روضاتی، محمدعلی
سيد محمدعلى روضاتى (۱۳۰۸-۱۳۹۱ش)، از علما و پژوهشگران برجسته معاصر در زمینه فنون تبارشناسی، کتابشناسی، تراجمنگاری و رجال بود. وی از نوادگان صاحب روضات (سید محمدباقر خوانساری) بود و با خاندانهای علمی بزرگ شیعه مانند کاشفالغطاء، نجفی مسجدشاهی و سادات صدرعاملی نسب مشترک داشت. در آذر ۱۳۰۸ش (۱۳ رجب ۱۳۴۸ق) در اصفهان متولد شد. پدرش آیتالله میرزا محمد هاشم روضاتی چهارسوقی و مادرش دختر عموی پدریاش بود. پس از فوت پدر، تحت سرپرستی نیای مادری قرار گرفت. تحصیلات جدید را تا اواخر دوره دبیرستان در اصفهان به پایان رساند و سپس وارد مدرسه صدر بازار شد. در حوزه اصفهان از محضر اساتیدی چون شیخ محمدحسین مقدس، شیخ محمدحسن نجفآبادی و شیخ محمدرضا جرقویهای بهره برد. سپس به قم رفت و در دروس آیات عظام سلطانی طباطبایی، میرزا ابوالفضل زاهدی قمی، مرتضی حائری یزدی و سید حسین بروجردی شرکت کرد و با آیتالله مرعشی نجفی روابط صمیمانهای یافت. وی از برخی از اعلام شیعه و سنی مانند شیخ آقابزرگ تهرانی، سید عبدالحسین شرفالدین، سید محسن امین عاملی و سید هبةالدین شهرستانی اجازه روایت داشت. او کتابخانهای نفیس از کتب خطی و چاپی گردآوری کرد که همواره در اختیار محققان قرار میگرفت و بسیاری از متون مصحح چاپ شده در قم و تهران مدیون زحمات او و کتابخانهاش هستند. از مهمترین آثار او میتوان به «فهرست کتب خطی کتابخانههای اصفهان» (که مهمترین اثر او و شامل معرفی مبسوط متن و مؤلف است)، تصحیح «روضات الجنات»، تصحیح «سماء المقال»، تصحیح «مکارم الآثار»، تصحیح «کتاب الأوائل»، تصحیح «عبقات الأنوار»، «شرح روضات الجنات»، «زندگینامه علامه مجلسی»، «تکملة الذریعة»، «دو گفتار» (دومین و نخستین) و تحقیق رساله «جبر و تفویض» اشاره کرد. وی کمتر در مجالس عمومی حاضر میشد و بیشتر اوقات خود را به مطالعه، تحقیق، تحشیه، تعلیق و تأمل میگذراند. سرانجام در صبح روز پنجشنبه ۲۹ تیر ۱۳۹۱ش (۲۹ شعبان ۱۴۳۳ق) درگذشت و پس از تشییع در تخت فولاد اصفهان، در تکیه نیاکانش (صاحب روضات) به خاک سپرده شد.
| سید محمدعلی روضاتی | |
|---|---|
 روضاتی، محمد علی | |
| نام کامل | سید محمدعلی روضاتی |
| نامهای دیگر | آیتالله سید محمدعلی روضاتی |
| نسب | از نوادگان صاحب روضات |
| نام پدر | میرزا محمد هاشم روضاتی چهارسوقی |
| ولادت | آذر ۱۳۰۸ شمسی (۱۳ رجب ۱۳۴۸ قمری) |
| محل تولد | اصفهان، ایران |
| محل زندگی | اصفهان، قم |
| رحلت | ۲۹ تیر ۱۳۹۱ شمسی (۲۹ شعبان ۱۴۳۳ قمری) |
| مدفن | تخت فولاد، تکیه نیاکانش (صاحب روضات)، اصفهان |
| طول عمر | ۸۳ سال |
| خویشاوندان | سید محمدباقر خوانساری (صاحب روضات) (جد) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | عالم، کتابشناس، نسخهشناس، محقق، نویسنده |
| منصب | امامت جماعت مسجد مرحوم آقا میرزا محمد هاشم |
| اطلاعات علمی | |
| حوزه | حوزه علمیه اصفهان و قم |
| علایق پژوهشی | تبارشناسی، کتابشناسی، تراجمنگاری، رجال، تاریخ تمدن اسلامی، تصحیح متون |
| اساتید |
|
| برخی آثار |
|
ولادت
وى در سيزدهم رجب 1348ق در اصفهان ديده به جهان گشود.
پدرشان، آيتالله آقا ميرزا محمّد هاشم روضاتى چهار سوقى (1319-1356ق) - غریق در شط کوفه - فرزند میرجلالالدین(1283-1360ق) مردى دانشور، فقيه و آشناى با فنون معقول بود.
مادر ايشان، دختر آيتالله حاج ميرزا سيد حسن چهار سوقى، فرزند ديگر مرحوم آقا ميرزا مسيح است و در واقع دختر عموى پدرى وى.
سيد محمدعلى پس از فوت پدر، در کنار نياى مادرى خويش و تحت سرپرستى وى قرار گرفت.
تحصیلات
وى تحصيلات جديد آن روز را تا اواخر دوره دبيرستان در اصفهان به پايان برد و سپس وارد مدرسه صدر بازار شد. در حوزه اصفهان، در درس معالم الاصول آقا شيخ محمّد حسين مقدّس، شرح لمعه آقا شيخ محمّد حسن نجفآبادى و شيخ هبةالله هرندى و نيز مکاسب شيخ محمّد رضا جرقويهاى (1309-1371ق) شرکت کرد.
پس از طى دوره مقدمات و پارهاى از سطوح، به قم رفت و آنجا در دروس بعضى اعلام چون شرح لمعه شهيد صدوقى، مکاسب آيتالله سلطانى طباطبائى، رسائل و مکاسب حاج ميرزا ابوالفضل زاهدى قمى و کفايه مجاهدى و آيتالله حاج شيخ مرتضى حائرى يزدى شرکت کرد و عمده درس خارج فقه را نزد آيتالله بروجردى حاضر شد.
در ايام تحصيل در قم، همچنين، با برخى از بزرگان حوزه چون آيتالله مرعشى نجفى روابط و مراودات صميمانهاى يافت.
فعالیتها
وى در اصفهان، در کنار کارهاى قلمى و علمى خود که از آغاز طلبگى ايشان شروع شده بود، ياور و دستراست نياى مادرى خويش به حساب مىآمد و پس از وفات ايشان، به خدمات شرعى ادامه داد.
وى چندى نيز در مسجد مرحوم آقا ميرزا محمّد هاشم به امامت جماعت و وعظ و ارشاد مشغول بود اما از اين اشتغال نيز کناره جسته و در بيت شريف، خلوت انزوا و تأمّل و تحقيق گزيده است.
ايشان از برخى از اعلام شيعه و سنّى اجازه روايت حديث دارند که شيخ آقا بزرگ طهرانى، سيد محمّد مهدى موسوى اصفهانى، سيد صدرالدّين صدر، ميرزا محمّد طهرانى، سيد عبدالحسين شرفالدّين موسوى، سيد محسن امين عاملى و سيد هبةالدّين شهرستانى از آن جملهاند.
اين عالم بزرگ، بنابر خوى و پسند خويش، کمتر در مجالس و گردهمائىها حاضر مىشوند ليک در سالهاى پيش، در برخى محافل علمى و گردهمائىها، شرکت کردهاند و از جمله در کنگره هزاره شيخ طوسى (در مشهد مقدّس) سخن راندهاند. در مواردى هم خود در مجالس علمى و فرهنگى، اعم از داخلى و خارجى، شرکت نکردهاند ليک مقالهاى فرستادهاند که قرائت شده و يا به هر روى مورد استفاده قرار گرفته است.
ايشان کتابخانهاى نفيس، مشتمل بر کتب خطّى و چاپى دارند که هر چند براى استفاده شخصى از طرق موروث و مکتسب گردآورى شده است، تا کنون به کثيرى از محقّقان نيز فيض رسانيده و نسخ گاه منحصر و مطبوعات نادر آن براى طبع و تحقيق و استفاده در اختيار برخى از ارباب قلم و قدم قرار گرفته است.
نيم نگاهى به پيشگفتارهاى بسيارىاز متون مصحح چاپ شده در قم و تهران، نشان مىدهد که ايشان و کتابخانهشان، چه حق بزرگى بر گردن متنشناسىاسلامى دارند.
بيشتر اوقات ایشان به مطالعه، تحقيق، تحشيه، تعليق، تأمّل و تدبّر گذشت.
وفات
سرانجام این عالم بزرگ در صبح روز پنج شنبه 29 تیر1391ش/ 29 شعبان1433 در ساعت هفت و پانزده دقیقه جان به جان آفرین تسلیم نمود و خاندان و شاگردان و دوستانش را در اندوهی بس عمیق فرو برد.
پیکر استاد روضاتی را در عصر همان روز در منزل شخصیاش غسل دادند و پس از تشییع، به تخت فولاد اصفهان برده،. پس از اقامه نماز بر پیکر ایشان، در تکیه نیاکانش صاحب روضات داخل بقعه جنب قبور جده و مادر گرامیاش به خاک سپرده شد.
آثار
- روضات الجنّات فى تراجم العلماء و السّادات (تصحيح و تحشيه).
- سماء المقال فى علم الرجال اثر آيتالله حاج ميرزا ابوالهدى کلباسى (تصحيح).
- زندگانى آيتالله چهار سوقى و رجال ديگر.
- جامع الانساب.
- مکارم الآثار اثر محمّد على معلم حبيب آبادى (تحقيق، تحشيه و فهارس).
- کتاب الاوائل اثر سيد محمّد مقدّس (تحقيق و تحشيه).
- عبقات الانوار مير حامد حسين (مقدّمه و فهارس).
- شرح روضات الجنّات فى تراجم العلماء و السّادات.
- فهرست کتب خطّى کتابخانههاى اصفهان؛ اين فهرستکه مهمترين اثر ايشان است، فقط سياهه نام و نشان کتابها نيست، بلکه شامل معرّفى مبسوط متن و ماتن و بسيارى فوائد علمى و دينىاست که آن را اگر نه بى نظير، کم نظير، مىسازد.
- جبر و تفويض (رساله خلق الاعمال صدرالمتألّهين)، (تحقيق و تقديم).
- نسخه برگردان تجارب السلف هندوشاه نخجوانى (پيشگفتار و پيوستها).
- دو گفتار.
- مناهج المعارف.