موسوی خلخالی، سید مرتضی

"سید مرتضی خلخالی" (۱۳۲۴ق-۱۴۱۲ق؟)، فقیه و اصولی برجسته و از شاگردان ممتاز آیت‌الله ضیاءالدین عراقی که در حوزه علمیه نجف به تدریس و تحقیق اشتغال داشت. از محققان پرکار حوزه نجف و از مشاوران علمی مراجع بزرگی چون آیت‌الله خویی بود. در قیام شعبانیه ۱۴۱۱ق بر ضد رژیم بعث دستگیر و به همراه جمعی از علماء در زندان‌های رژیم مفقودالاثر شد.

سید مرتضی خلخالی
NURسید مرتضی خلخالی.jpg
نام کاملسید مرتضی موسوی خلخالی
لقبآیت‌الله العظمی
نام پدرسید محمدجواد موسوی خلخالی
ولادت۱۳۲۴ق
محل تولدنجف اشرف، عراق
محل زندگینجف اشرف
فرزندانحداقل یک پسر (مطابق متن)
خویشاونداننوه‌ها (۳ نفر)
دیناسلام
مذهبشیعه دوازده امامی
پیشهفقیه، اصولی، محقق
منصباستاد برجسته حوزه
اطلاعات علمی
درجه علمیمرجع تقلید
دانشگاهحوزه علمیه نجف
علایق پژوهشیفقه، اصول فقه، رجال
سبک نوشتاریتحلیلی-استدلالی
اساتید
شاگردانجمعی از فضلای حوزه نجف
برخی آثار
  • تحقیق تذکرة الفقهاء (جلد بیع)
  • نظارت بر تصحیح روائع الأمالی
  • همکاری در مستمسک العروة الوثقى
  • تقریرات نهایة الأفکار
  • وجیزه در علم رجال

ولادت و خاندان

سید مرتضی بن محمدجواد موسوی خلخالی در اول ماه مبارک رمضان ۱۳۲۴ق در نجف اشرف در خاندانی اهل علم و تقوا متولد شد. پدرش سید محمدجواد از علما و فضلای حوزه نجف بود.

تحصیلات و استادان

تحصیلات حوزوی را با دروس مقدمات نزد فضلای نجف آغاز کرد و سپس سطوح عالی را نزد شیخ میرزا ابوالحسن مشکینی (۱۳۰۵-۱۳۵۸ق) فراگرفت. پیش از بیست سالگی در درس خارج فقه و اصول مراجع بزرگ حاضر شد، از جمله:

  • شیخ ضیاءالدین عراقی (۱۲۷۸-۱۳۶۱ق) - حضوری مستمر و به عنوان مقرر درس
  • شیخ محمدحسین اصفهانی (متوفی ۱۳۶۱ق)
  • سید ابوالحسن اصفهانی (متوفی ۱۳۶۵ق)

فعالیت‌های علمی

- تدریس سطوح عالی فقه و اصول به مدت ۳۰ سال - مقرر و ناظر علمی درس‌های شیخ عراقی و شیخ مشکینی - همکاری علمی با مراجع بزرگ نجف:

 * میرزا آقا اصطهباناتی (۱۲۹۷-۱۳۸۰ق)
 * سید عبدالهادی شیرازی (۱۳۰۵-۱۳۸۲ق)
 * سید محسن حکیم (۱۳۰۶-۱۳۹۰ق)
 * سید ابوالقاسم خویی (۱۳۱۷-۱۴۱۳ق)

- تحقیقات و تصحیح متون فقهی و اصولی

قیام شعبانیه و دستگیری

در پی قیام مردمی نجف علیه رژیم بعث در ۱۴۱۱ق که به سرکوب خونین انجامید، آیت‌الله خلخالی در رمضان ۱۴۱۲ق به همراه پسر و سه نوه‌اش دستگیر شد. او از جمله علمایی بود که در جریان این حوادث: - در حمله نظامی به نجف دستگیر شد - به همراه جمعی از علمای بزرگ بازداشت گردید - سرنوشت او پس از دستگیری نامعلوم مانده است

آثار

  • تحقیق و تعلیق بر تذکرة الفقهاء علامه حلی (جلد بیع)
  • نظارت علمی بر تصحیح «روائع الأمالی فی فروع العلم الإجمالی»
  • مشارکت در تدوین «مستمسک العروة الوثقى»
  • تصحیح تقریرات شیخ عراقی در «نهایة الأفکار»
  • نگارش «وجیزه در علم رجال»
  • تقریرات دروس استادان[۱]

پانويس

  1. ر.ک: حسینی جلالی، قاسم، جلد ۱، ص ۱۲۰-۱۲۲

منابع مقاله

  • حسینی جلالی، قاسم، مقدمه کتاب قاعدة لا ضرر و لا ضرار، تألیف عراقی، ضیاء‌الدین، قم - ایران، مکتب الإعلام الإسلامي. مرکز النشر، 1376 هجری شمسی|1418 هجری قمری

وابسته‌ها