحق في الفقه الإسلامي: دراسة مقارنة بالفقه الغربي
- فقه الخلافة و تطورها لتصبح عصبة أمم شرقیة
- مصادر الحق في الفقه الإسلامي: دراسة مقارنة بالفقه الغربي
- فقه حکومت اسلامی و تحول آن
- فقه الخلافة و تطورها لتصبح عصبة امم شرقية
- نظريهی دولت در فقه اهل سنت