مخزن البکاء في مصیبة سید الشهداء علیه‌السلام

مخزن البکاء في مصیبة سید الشهداء علیه السلام
پدیدآوران	برغانی، محمدصالح بن محمد (نويسنده) خورشیدی، مجتبی (محقق)
ناشر	طوبای محبت
مکان نشر	ایران - قم
سال نشر	1394ش
چاپ	1
شابک	‎978-600-366-030-4
موضوع	حسین بن علی (ع)، امام سوم، 4 - 61ق. - حسین بن علی (ع)، امام سوم، 4 - 61ق. - احادیث - واقعه کربلا، 61ق. - عاشورا - وعظ
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	/ب4م3 41/4 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

مخزن البكاء في مصيبة سيدالشهداء، تألیف ملا محمدصالح برغانی قزوینی (متولد ۱۲۰۰ و متوفی ۱۲۷۱ق)، در بیان روایات و قصص و حوادث مرتبط با واقعه کربلا و مصیبت امام حسین(ع) و اهل‌ بیت ایشان، است.

ساختار

کتاب، مشتمل است بر مقدمه و چهارده مجلس و خاتمه. مقدمه خود مشتمل است بر هشت خطبه و چهارده فصل.

گزارش محتوا

• خطبه مؤلف: مؤلف در این بخش مراحل شکل‌گیری کتاب حاضر و انگیزه نگارش و ساختار آن را بیان کرده و خاطرنشان نموده که چون بعد از فرایض، بزرگ‌ترین عمل مستحب، گریستن و گریاندن و محزون شدن و محزون ساختن بر مصیبت سیدالشهداست، لذا وی بعد از تألیف چند کتاب، به تألیف «معدن البكاء» مشغول شده و چون این کتاب به زبان عربی بوده، برای بهره‌ور شدن فارسی‌زبانان، مجالس تعزیه آن با قلیلی از مقدمات و ملحقات به زبان فارسی نگارش یافته و «منبع البكاء» خوانده شده است. سپس چون ملاحظه کرده که گریستن و گریاندن غالبا موقوف بر ذکر احادیثی چند است که مستمعین را بر بکاء و ذاکرین را بر ابکاء مستعد سازد، لذا به تألیف کتاب حاضر که مشتمل بر بسیاری از اخبار مورثه بکاء در تعزیه سیدالشهداست، پرداخته است. وی همچنین نوشته است: «چون در امثال مقام، کفایت می‌کند هر خبری و اثری که منشأ حزن و گریه شود، مادامی که حکمی از احکام شرعیه بر آن مرتب نگردد، لهذا در مقام تصحیح مسئله برنیامدم، بلکه اقتصار نمودم بر همین خبر و اکتفا نمودم به موجود بودن آن در کتب معتمده و در اغلب مواضع، ذکر می‌نمایم کتبی را که آن خبر را از آن نقل نموده‌ام».

• مقدمه: این بخش، مشتمل است بر:

1. 8 خطبه: موضوع خطبه‌ها مصیبت امام حسین(ع) است. مؤلف هرکدام را به زبان عربی همراه با ترجمه فارسی ذکر کرده است.
2. 14 فصل: عناوین این فصول عبارت است از:
   1. ذکر بعضی از آیات و بیان جمله‌ای از قصص و حکایات: از جمله مباحثی که در این فصل ذکر شده، تأویل «کهیعص» است. خداوند پس از تعلیم اسماء پنج‌گانه آل‌عبا به زکریا و بعد از اینکه زکریا پرسید: چرا با یاد کردن نام‌های شریف محمد و علی و فاطمه و حسن اندوهم زدوده می‌شود و با یاد نام حسین، اندوهگین می‌گردم و اشکم جاری می‌شود، در پاسخ، قصه شهادت و مظلومیت آن حضرت را با رموز «کهیعص» برای زکریا بیان کرد. پس «کاف» اشاره است به اسم کربلا و «هاء» به هلاکت عترت او و «یاء» به یزید که به حسین ستم کرد و «عین» به عطش آن جناب و «صاد» به صبر آن حضرت.
   2. قصه ابوذر و گریستن آسمان و زمین به خون در مصیبت آن مظلوم.
   3. مرور انبیا و اوصیا(ع) به صحرای کربلا و ذکر جمله‌ای از قصص و اخبار: در این فصل، حکایات مربوط به عبور انبیا و اولیایی همچون: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، سلیمان، پیامبر اکرم(ص) و امیرالمؤمنین(ع)، از سرزمین کربلا و نیز گریه پیامبر(ص) در مصیبت امام حسین(ع) ذکر شده است.
   4. ذکر حدیث لعیا و صلصائیل و دردائیل و فطرس و غیر آن از اخبار.
   5. بیان «من بكی أو أبكی أو تباكی».
   6. ثواب زیارت آن حضرت و فضل کربلا و غیر آن.
   7. جمله‌ای از مناقب و فضایل آن حضرت.
   8. ذکر حدیث کعب و بشار و خواب هند و غیر آن از اخبار مورثه بکاء.
   9. بیان حدیث مفضل.
   10. بدو نور و بعضی از آیات که نازل شده است در شأن ولادت آن جناب و غیر آن.
   11. بیان صوم عاشورا و علت عدم منع قاتلان را و مسخ شدن اعدا و غیر آن.
   12. بیان مسخ اعدا و نسب بنی‌امیه و غیر آن.
   13. کتابت عمر به معاویه و غیر آن: از جمله مطالب این فصل، نامه‌ای است از عمر بن خطاب به معاویه که یزید آن را به عبدالله بن عمر که به جنایت یزید نسبت به اهل‌بیت(ع) اعتراض کرده بود، نشان داد و عبدالله پس از خواندن آن نامه برخاست و سر یزید را بوسید و اظهار ارادت نمود و....
   14. ذکر حدیث زید نشاج.

• مجالس: در این بخش، چهارده مجلس ذکر شده است. مجلس اول، پیرامون خروج سیدالشهداء(ع) از مدینه متبرکه و نزول به مکه معظمه است و مجلس چهاردهم، در بیان رجوع اهل‌بیت(ع) از شهر شام و ورود ایشان به مدینه سیدالانام.

• خاتمه: این بخش، در بیان جور و ستمی است که به بعضی از سادات و شیعیان، از طرف اعدای آل‌محمد، وارد شده است.

منابع مقاله

خطبه مؤلف و متن کتاب.