رهآورد ستوده (یادداشتهای دکتر منوچهر ستوده)
| رهآورد ستوده: یادداشتهای دکتر منوچهر ستوده | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | ستوده، منوچهر (نویسنده) نوری، مصطفی (گردآورنده) |
| ناشر | کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | ۱۳۹۰ش |
| چاپ | نخست |
| شابک | ۶-۱۰۹-۲۲۰-۶۰۰-۹۷۸ |
| موضوع | ستوده، منوچهر، ۱۲۹۲ - سرگذشتنامه // نویسندگان ایرانی - سرگذشتنامه |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | ۱ |
| کد کنگره | PIR۸۰۹۵/ت۹۳ی۷ ۱۳۹۰ |
رهآورد ستوده: یادداشتهای دکتر منوچهر ستوده تألیف منوچهر ستوده (۱۲۹۲-۱۳۹۵ش) جغرافیدان، ایرانشناس و پژوهشگر تاریخ محلی ایران؛ به کوشش مصطفی نوری. این کتاب دربردارندۀ مجموعهای از یادداشتهای روزانه دکتر منوچهر ستوده از سال ۱۳۱۵ خورشیدی است که مشاهدات، سفرنامهها، رویدادهای سیاسی-اجتماعی و تحقیقات میدانی وی در حوزه جغرافیای تاریخی و فرهنگ نواحی مختلف ایران بهویژه شمال کشور را ثبت کرده و منبعی ارزشمند برای مطالعه تاریخ معاصر و ایرانشناسی محسوب میشود.
ساختار
این کتاب از یک زندگینامه خودنوشت، سه فصل اصلی و یک پیوست تشکیل شده است.
گزارش کتاب
کتاب با زندگینامه خودنوشت دکتر ستوده آغاز میشود که حاوی اطلاعات ذیقیمتی از زندگی، فعالیتهای علمی و دوستان اوست.
فصل اول به یادداشتهای دهۀ ۱۳۱۰ (از سال ۱۳۱۵ تا ۱۳۲۰) اختصاص دارد. در این بخش، نخستین سفرهای پژوهشی ستوده به مناطق شمالی ایران، از جمله سفر نوروز ۱۳۱۵ که در آن به ثبت منازل راه، آبادیها و عمارتها پرداخته، شرح داده شده است. همچنین گزارشهایی از سفرهای او به الموت، طالقان، کوههای اطراف تهران و بازدید از امامزادهها و قلعههای تاریخی مانند امامزاده سپهسالار نزدیک آسارا در این فصل آمده است.
فصل دوم یادداشتهای سال پرحادثۀ ۱۳۲۰ را شامل میشود. این فصل با توصیف گردشهای آخر هفته در حوالی تهران و نخستین صعود ستوده به قله دماوند در اواخر همان سال شروع میگردد. بخش عمدهای از این فصل به اشغال ایران توسط متفقین در شهریور ۱۳۲۰ اختصاص یافته و مشاهدات عینی نویسنده از اوضاع تهران در آستانۀ ورود نیروهای اشغالگر و پس از آن را با جزئیات ثبت کرده است. از نکات برجستۀ این بخش میتوان به ثبت تیراندازی در شهر، وحشت مردم، به سلام ننشستن رضاشاه در روز عید نیمه شعبان (۱۷ شهریور) و تحویل اتباع آلمانی به نیروهای انگلیسی و روس اشاره کرد.
فصل سوم گزارشهای دوران اقامت نویسنده در لاهیجان و بندر انزلی در سال ۱۳۲۱ و پس از آن را دربرمیگیرد. این فصل شامل گشتوگذار در کوههای اطراف لاهیجان و همچنین ارائه دانستنیهایی درباره آثار تاریخی این شهر، نماد شیر و خورشید و مقایسه اوزان است. پس از این دوره، وقفهای طولانی در یادداشتها تا سال ۱۳۵۷ دیده میشود.
پیوست کتاب به یادداشتهای مربوط به انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ اختصاص دارد که از ۵ دی تا ۳ اسفند همان سال را پوشش میدهد. در این بخش، مشاهدات دکتر ستوده از اوضاع تهران در بحبوحۀ انقلاب، از جمله دستگیری خودش به دلیل عکسبرداری از اماکن، ثبت شعارهای تظاهرات تاسوعا و عاشورا، واکنش مردم به خروج شاه و قطعنامۀ راهپیمایی اربعین ۵۷ به طور روزانه ثبت شده است. این یادداشتها روند سقوط سلسلۀ پهلوی و تسلط انقلابیون بر نهادهای دولتی را به روشنی منعکس میکند.
کتاب با بخش ضمایم و عکسها به پایان میرسد. مجموعۀ حاضر بهعنوان «رهآورد» سالها تلاش و سفر میدانی یکی از برجستهترین ایرانشناسان معاصر، نه تنها سندی ارزشمند از تاریخ محلی و جغرافیای تاریخی ایران، بلکه بازتابی از رویدادهای مهم سیاسی-اجتماعی کشور در دورۀ مورد نظر است.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات