مهندسی فرهنگی در کلام امام خامنهای مدظله العالی
مهندسی فرهنگی در کلام امام خامنهای (مدظلهالعالی)، اثر ناصر بروجردی (معاصر) است. این کتاب، به تدوین و تنظیم دیدگاههای رهبر جمهوری اسلامی ایران درباره مفهوم، ارکان، انواع و ضرورت «مهندسی فرهنگی» در کشور میپردازد.
| مهندسی فرهنگی در کلام امام خامنهای مدظله العالی | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | خامنهای، علی، رهبر جمهوری اسلامی ایران (نويسنده)
مؤسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی (سایر) بروجردی، ناصر ( گردآورنده) |
| ناشر | تلاش |
| مکان نشر | ایران - قم |
| سال نشر | 1392ش |
| چاپ | 1 |
| موضوع | خامنهای، علی، رهبر جمهوری اسلامی ایران، 1318 - - نظریه درباره فرهنگ - خامنهای، علی، رهبر جمهوری اسلامی ایران، 1318 - - پیامها و سخنرانیها - فرهنگ - مدیریت فرهنگی - ایران - سیاست فرهنگی - ایران |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ساختار
کتاب، شامل یک مقدمه و چهار فصل اصلی است.
گزارش محتوا
در مقدمه، اهمیت انقلاب اسلامی بهعنوان یک دین محوری در مقابل جریانهای فکری معاصر مانند لیبرالیسم تأکید شده و لزوم مهندسی فرهنگی در جامعه اسلامی برای تنظیم مسائل جامعه و تقویت بنیه اقتصادی بیان میگردد. مهندسی دقیق و هدفمند فرهنگ و ضرورت مدیریت آن، یکی از مهمترین موضوعات و مطالبات نظام اسلامی است که لازمه آن داشتن یک برنامهریزی جامع و استراتژیک فرهنگی است[۱].
فصل اول (مفاهیم و کلیات): در این فصل، نخست مفاهیمی همچون «فرهنگ»، «مهندسی فرهنگ» و «مهندسی فرهنگی» تبیین میشود و سپس «ضرورت و اهداف طرح بحث مهندسی فرهنگ و مهندسی فرهنگی» تشریح میگردد.
«فرهنگ»، به معنای آداب، رسوم، باورها و اعتقادات مردم است و مجموعهای است از سرمایههای سیرت و رفتار مربوط به انسان. در این فصل، تصریح میشود که فرهنگ، اساس کار و روح جامعه است و نقش تعیینکنندهای در سرنوشت یک ملت دارد و اگر فرهنگی در کشوری نباشد، آن ملت دیگر هویت خود را از دست میدهد. «مهندسی فرهنگی»، بهعنوان یک سیستم جامع در کشور معرفی شده که برای تحقق اهداف فرهنگی نیازمند طراحی و برنامهریزی دقیق است و انواع فرهنگهای ملی، عمومی، تخصصی و سازمانی را در بر میگیرد. تأکید میشود که جمهوری اسلامی باید برای مهندسی فرهنگی کشور، طرحی داشته باشد تا بر اهداف والا و ارزشهای انقلابی خود تکیه کند[۲].
فصل دوم (ارکان فرهنگ (مظاهر فرهنگی شامل: «خط، زبان و...»)): این فصل، به ارکان اساسی و مظاهر فرهنگی که فرهنگ یک ملت را شکل میدهند، میپردازد. مظاهر فرهنگی که در این فصل یاد شدهاند، عبارتند از: خط و زبان، عقاید، آداب اجتماعی، مواریث ملی و خصلتهای بومی و قومی.
در ذیل هرکدام از اینها مباحثی متعدد و متنوع مطرح شده است.
زبان و خط بهعنوان اصلیترین عامل انتقال فرهنگ شناخته شده و بر ضرورت توجه به آن برای جلوگیری از نفوذ بیگانگان تأکید گردیده است[۳]. اعتقادات اسلامی بهعنوان اساسیترین رکن فرهنگی، نیاز به تدبر و تأمل عمیق دارد و باید در برابر تهاجم فکری و فرهنگی دشمنان حفاظت شود[۴]. انسان و توحید نیز بهعنوان یکی از زیرمجموعههای عقاید مطرح شده که کرامت ذاتی انسانها از طریق بندگی خدا و نفی هر نوع عبودیت غیر الهی محقق میشود[۵].
رسالت انقلاب اسلامی، بارور کردن ایمان مردم، معرفی شده است[۶].
اسلام، جهتدهنده اصلی به همه آداب اجتماعی دانسته شده است[۷].
فصل سوم (انواع فرهنگ): در این فصل، چهار نوع اصلی فرهنگ بررسی میشود:
- فرهنگ ملی که ریشه اصلی هویت و استقلال کشور است و جزء مهمترین ارکان آن، فرهنگ اسلامی است. دفاع از منافع ملی در مقابل تهاجمات بیگانگان و حفظ هویت ایرانی، وظیفهای انکارناپذیر است[۸].
- فرهنگ عمومی که شامل آداب، رسوم و سبک زندگی مردم است و تأثیر بسیار بالایی بر سرنوشت ملت دارد و باید برنامهریزی دقیق برای اصلاح و تقویت وجدان کاری و انضباط اجتماعی در این حوزه صورت پذیرد. در این راستا، اعتماد به نفس ملی برای مقابله با فرهنگ وارداتی و ایجاد حرکت فرهنگی خودباورانه ضروری است[۹].
- فرهنگ تخصصی که عمدتاً به حوزه تولید علم مربوط میشود و بر نقش دانشگاهها و حوزههای علمی در پیشرفت علمی و شکستن مرزهای دانش تأکید دارد.
- فرهنگ سازمانی که به معنای ساماندهی و مدیریت دقیق دستگاههای دولتی و غیر دولتی است و باید با یک مدیریت درست، روحیه کارآمدی و اعتماد به نفس را در میان کارکنان تقویت کند [۱۰].
فصل چهارم (نقش شورای عالی انقلاب فرهنگی در مهندسی فرهنگی کشور): این فصل، به جایگاه و نقش کلیدی شورای عالی انقلاب فرهنگی در تحقق مهندسی فرهنگی کشور میپردازد. شورای عالی انقلاب فرهنگی بهعنوان یک نهاد عالی و مرجع، وظیفه رصد و برنامهریزی کلان فرهنگی کشور را برعهده دارد. در این فصل، ابتدا رسالت شورا تبیین گردیده[۱۱] و سپس، ساختار[۱۲] و شیوه مدیریت آن[۱۳] و در نهایت مبحث آسیبشناسی شورا مطرح گردیده است[۱۴].
از جمله مطالبی که در این فصل بر آن تأکید شده است این است که یکی از وظایف مهم این شورا، شناسایی آسیبها و عناصر تشکیلدهنده ساختار فرهنگی است تا بتواند با شناخت کامل، برای بهبود اوضاع فرهنگی برنامهریزی کند. این شورا باید با تدوین و ابلاغ سیاستهای کلان، وظیفه خود را بهطور کامل ایفا کرده و زمینههای همکاری و هماهنگی میان مسئولان فرهنگی و دستگاههای اجرایی کشور را فراهم آورد.
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.