گفتارهایی در باب حوزه و تمدن و انقلاب اسلامی

    از ویکی‌نور
    گفتارهایی در باب حوزه و تمدن و انقلاب اسلامی
    گفتارهایی در باب حوزه و تمدن و انقلاب اسلامی
    پدیدآوراناعرافی، علیرضا (نويسنده) آزادی، محمد (گردآورنده)
    ناشرموسسه فرهنگی هنری اشراق و عرفان
    مکان نشرایران - قم
    سال نشر1396ش
    چاپ1
    موضوعحوزه‎های علمیه - حوزه‎های علمیه - ایران - حوزه‎های علمیه - هدفها و نقشها - تمدن اسلامی - تاثیر ایران
    زبانفارسی
    تعداد جلد1
    کد کنگره
    BP ۷/۴/الف۶گ۷ ۱۳۹۶
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    گفتارهایی در باب حوزه و تمدن و انقلاب اسلامی، کتابی است که بر اساس سخنرانی‌ها و دست‌نوشته‌های مختلف علیرضا اعرافی (متولد 1338ش)، پژوهشگر و فقیه شیعی، توسط محمد آزادی تدوین شده است.

    این کتاب، به بررسی نقش محوری حوزه‌های علمیه در انقلاب اسلامی و مشارکت آنها در مسیر تمدن‌سازی نوین اسلامی می‌پردازد.

    ساختار

    کتاب، مشتمل است بر سخن مؤسسه، پیشگفتار، سه فصل اصلی و یک پیوست با عنوان "منشور حوزه‌های علمیه".

    گزارش محتوا

    کتاب حاضر در نظر دارد نسبت حوزه علمیه با انقلاب و تمدن اسلامی را تبیین نماید و با تکیه بر ارزش‌های اصیل حوزوی بر بازسازی تمدن اسلامی و احیای مجدد اسلام و مسلمانان در جهان اسلام با محوریت انقلاب اسلامی، تأکید ورزد[۱].

    کتاب حاضر، به‌عنوان تکمله و دنباله‌ای بر کتاب «حوزه؛ چیستی، گذشته، حال و آینده»، به حساب می‌آید. در کتاب حاضر سعی بر آن بوده که به‌طور خلاصه برخی از شاخصه‌های حوزه تراز انقلاب اسلامی و حوزه تمدن‌ساز و بخشی از تحولات لازم برای نیل به حوزه تمدن‌ساز و کارآمد بیان گردد.

    در کتاب حاضر، محوریت با مسائل سازمانی و تحولات لازم برای دستیابی به حوزه تمدن‌ساز بوده و صرفا خلاصه‌ای از مباحث نظری مرتبط با اجتهاد تمدن‌ساز مطرح شده است[۲].

    فصل اول (حوزه انقلابی): این فصل، به بررسی ریشه‌ها و چگونگی شکل‌گیری نقش حوزه علمیه در انقلاب اسلامی ایران می‌پردازد. بر اساس مطالب این بخش، حوزه علمیه قم به‌عنوان مرکز فکری و عملی انقلاب اسلامی شناخته شده و تحولات حوزه‌ها پس از انقلاب تشریح می‌شود. ویژگی‌های بارز حوزه انقلابی، شامل عمق ریشه‌های فکری و معرفتی، پویایی و حضور فعال در عرصه‌های مختلف، داشتن نگاه جهانی و بین‌المللی و تأکید بر تحول اخلاقی و معنوی تبیین شده‌ است. همچنین، به چالش‌های اندیشه‌های غربی نظیر مادی‌گرایی، سکولاریسم، مسیحیت و بهائیت اشاره شده و بر لزوم پاسخگویی فعال حوزه‌ها به این شبهات تأکید می‌گردد. این فصل همچنین ضرورت اجتهاد نوآورانه و تولید علوم انسانی - اسلامی را برای پاسخگویی به نیازهای جامعه و تحقق تمدن نوین اسلامی برجسته می‌کند[۳].

    فصل دوم (حوزه تمدن‌ساز): این فصل، بر نقش حوزه‌های علمیه به‌عنوان نهادی بنیادین برای ساخت تمدن اسلامی تمرکز دارد. ویژگی‌های تمدن اسلامی مطلوب، از جمله جامعیت، ریشه‌دار بودن، عقلانیت، پویایی و ظرفیت پاسخگویی به نیازهای انسانی، مورد بحث قرار گرفته است. ضرورت بازسازی تمدن اسلامی در مواجهه با مشکلات جهان و نیاز به همگامی با تحولات جهانی مطرح می‌شود و نقش حوزه‌ها در این بازسازی تبیین می‌گردد. همچنین، وظایف حوزه‌ها در مسیر تمدن‌سازی اسلامی در ابعاد تربیتی و اخلاقی، تولید علم و دانش، مدیریت و نقش‌آفرینی در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی بررسی می‌شود[۴].

    فصل سوم (تحولات حوزه در راستای تمدن‌سازی اسلامی): این فصل، به‌تفصیل، به بررسی تحولات لازم در ساختار و عملکرد حوزه‌های علمیه می‌پردازد تا بتوانند رسالت تمدن‌سازی اسلامی را به‌نحو احسن انجام دهند. سیاست‌های آموزشی پیشنهادی شامل اصلاح برنامه‌های درسی، پرورش استعدادها، تربیت استاد و شاگرد، توجه به نیازهای نو و بین‌المللی و گسترش رشته‌های تخصصی است. در بخش پژوهش، بر تقویت بنیان‌های پژوهشی، توسعه رشته‌های علمی و همکاری‌های بین‌المللی تأکید شده است. سیاست‌های تبلیغی نیز بر به‌کارگیری ابزارهای نوین، شناخت مخاطبان و گسترش پیام اسلام در سطح جهانی متمرکز است. همچنین، اصول و معیارهایی برای مدیریت و هماهنگی کار حوزه‌ها، با هدف ارتقای کارایی و تحقق اهداف تمدن‌سازی، ارائه شده است[۵].

    پیوست (منشور حوزه‌های علمیه): این پیوست، به‌عنوان یک سند راهبردی، به‌تفصیل اصول و سیاست‌های کلان حوزه علمیه را در بخش‌های مختلف مدیریت، آموزش، پژوهش، تبلیغ، فرهنگ، ارتباطات بین‌الملل و منابع انسانی تشریح می‌کند. هدف این منشور، حفظ هویت و اصالت حوزه علمیه در عین پویایی و پاسخگویی به نیازهای معاصر، تقویت ظرفیت‌های علمی و اخلاقی و نقش‌آفرینی فعال در سطح ملی و جهانی برای تحقق رسالت تمدن‌سازی اسلامی است[۶].

    پانویس

    1. ر.ک: سخن مؤسسه، ص10
    2. ر.ک: پیشگفتار، ص12
    3. ر.ک: متن کتاب، ص13-45
    4. ر.ک: همان، ص47-77
    5. ر.ک: همان، ص79-190
    6. ر.ک: همان، ص191-216

    منابع مقاله

    سخن مؤسسه، پیشگفتار و متن کتاب.

    وابسته‌ها