پروین اعتصامی: اختر چرخ ادب و گوهر بحر هنر
| پروین اعتصامی: اختر چرخ ادب و گوهر بحر هنر | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | برهانی، سید محمد (نویسنده) |
| عنوانهای دیگر | سیری در اندیشه پروین اعتصامی |
| ناشر | آفرینش |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1393 |
| شابک | 978-600-135-048-1 |
| موضوع | شعر و شاعران - فنون ادبی - پروین اعتصامی - نقد و تفسیر |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | یک جلد |
پروین اعتصامی: اختر چرخ ادب و گوهر بحر هنر تألیف سید محمد برهانی؛ این کتاب سیری در اندیشه پروین اعتصامی، شاعر نامدار معاصر ایران است. در این اثر، اشعار پروین با آثار شاعران غربی مقایسه شده و میزان تأثیرپذیری وی از مکتب رمانتیسم، همچنین تأثیرپذیری او از آیات قرآن و آگاهیاش از ادبیات ایران، شرق و غرب بررسی شده است.
ساختار
کتاب مشتمل بر مقدمه و بخشهای اصلی زیر است: سیری در اندیشه پروین، لطف حق، تأثیر قرآن در اشعار پروین، پروین شاعره اعصار، پروین و مکتب رمانتیسم، تأثیر رمانتیک در ادبیات معاصر ایران، اختر چرخ ادب، پیام پروین در قصائد، اشک یتیم، حاصل عمر و خلاصه سخن.
گزارش کتاب
این کتاب به بررسی ابعاد مختلف اندیشه و شعر پروین اعتصامی (1285-1320ش)، شاعر برجسته معاصر ایران میپردازد. یکی از نکات قابل تأمل در اشعار پروین، استفاده از تمثیلهای غنی و زیباست. او تصویری از اشیاء و پدیدهها ایجاد میکند که آدمی خود را در آن فضا احساس کرده و با پدیدهها سخن میگوید؛ خواه از زبان انسان باشد یا حیوان یا گیاهان و سایر موجودات. پروین گوی سبقت را در فضاسازی، به ویژه در اشعار مناظرهای خود، از دیگران ربوده است.
نوآوری و اندیشه پروین حاکی از قدرت ادبی اوست. او از اشیاء بیجان، پدیدههای جاندار میسازد و در آنها روح میدمد. این شاعره بزرگ از شاعران قرن پنجم و ششم به ویژه ناصرخسرو پیروی کرده است. پروین عاشقانه از آزادگی و آزادمنشی حمایت میکند و در فن شعری و موازین عروض و قافیه، محتوای انسانیت را بیان میکند. اشعار پروین هدفمندانه است و او برای بیداری و آگاهی اقشار مختلف به ویژه مظلومان سخن و پیام دارد. اگرچه احساس و عاطفه در شعر او جلوهای خاص دارد، اما هدف اصلی او ایجاد یک حرکت است، نه صرفاً زیباییآفرینی.
در دیوان پروین، به ویژه در قصاید زیبایش، تعالیم اخلاقی، ادبی و حتی علمی جایگاه ویژهای دارد. او بر این باور است که عمر انسان هرقدر هم طولانی باشد، بسیار زودگذر و کوتاه است و باید از فرصتها به خوبی بهره گرفت. نمونه شعر او: «ای دل بقای تو دوام و بقایی نداشت / ایام عمر فرصت برق جهان نداشت / گر بد به عدل سیر فلک پشتهای ضعیف / قدرت به گوشهمال پیل دمان نداشت».
مضامین شعری پروین با آیات قرآن انطباق بسیار دارد. در پارهای از موارد این انطباق آگاهانه بوده و او در هنگام سرودن شعر، داستان پیامبران یا پیامهای هدایتی خاصی را در ذهن داشته است؛ مانند تلمیحات او از قرآن و بهرهبرداری از حکایات و قصص قرآنی چون داستان حضرت موسی (ع). در بسیاری موارد دیگر، این انطباق از روی حضور ذهن قبلی نبوده، بلکه بر اثر الهام و فطرت ملکوتی و تهذیب نفس به او الهام میشده است. مخاطب با خواندن این کتاب متوجه میشود که پروین مطالعات گستردهای از ادبیات سایر ملل و ادبیات قرآنی داشته و مباحث جهانبینی اسلامی را در ادبیات فارسی جای داده است که نشانگر توانمندی اندیشه و خلاقیت و پویایی ذهنی اوست.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات