آینده و آیندهسازان (ارزیابی تحولات آینده جهان و نقش ایرانیان در ظهور حضرت مهدی عجلاللهتعالیفرجهالشریف)
| آینده و آینده سازان (ارزیابی تحولات آینده جهان و نقش ایرانیان در ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف) | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | دشتی، محمد (نويسنده) |
| ناشر | مؤسسه فرهنگی تحقيقاتی اميرالمومنين (علیه السلام) |
| مکان نشر | ایران - قم |
| سال نشر | 1383ش |
| چاپ | 4 |
| شابک | 964-6422-42-X |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
آینده و آیندهسازان، نوشته مؤلف، مترجم و پژوهشگر نهجالبلاغه محمد دشتی (1330-1380ش)، به ارزیابی تحولات آینده جهان و نقش ایرانیان در ظهور حضرت مهدی(عج) میپردازد و چشماندازی روشن از آینده مبتنی بر آموزههای اسلامی ارائه میدهد.
ساختار
کتاب با پیشگفتار مؤلف آغاز و مطالب در ده عنوان اصلی مطرح شده است که هر یک به جنبهای از مسئله آینده و آیندهسازی از دیدگاه اسلامی اختصاص دارد.
سبک نگارش
نویسنده بهجای ارائه صرف اطلاعات، روایات و مفاهیم آیندهگرا را بادقت تحلیل و تفسیر کرده[۱] و متن به طور گسترده از روایات ائمه معصومین، بهویژه امام صادق(ع) و امام علی(ع)، و همچنین آیات قرآن کریم بهعنوان منبع استفاده میکند[۲].
گزارش محتوا
در پیشگفتار، به بیان نکاتی پیرامون موضوع کتاب و نحوه نگارش آن، اشاره شده است[۳].
فصل اول: آیندهسازان: این فصل به بررسی دیدگاههای گوناگون انسانها نسبت به آینده میپردازد. نویسنده اظهار میکند که انسانها در تحلیل و ارزیابی آینده، دیدگاههای متفاوتی دارند. گروهی از مردم نسبت به آینده بیتفاوت هستند و معتقدند که برنامهریزی برای آینده بیفایده است و هرچه پیش آید، خوش آید. این افراد یا لذتطلب هستند یا معتقد به جبر تاریخی که هر دو رویکرد به بیاعتمادی و بیارزشی تفکر آینده منجر میشود. این فصل تأکید میکند که بیتفاوتی نسبت به آینده میتواند پیامدهای منفی جدی برای فرد و جامعه داشته باشد[۴].
فصل دوم: مسئله وجود آینده: این بخش به تبیین مسئله وجود آینده و پاسخ به منکران و ناباوران آینده اختصاص دارد. نویسنده آینده را روشن و دارای حرکت و تکامل میداند و انسان را محور این حرکت معرفی میکند. در ادامه، مبانی اعتقادی طرفداران آینده بر اساس دیدگاه توحیدی، نقشآفرینش در هستی، و تعالیم انبیا(ع) و ائمه معصومین(ع) موردبررسی قرار میگیرد[۵].
فصل سوم: آینده روشن: این فصل، تفکر «انسان تنها» را در مواجهه با آینده مورد ارزیابی قرار میدهد و نشان میدهد که تکیه بر قدرتهای مادی و امکانات بشری بهتنهایی نمیتواند آیندهای روشن و سعادتمند را تضمین کند. در مقابل، بر «آیندهنگری توحیدی» تأکید میشود که آینده را تابعی از اراده الهی و نظام هدفمند خلقت میداند. این رویکرد، انسان را مسئول و متعهد به نقشآفرینی در چارچوب مشیت الهی میبیند[۶].
فصل چهارم: آینده از آن کیست؟ این بخش به مقایسه دو نظریه اصلی درباره آینده میپردازد: «تفکر سلطهگرایی» و «حقگرایی». تفکر سلطهگرایی بر قدرتهای مادی، نظامیگری و استعمار تکیه دارد و آینده را فقط از طریق تخریب و سیطره میبیند. در مقابل، تفکر حقگرایی که ریشه در قرآن و تعالیم اسلامی دارد، بر ارزشهای معنوی، ایمان و توکل به خدا تأکید میکند[۷].
فصل پنجم: تشیع و آیندهگرایی مثبت: این فصل به بررسی دیدگاههای مختلف درباره آینده میپردازد و سپس بر «آیندهنگری مثبت تشیع» تأکید میکند. این آیندهنگری بر اساس ویژگیهای روشن و مشخص ظهور امامزمان(عج) و نقش امام علی(ع) و پیروانش در این تحولات سیاسی جهانی است. این دیدگاه با بررسی خصوصیات امام مهدی(عج)، مانند نسب از فاطمه(س)، غیبت طولانی، و غلبه بر همه دولتها، آینده را روشن و قابلتحقق میداند[۸].
فصل ششم: کیفیت پیروزی: این فصل به چگونگی تحقق پیروزی در آینده میپردازد. ابتدا به دوران انزوای اسلام و مسخ ارزشها اشاره میکند که دورانی تاریک و پر از مشکلات بوده است. سپس به «عوامل رهایی» میپردازد که شامل رهایی از ظلم و فساد، پایبندی به ارزشهای اخلاقی و حلال و حرام الهی، و نقش انبیا(ع) و ائمه(ع) در هدایت بشر است[۹].
فصل هفتم: چرا ایران اسلامی؟ این فصل به تبیین جایگاه ویژه ایران اسلامی در روایات و نقش آن در تحولات آینده جهان میپردازد. به «بشارات حرکتآفرین» در روایات اشاره میشود که نقش ایران را در حفظ اسلام و گسترش آن برجسته میکنند. نویسنده ویژگیهای مسلمانان ایرانی مانند اتحاد، شجاعت، و پایداری را موردتوجه قرار میدهد و آنها را از عوامل اصلی پیشبرنده انقلاب اسلامی و زمینهساز ظهور میداند. این بخش توضیح میدهد که قم، بهعنوان مرکز علمی و پایگاه اهلبیت(ع)، در این مسیر نقش محوری دارد[۱۰].
فصل هشتم: تکیهگاههای مطمئن آیندهنگری: این فصل بر ضرورت داشتن «تکیهگاههای مطمئن» در آیندهنگری تأکید میکند. این تکیهگاهها شامل تحلیل سیاسی، علوم و دانشهای مختلف، و مهمتر از همه، ارتباط با وحی الهی، کتابهای آسمانی، و تعالیم انبیا(ع) و ائمه معصومین(ع) هستند[۱۱].
فصل نهم: چگونگی پیروزی امامزمان (عج): این فصل به نحوه پیروزی امامزمان(عج) میپردازد و دیدگاههای منفی و ناامیدکننده را در این زمینه رد میکند. نویسنده «نظریه واقعبینانه» را بر اساس روایات فراوان از پیامبر(ص) و ائمه(ع) ارائه میدهد. این نظریه نشان میدهد که ظهور و پیروزی امامزمان(عج) شامل مراحل مختلفی از آمادهسازی نیروها، نبرد با ظلم و فساد، و حمایتهای غیبی الهی است[۱۲].
فصل دهم: اخبار آینده و مسئله اختیار: فصل پایانی به ارتباط میان اخبار و روایات آیندهگرا با مسئله اختیار و اراده انسان میپردازد. نویسنده بیان میکند که آیندهنگری صحیح و روایات مربوط به آینده، هرگز جبرگرا نیستند و اختیار انسان را نفی نمیکنند. در واقع، این روایات راهنماییهایی برای انتخاب و اعمال انسان ارائه میدهند تا فرد با آگاهی و بصیرت، مسئولیت خود را در قبال آینده بپذیرد[۱۳].
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.