تحلیل معرفت
| تحلیل معرفت | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | خسروپناه، عبدالحسین (نويسنده) عاشوری، مهدی (نویسنده) |
| ناشر | محمود السید صبیح (مولف) |
| مکان نشر | ایران - تهران |
| سال نشر | 1392ش |
| چاپ | 1 |
| شابک | 978-600-7009-11-6 |
| موضوع | شناخت (فلسفه اسلامی) - صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050ق. -- نقد و تفسیر - شناخت (فلسفه) - هستی شناسی (فلسفه اسلامی) |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | ج.1 5خ85ع 55 BBR |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
تحلیل معرفت اثری از عبدالحسین خسروپناه (متولد ۱۳۳۵ش) و مهدی عاشوری (متولد ۱۳۵۹ش)، در شرح و سنجش آراء نوصدرائیان در معرفتشناسی است و تلاش نموده تا به صورت گامبهگام، مباحث معرفتشناختی را مانند مباحث هستیشناختی، مورد موشکافی فلسفی قرار دهد.
ویژگیهای کتاب
- مدعای اصلی نوشتار، این است که «فلسفه معرفت» در اندیشه نوصداریی که شامل دو بخش «هستیشناسی شناخت» و «معرفتشناسی» است، علی الاصول باید دارای انسجام باشد و نوصدرائیان از همان مفاهیم و ادله در معرفتشناسی استفاده کنند که مبتنی بر حکمت صدرایی است، اما در مقام تحقق، مشاهده میشود که این مفاهیم گاه دچار تعدد معنا شده و مقصود از مفاهیمی چون تصور، تصدیق، علم حصولی، ادراک و مانند آن با آنچه در «هستیشناسی شناخت» آمده، تفاوتهایی دارد[۱].
- بازشناسی و بازسازی مبادی تصوری و تصدیقی «معرفتشناسی نوصدرایی» سازگار با نظریات و لوازم «هستیشناسی شناخت» در حکمت صدرایی، هدف کتاب حاضر است [۲].
ساختار
کتاب با مقدمهای از نویسندگان(سخن نخست) آغاز و مطالب در ده فصل، ارائه شده است.
گزارش محتوا
در مقدمه نویسندگان به معرفی موضوع کتاب، محتوی و ویژگیهای آن پرداخته شده است. [۳].
فصل اول، با مروری بر پیشینه کاوشهای فلسفی در باب معرفت به ویژه آراء معرفتشناختی نوصدراییان، مدعی است که معرفتشناسی نوصدرایی به عنوان برنامهای پژوهشی به صورت پویا و پیشرونده در حال پاسخ به پرسشهای معرفتشناختی است و آنچه میتواند به این پویایی بیفزاید، دقت نظر بیشتر موضوع، مبادی و ساختار است. مدعای اصلی این فصل این است که برای پردازش و فهم دقیق «معرفتشناسی نوصدرایی» بر اساس پشتوانههای هستی شناختی فلسفه اسلامی، باید میان «معرفت» با «علم» و «ادراک» تمایز نهاد[۴].
نویسنده در فصل دوم، با بازخوانی آراء نوصدراییان و توجه به تمییز علم و معرفت، مناط حقیقی معرفت و نقش حضور در معرفت را بازشناسی کرده و تلاش نموده برخی سوء عبارات را که ناشی از حمل احکام علم به عنوان امری هستیشناختی به معرفت است را رفع نماید[۵].
تمایز میان تصورات و تصدیقات، از تمایزهای مهم در مباحث منطق و معرفت در فلسفه اسلامی است. ازاینرو، در فصل سوم، به بحث پیرامون معرفت تصوری و تصدیقی و تمایز میان آنها، پرداخته شده و ریشه این تمایزات مورد بررسی قرار گرفته است[۶].
فصل چهارم، به بحث از قضیه و تحلیل معرفتشناختی آن اختصاص یافته است. این فصل با بازخوانی و بررسی آراء در باب چیستی قضیه، اجزا آن و ارتباط آن با اقسام علم حصولی و تحلیل اقسام آن، تلاش میکند این مسأله را از رهیافتی معرفتشناختی مورد کاورش و تحلیل قرار دهد و نویسنده تأکید دارد نتایج این فصل میتواند در ارائه چهارچوبی برای تحلیل موردی قضایا، راهگشا باشد. مسأله مورد بررسی در این فصل، به سه پرسش منحل شده است که در بخش درآمد آن، مطرح گردیده است[۷].
در فصل پنجم، به موضوع شناخت کلی پرداخته شده است. آنچه در این فصل و دو فصل بعدی مورد بررسی قرار گرفته، تحلیل و بررسی تصویری است که فلاسفه اسلامی از شناخت کلی داشتهاند. نویسنده تأکید دارد که در معرفتشناسی نوصدرایی، بیشتر تصورات کلی و مفاهیم مورد توجه قرارگرفتهاند [۸].
فصل ششم درباره شناخت مفهومی و انتزاعی است. یکی از اصطلاحات رایج در فلسفه معاصر و فلسفه تحلیلی، تحلیل مفهومی است، اما با توجه به اینکه معرفتشناسی نوصدرایی تلاش میکند در فضای سنت فلسفه اسلامی و بهویژه حکمت صدرایی، به پرسشهای معرفتشناختی پاسخ دهد، همت اصلی فصل ششم، تحلیل معرفتشناختی این دسته از مفاهیم با بررسی رهیافت مواجهه با فیلسوفان مسلمان در تحلیل گونهشناسی مفاهیم، بهویژه مفاهیم فلسفی است[۹].
فصل هفتم با عنوان شناخا اعتباری، به بازخوانی و ارائه تقریر جدیدی از بعد معرفتی نظریه اعتباریات و معرفی معانی اعتباری به عنوان ادراکات غیرحصولی پرداخته شده است. مدعای اصلی این فصل، این است که بر خلاف تفسیر مشهور، ادراکات اعتباری یا همان معانی وهمی قسمی از مفاهیم و تصورات نیست که قسیم مفاهیم ماهوی، منطقی و فلسلی باشد، بلکه خارج از بحث علم حصولی بوده و قسیم «علم» است[۱۰].
در فصل هشتم، «ظن و یقین در معرفت تصدیقی» مورد بحث و بررسی قرار گرفته[۱۱] و در فصل نهم و دهم، پیرامون «معرفت روشمند و دانش مدون»[۱۲] و «معرفت در معرفتشناسی معاصر و نوصدرایی»[۱۳] بحث شده است.
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.