التحریش
كتاب التحريش، از آثار متکلم معتزلی جبرگرا، سرگروه ضراریه، قاضی و فقیه کوفی قرن دوم هجری قمری، ضرار بن عمرو غطفانی (متوفای حدود 200ق)، پژوهشی کلامی و فرقهشناختی است که برخی از مسائل خلافت، نبوت و معاد را بررسی میکند و دیدگاههای فرقههای گوناگون را آشکار میسازد. پژوهشگران و مصححان معاصر، دکتر حسین خانصو و دکتر محمد گسکین، این کتاب را تصحیح و تحقیق کردهاند. عنوان کتاب (تحریش) به معنای تحریک و آشوب است.
| التحریش | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | غطفانی، ضرار بن عمرو (نويسنده)
خانصو، حسین (محقق) گسکین، محمد ( محقق) |
| ناشر | مطاف |
| مکان نشر | ترکیه - استانبول |
| سال نشر | 1435ق - 2014م |
| چاپ | 1 |
| موضوع | حدیث - علم الدرایه - حدیث - علم الروایه - حدیث - نقد و تفسیر - اسلام - فرقهها |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | 3ت6غ 109 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
هدف و روش
- دکتر حسین خانصو و دکتر محمد گسکین، کتاب حاضر را اثری مهمّ و از قدیمیترین آثار در زمینه تطوّر انتقادی حدیث و تاریخ فرقههای اسلامی دانستهاند که چگونگی استفاده فرصتطلبانه مذاهب گوناگون از احادیث نبوی(ص) در راستای تأیید دیدگاههای خودشان را نشان میدهد[۱].
- حسین خانصو و محمد گسکین، نوشتهاند: ضرار بن عمرو غطفانی، در کتابش ادعا میکند علت اصلی اختلاف و پیدایش فرقههای اسلامی این است که «فقیهان» در پاسخ پرسشگران، فقط روایاتی را نقل میکنند که دیدگاه خاصّ آنان را تأیید مینماید و فقط «فقیهان»، مسئول نیستند، بلکه مردم هم مسئولیت دارند؛ زیرا از آنان پیروی میکنند...[۲].
یادآوری: «فقیهان» در اینجا معنای عامّی دارد که شامل متکلمان و نخبگان مورد اعتماد مردم نیز میشود.
- ضرار بن عمرو غطفانی، در آغاز کتاب حاضر، انگیزه نگارش آن را آشکار میکند و خطاب به مخاطبی که نامش را ذکر نمیکند، میگوید: اما بعد به من نوشتی و از امر امت اسلام پرسیدی و از چگونگی اختلاف و پیدایش فرقهها جویا شدی. من إنشاءالله پاسخ این پرسش را بیان میکنم[۳].
ساختار و محتوا
- کتاب حاضر، مختصر است و به بیان دیدگاههای مختلف در باب برخی از مسائل خلافت و امامت و... میپردازد. بعضی از مسائل مهمّ این اثر، عبارت است از: چگونگی پیدایش اختلاف در بین امت اسلام، مدح عثمان، ذمّ عثمان، مدح معاویه، مذمت معاویه و...
نمونه مباحث
- ضرار بن عمرو غطفانی بر آن است که امت اسلام در همان امتحانی قرار گرفتند که امتهای پیشین نیز با آن آزموده شدند. او میگوید: باآنکه روایت وارد شده است که حتی از «تحریش بهائم» (زخمیکردن حیوانات و خشونت با آنان) نیز بپرهیزید، ولی مسلمانان به تفرقهافکنی پرداختند و...[۴].
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.