تاریخچهای از هرات از چنگیزخان تا تیمورلنگ
| تاریخچهای از هرات از چنگیزخان تا تیمورلنگ | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | ماهندراراجاه، شیوان (نویسنده)
محمودی سرچقایی، علی (مترجم) تیشه یار، ماندانا (محقق) |
| ناشر | بایا |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1404 |
| شابک | 978-622-91188-2-5 |
| موضوع | مغولان -- افغانستان -- هرات -- تاریخ هرات (افغانستان) -- تاریخ |
| زبان | فارسی |
| کد کنگره | DS 354 /م2ت2 1404 |
تاریخچهای از هرات از چنگیزخان تا تیمورلنگ تألیف شیوان ماهندراراجاه (محقق و نویسنده)؛ ترجمۀ علی محمودی سرچقایی؛ ویراستاری علمی ماندانا تیشه یار؛ مشاوران در برگردان فارسی: سید عسکر موسوی و سید مسعود حسینی؛ این کتاب ترجمه فارسی اثری است که به تاریخ سیاسی، نظامی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شهر هرات در دوره گذار از حملات چنگیزخان تا ظهور تیمورلنگ (قرن هفتم و هشتم هجری) میپردازد.
ساختار
کتاب از دو بخش اصلی تشکیل شده است: بخش نخست با عنوان «تاریخهای جهانشاهی و محلی: مغولها و کرتیان» شامل شش فصل، و بخش دوم با عنوان «نوسازی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در هرات» شامل چهار فصل است.
گزارش کتاب
نویسنده در این کتاب کوشیده است تا تصویری جامع از تحولات هرات به عنوان یکی از کلانشهرهای تاریخی خراسان بزرگ، از زمان ویرانی آن به دست چنگیزخان مغول (حدود ۶۱۹ق/۱۲۲۲م) تا برآمدن تیمورلنگ و انقراض سلسله کرت (۷۸۳ق/۱۳۸۱م) ارائه دهد. محور اصلی این پژوهش، نقش سلسله کرت (کرتیان) به عنوان حکمرانان بومی تاجیک است که از سوی مغولان منصوب شدند و توانستند هرات را از ویرانی نجات داده و به کانونی برای تجدید حیات فرهنگی و اقتصادی تبدیل کنند. نویسنده با تحلیل سیاستهای جهانشاهی مغول، به ویژه پس از روی کار آمدن اوگدای قاآن و مونگکه قاآن، نشان میدهد که چگونه مغولان از راهزنی صرف (غارت و ویرانی) به راهزنی ثابت (خراجگذاری و اداره سرزمینها) روی آوردند و هرات را برای احیا برگزیدند.
بخش نخست کتاب با بررسی هجوم ویرانگر مغول به خراسان آغاز میشود (فصل اول). سپس در فصل دوم، چگونگی تضعیف حکومت شمسالدین کرت به واسطه دسیسههای سیاسی میان چنگیزیان و غیبت او برای جنگ با اردوی زرین واکاوی میگردد. فصل سوم و چهارم به نظریه راهزنسرگردان در برابر راهزنثابت اختصاص دارد و نشان میدهد که مغولان با حمایت از کرتیان و تأمین سربازان وظیفه از سوی آنان، به تدریج به ثبات در هرات دست یافتند. نویسنده در این بخش، با بهرهگیری از جدولهایی چون «مبارزههای جغتاییان و ایلخانیان برای برتری در خراسان» (ص ۱۰۴)، کشمکشهای قدرت میان نوادگان چنگیز را روشن میسازد. فصل پنجم و ششم به گذار دولت کرت از یک حکومت تحت الحمایه ایلخانی به یک پادشاهی مستقل پارسی میپردازد و با تحلیل روابط کرتیان با سربداران و سرانجام هجوم تیمورلنگ و سقوط هرات در ۷۸۳ق پایان مییابد.
بخش دوم کتاب به جنبههای عمرانی و فرهنگی اختصاص دارد. فصل هفتم و هشتم کوششهای اولیه و بعدی برای احیای کشاورزی و بازرگانی را بررسی میکند و نقش اوگدای قاآن در مرمت کانالهای آبیاری و بازگشت جمعیت به هرات را نشان میدهد. فصل نهم به نوسازی شهری و رنسانس فرهنگی در عصر کرتیان میپردازد و فصل دهم با عنوان «محیط محصور هرات و حومه آن» به استحکامات نظامی، دیوارها، برج و باروها و شبکه دژهای پادشاهی کرت میپردازد. نویسنده در پیوست سوم کتاب، فهرستی از پروژههای ساختمانی خیریه و تجاری این دوره را ارائه کرده است. این کتاب با تکیه بر منابع تاریخی و استفاده از جدولهای تحلیلی، نشان میدهد که چگونه هرات با وجود فراز و نشیبهای سیاسی، توانست بار دیگر به عنوان مروارید خراسان و کانون آموزش و اخلاق اسلامی احیا شود.[۱]
پانويس
- ↑ ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات