آل بوطامی، احمد بن حجر
احمد بن حجر آل بوطامی (حدود ۱۲۹۴-۱۳۸۱ خورشیدی)، مفتی اسبق قطر، فقیه و قاضی برجسته حنبلی در شبه جزیره عربستان بود. او نزدیک به نیم قرن عهدهدار منصب قضا در رأسالخیمه و قطر بود و آثار متعددی در زمینه عقیده سلفی، فقه و رد بر فرق انحرافی از خود به جا گذاشت. از مهمترین اساتید وی میتوان به عبدالعزیز بن صالح العلجی و محمد بن ابیبکر الملا اشاره کرد و شاگردان برجستهای چون عبدالعزیز آل شیخ (مفتی کنونی عربستان) را تربیت نمود.
| احمد بن حجر آل بوطامی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | احمد بن حجر بن محمد بن حجر بن احمد بن حجر بن طامی بن حجر بن سند بن سعدون آل بوطامی البنعلی |
| نامهای دیگر | احمد بن حجر آل بوطامی البنعلی |
| لقب | مفتی اسبق قطر |
| نسب | بنی سلیم |
| نام پدر | حجر بن محمد |
| ولادت | حدود ۱۹۱۵م / ۱۳۳۵ق |
| محل تولد | رأسالخیمه (امارات متحده عربی کنونی) |
| محل زندگی | رأسالخیمه، ریاض، قطر |
| رحلت | ۱۴ ژوئن ۲۰۰۲ م / ۵ جمادیالاولی ۱۴۲۳ ق |
| مدفن | قطر |
| طول عمر | حدود ۸۷ سال |
| همسر | دختر سالم بن هلال المناعی |
| فرزندان | دکتر حجر، یوسف و یک دختر |
| دین | اسلام |
| مذهب | اهل سنت (سلفی) |
| پیشه | قاضی، مفتی، مدرس دینی |
| منصب | قاضی رسمی رأسالخیمه (۱۹۵۱-۱۹۵۶)، قاضی ارشد شرعی قطر (۱۹۵۸-۱۹۹۱)، مفتی سابق قطر |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | علامه، فقیه |
| علایق پژوهشی | فقه، عقاید، توحید، رد بر فرق ضاله |
| اساتید |
|
| شاگردان |
|
| برخی آثار |
|
ولادت
احمد بن حجر بن محمد بن حجر بن احمد بن حجر بن طامی بن حجر بن سند بن سعدون آل بوطامی البنعلی، نسبت او به قبیله بنی سلیم میرسد که اصالتاً اهل حرة بنی سلیم در نزدیکی مدینه منوره بودند. اجداد وی بعدها به الاحساء و سپس دارین مهاجرت کردند تا اینکه خاندان آل بوطامی در منطقه الزباره در شمال قطر ساکن شدند. ایشان در حدود سال ۱۳۳۵ هجری قمری برابر با ۱۹۱۵ میلادی در رأسالخیمه (که اکنون بخشی از امارات متحده عربی است) دیده به جهان گشود. وی در خانوادهای مذهبی و پایبند به اصول دین پرورش یافت.[۱]
تحصیلات
شیخ احمد بن حجر فراگیری علوم دینی را از کودکی آغاز کرد. او ابتدا قرآن کریم را نزد یکی از مشایخ محلی حفظ نمود. سپس برای تکمیل تحصیلات خود در حدود سال ۱۹۳۱ میلادی (۱۵ سالگی) به منطقه الاحساء عربستان سفر کرد و چهار سال را به طور مداوم و متمرکز به یادگیری علوم شرعی و زبان عربی پرداخت. در این مدت، وی موفق به حفظ متون بسیاری در رشتههای گوناگون شد.
اساتید برجستهای که شیخ در الاحساء از محضرشان بهره برد عبارتند از:
- عبدالله محمد حنفی و احمد نور بن عبدالله: فراگیری فقه، فرائض (ارث)، نحو، تجوید و عقاید.
- احمد بن علی العرفج: فراگیری فقه شافعی.
- عبدالعزیز بن صالح العلجی: فراگیری نحو، صرف، بلاغت، منطق، عروض، قافیه و شرح صحیح مسلم.
- محمد بن ابیبکر الملا: فراگیری نحو، بلاغت، اصطلاحالحدیث و شرح کتاب سبلالسلام.
- عبدالعزیز بن عمر بن العکاس: فراگیری شرح کتابهای «عقيدة السلف أصحاب الحديث»، «مشكاة الأحاديث» و «بهجة المحافل» در سیره نبوی.[۲]
فعالیتها
فعالیتهای علمی و اجرایی شیخ احمد بن حجر بسیار گسترده و متنوع بود و میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- قضا: ایشان فعالیت قضایی خود را به صورت غیررسمی از سال ۱۹۳۷ میلادی در رأسالخیمه و در دوران حاکمیت شیخ سلطان بن سالم القاسمی آغاز کرد. در سال ۱۹۵۱ میلادی، شیخ صقر بن محمد القاسمی وی را به عنوان قاضی رسمی رأسالخیمه منصوب کرد و تا سال ۱۹۵۶ در این سمت باقی ماند. در سال ۱۹۵۸ میلادی، دعوتنامهای برای تصدی امر قضا در قطر دریافت کرد و به آن کشور مهاجرت نمود. او نزدیک به ۳۵ سال (تا سال ۱۹۹۱ میلادی) ریاست دستگاه قضایی شرعی قطر را بر عهده داشت.[۳]
- تدریس: شیخ در کنار مسئولیتهای قضایی، همواره به تدریس علوم دینی اشتغال داشت. او در مجلس خود در منطقه معیریض (قطر) و همچنین در مدرسه «الهدایه» در رأسالخیمه که خود از بنیانگذاران آن بود، به تربیت شاگردان میپرداخت. در سال ۱۹۵۴ میلادی به همراه شیخ حمید بن محمد القاسمی از سوی حاکم رأسالخیمه برای جلب کمک جهت تأسیس مدارس مدرن به بحرین و کویت سفر کرد. در سال ۱۹۵۶ میلادی نیز به دعوت شیخ محمد بن ابراهیم آلشیخ (مفتی وقت عربستان) برای تدریس در مؤسسه «امام الدعوه» به ریاض رفت.
- تألیف: شیخ احمد بن حجر علاوه بر تدریس و قضا، عمر خود را صرف تألیف کتب متعدد در علوم اسلامی کرد. آثار او بیشتر در زمینههای توحید، عقیده سلفی، فقه، مسائل اجتماعی و رد بر شبهات و فرق انحرافی مانند قادیانیه و بهائیه است. او دارای کتابخانه شخصی بزرگی با حدود بیست هزار جلد کتاب بود.
- شعر: وی به شعر عربی علاقه داشت و اشعاری در مسائل علمی به ویژه اعتقادی میسرود، اما تمایلی به شهرت یافتن به عنوان یک شاعر نداشت.
وفات
شیخ احمد بن حجر آل بوطامی پس از یک دوره طولانی بیماری، در صبح روز سهشنبه، ۵ جمادیالاولی سال ۱۴۲۳ هجری قمری، برابر با ۱۴ ژوئن ۲۰۰۲ میلادی، در سن ۸۷ سالگی دار فانی را وداع گفت. پیکر وی در کشور قطر به خاک سپرده شد.خطای یادکرد: برچسب تمامکنندهٔ </ref> برای برچسب <ref> پیدا نشد
آثار
مجموع تألیفات ایشان به ۲۸ اثر میرسد که بیشتر آنها به چاپ رسیدهاند. مهمترین آثار وی عبارتند از:
- العقائد السلفية (منظومه) که بعدها خود آن را در کتابی شرح کرد.
- الدرر السنية في عقد أهل السنة المرضية (منظومه)
- جوهرة الفرائض (منظومه)
- اللآلئ السنية في التوحيد والنهضة والأخلاق المرضية (منظومه)
- شرح العقائد السلفية بأدلتها العقلية والنقلية
- تطهير الجنان والأركان عن درن الشرك والكفران
- الإسلام والرسول في نظر منصفي الشرق والغرب
- الرد الشافي الوافر على من نفى أمية سيد الأوائل والأواخر
- سبيل الجنة بالتمسك بالقرآن والسنة
- تحذير المسلمين من البدع والابتداع في الدّين
- تطهير المجتمعات من أرجاس الموبقات
- الخمر وسائر المسكرات تحريمها وأضرارها
- الشيخ محمد بن عبد الوهاب عقيدته السلفية ودعوته الإصلاحية وثناء العلماء عليه
- إعانة القريب المجيب في اختصار الترغيب والترهيب وشرحه تحفة الحبيب
- نيل الأماني شرح مباسم الغواني في نظم عزية الزنجاني في علم الصرف
- نقض كلام المفترين على الحنابلة السلفيين
- إعلام الأنام بالغناء المباح والحرام
- القاديانية ودعايتها الضالة والرد عليها
- البابية والبهائية وأهدافها في دعوة النبوة والرد عليهما
- الأدلة من الكتاب والسنة في حكم الخمار والنقاب
- إرشاد السالك إلى أحكام المناسك
- القول الوضّاح فيما يجري في الولائم والأفراح[۴] [۵]
پانويس
منابع مقاله
- "أحمد بن حجر قاضي قطر وعالمها". Islamweb إسلام ویب.
- پایگاهislamhouse: أحمد بن حجر آل بوطامي، ١٤٢٧/٠٢/١٥ هـ
- الشرق (20 ژوئیه 2013). "الشيخ أحمد بن حجر آل بوطامي البنعلي رحمه الله (-1915 2002)". al-sharq.com. بازبینیشده در 2024-02-11.
- المكتبة الشاملة: أحمد بن حجر آل بوطامي
- القرضاوي، د. يوسف، علماء من عصرنا: العلامة أحمد بن حجر آل بوطامي، المنتدی العلماء، الأربعاء 30 شوال 1440هـ 3-7-2019م
وابستهها
- الشیخ محمد بن عبد الوهاب مجدد القرن الثاني عشر المفتری علیه و دحض تلک المفتریات
- تطهیر الجنان و الأرکان عن درن الشرک و الکفران
- العقائد السلفية بأدلتها النقلیة و العقلیة
- الجمعة و مكانتها في الدين و علیها تعالیق سنیة کالشرح في التوضیح الغامض ...
- الأدلة من السنة و الكتاب في حکم الخمار و النقاب
- نقض کلام المفترین علی الحنابلة السلفیین
- الكلمات النافعات للأخوات المسلمات