حکمتها: تأملات، عبارات و حکمتهای اخلاقی
حکمتها: تأملات، عبارات و حکمتهای اخلاقی ترجمه محمدجواد محمدی گلپایگانی از اثر فرانسوا دوک دو لاروشفوکو؛ این کتاب ترجمه فارسی یکی از مشهورترین آثار ادبیات حکمی جهان است که به نام «ماکسیمهای لاروشفوکو» شناخته میشود. این اثر مجموعهای از ۵۰۴ کلمه قصار است که در قرن هفدهم میلادی نوشته شده و بسیاری از آنها به صورت ضربالمثل درآمده است. لاروشفوکو که خود اشرافزاده، سردار جنگی و سیاستمدار کارآزمودهای بود، با تجربه زندگی پرفراز و نشیب، در این کتاب به تحلیل روان انسان—به ویژه لایههای پنهان و انگیزههای ناخودآگاه—میپردازد. نگاه او عموماً بدبینانه و انتقادی است و خودخواهی (حب ذات) را محرک اصلی اغلب افعال انسان، حتی اعمال به ظاهر فضیلتمندانه، میداند. کتاب اگرچه عنوان «اخلاقی» را دارد، اما بیش از آن که یک رساله اخلاقی متعارف باشد، نوعی علمالنفس و واکاوی تیزبینانه ریاکاریها و فریبهای نفس است.
| حکمتها: تأملات، عبارات و حکمتهای اخلاقی | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | لاروشفوکو، فرانسوا (نویسنده) محمدی گلپایگانی، محمدجواد (مترجم) |
| ناشر | اطلاعات |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1390 |
| شابک | 978-964-423-836-9 |
| موضوع | اندرزنامهها |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | PQ 1815 /آ73/ف2 |
ساختار
این کتاب در یک جلد و شامل ۵۰۴ فقره حکمت کوتاه (ماکسیم) است که در پنج ویرایش زمان حیات نویسنده تنظیم شده و در ترجمه حاضر، حکمتهای حذف شده در چاپهای بعدی نیز به پیوست آمده است.
گزارش کتاب
حکمتها: تأملات، عبارات و حکمتهای اخلاقی ترجمه محمدجواد محمدی گلپایگانی، نخستین ترجمه فارسی از اثر کلاسیک و جهانی فرانسوا دوک دو لاروشفوکو است. این کتاب که در زبان اصلی با عنوان «ماکسیمها» شناخته میشود، حاصل دورانی از زندگی نویسنده است که پس از ناکامیهای سیاسی و نظامی، به ادبیات روی آورد و با خلق این اثر، نام خود را برای همیشه در تاریخ ادبیات جهان ثبت کرد. لاروشفوکو در این کتاب با نگاهی عمیق و اغلب تلخ، به تشریح طبیعت انسان میپردازد و نشان میدهد که چگونه انگیزههای پنهان خودخواهانه—که او آن را «حب ذات» مینامد—پشت بسیاری از اعمال به ظاهر نیک و فضیلتمندانه نهفته است. ساختار کتاب بسیار فشرده و موجز است و هر حکمت در چند سطر بیان شده است. این ایجاز و اختصار، که از ویژگیهای سبک «ماکسیمنویسی» است، هم قدرت اثر را افزایش داده و هم ترجمه آن را دشوار ساخته است. مترجم کوشیده است ضمن حفظ سبک کهنه و فاخر متن اصلی قرن هفدهمی، آن را به فارسی روان و امروزی برگرداند. موضوعات مطرح شده در این حکمتها بسیار گسترده است: از سعادت و شقاوت، تقدیر و تدبیر، عقل و عشق، فضایل و رذایل، خیر و شر، خرد و جنون، تا مسائل مربوط به زنان و مردان، احساسات و هیجانات، غم و شادی، لذت و رنج، صداقت و تزویر، جوانی و پیری، کبر و فروتنی، و در نهایت مرگ و زندگی. برخی از مشهورترین حکمتهای کتاب عبارتند از: «حب ذات از همه چاپلوسان متملقتر است»، «بزرگترین اعجاز عشق، شفایافتن از عشوهگری است»، «چون دیگر مهری در میان نباشد، مفارقت سختتر میشود»، «از بعضی معایب اگر خوب بهره گیرند، از فضایل بیشتر خواهد درخشید»، و «دانایی برای روح چون سلامت است برای نفس». این حکمتها اگرچه ریشه در فرهنگ و جامعه اروپای قرن هفدهم دارند، اما به دلیل پرداختن به ذات و روان مشترک انسانی، امروزه نیز در سراسر جهان خوانده و نقل میشوند. مترجم در مقدمه به معرفی لاروشفوکو، جایگاه تاریخی اثر و دشواریهای ترجمه آن پرداخته است. این کتاب نه تنها به عنوان یک متن ادبی و فلسفی، بلکه به عنوان سندی از تاریخ اندیشه در دورانی که انسان در آستانه عصر روشنگری به بازاندیشی درباره خود میپرداخت، حائز اهمیت است. ترجمه حاضر با معرفی این اثر شاخص به خواننده فارسیزبان، امکان مقایسه میان سنت حکمتنویسی در غرب و مشابهات آن در ادبیات فارسی (مانند گلستان سعدی یا جملههای کوتاه بسیاری از عارفان و شاعران) را نیز فراهم میآورد.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات