معالجات نفیسی
معالجات نفیسی، نوشته ابوالحسن (ابوالعلاء) علاءالدین على بن ابىالحزم، معروف به ابن نفیس (607-687ق)، اثری جامع در طب سنتی است که به تشریح خواص داروها و شیوههای درمان بیماریهای مختلف اندامهای بدن میپردازد.
| معالجات نفیسی | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | ابن نفیس، علی بن ابیحزم (نويسنده) اصفهانی، محمدمهدی (مقدمهنويس) |
| عنوانهای دیگر | کتاب معالجات نفیسی |
| ناشر | دانشگاه علوم پزشكی ايران. مؤسسه مطالعات تاريخ پزشکی. طب اسلامی و مکمل |
| مکان نشر | ایران - تهران |
| سال نشر | 1383ش |
| چاپ | 1 |
| شابک | - |
| موضوع | پزشکی اسلامی - متون قدیمی تا قرن 14 - گیاهان دارویی - متون قدیمی تا قرن 14 |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /الف2م8 128/3 R |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ساختار
کتاب بر اساس تقسیمبندی به «فن»، «جمله» و «باب» استوار است که در آن مباحث از قواعد کلی داروسازی شروع شده و به بررسی تفصیلی بیماریهای اندامهای بدن منتهی میشود.
گزارش محتوا
بخش نخست از محتوای موجود (فن دوم)، به مبانی داروشناسی اختصاص دارد. نویسنده در این قسمت به احکام ادویه مفرده، درجات چهارگانه قوای داروها و چگونگی تشخیص مزاج دارو از طریق طعم، بو و رنگ میپردازد. او همچنین قواعد شناخت داروها را از طریق تجربه و قیاس شرح داده و ویژگیهای انواع گیاهان و مواد دارویی را بر اساس حروف الفبا بررسی میکند[۱].
بخش بعدی (جمله دوم از فن دوم)، به قوانین داروهای مرکب پرداخته است. در این قسمت، ضرورت استفاده از ترکیبات دارویی در زمانهایی که داروهای مفرده کارساز نیستند، تبیین میشود. نویسنده قوانین دقیقی برای ترکیب داروها، از جمله لزوم رعایت وزن اجزا، شناخت نحوه ایجاد مزاج جدید در ترکیب و چگونگی تأثیرگذاری دارو بر عضو هدف را مطرح کرده است[۲].
در بخش دیگر کتاب (فن سوم)، بیماریهای مخصوص هر عضو از سر تا قدم مورد مطالعه قرار گرفته است. این بخش با بیماریهای سر و اعصاب مانند انواع سردرد (صداع)، صرع، مالیخولیا و بیماریهای حواس آغاز میشود. نویسنده علائم هر بیماری، علل پدید آمدن آنها و شیوههای درمانی متناسب با مزاج بیمار را با دقت کالبدشناختی تشریح میکند[۳].
در ادامه مباحث بالینی، نویسنده به اختلالات روانی و بیماریهای خاص اعضا همچون عشق، جنون و بیماریهای چشم و گوش میپردازد. او در این بخش، تفاوت میان بیماریهای مشابه را از طریق نشانههای بالینی بیان کرده و برای هریک، نسخههای درمانی خاصی شامل تدابیر غذایی و دارویی پیشنهاد میدهد[۴].
در پایان میتوان چنین گفت که برای درک بهتر ساختار و محتوای مطالب کتاب، میتوان آن را به یک فرهنگنامه جامع سلامت تشبیه کرد که ابتدا الفبای ابزار درمان (داروها) را آموزش میدهد و سپس مانند یک راهنمای بالینی، پرونده هر بیماری را از فرق سر تا قدم باز کرده و نسخه میپیچد.
پانویس
منابع مقاله
متن کتاب.