صور خیال در نسخه‌های مصور: شاهنامۀ بایسنقری و تهماسبی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'می ماند ' به 'می‌ماند '
جز (جایگزینی متن - 'ه های' به 'ه‌های')
جز (جایگزینی متن - 'می ماند ' به 'می‌ماند ')
 
خط ۳۵: خط ۳۵:
به منظور روشن‌شدن بیشتر موضوع، کوشیده شده ویژگی‌های ساختار ادبی شاهنامه با نگاره‌های دو نسخۀ بایسنقری و تهماسبی مطابقت داده شود و با ارائۀ مستنداتی تأثیر ساختار ادبی شاهنامه بر آنها بررسی شود. در این مقایسه، تفاوت‌هایی که خوانش نگارگران از ساختار ادبی شاهنامه در دو نسخه به وجود آورده است، آشکار خواهد شد.
به منظور روشن‌شدن بیشتر موضوع، کوشیده شده ویژگی‌های ساختار ادبی شاهنامه با نگاره‌های دو نسخۀ بایسنقری و تهماسبی مطابقت داده شود و با ارائۀ مستنداتی تأثیر ساختار ادبی شاهنامه بر آنها بررسی شود. در این مقایسه، تفاوت‌هایی که خوانش نگارگران از ساختار ادبی شاهنامه در دو نسخه به وجود آورده است، آشکار خواهد شد.


در بررسی انواع تصویرسازی‌هایی که در نسبت با متون ادبی ایجاد می‌شود، چند نوع رابطه بین متن و تصویر دیده می‌شود. در یکی از این گونه‌ها، تصویر کاملاً به متن متعهد می ماند و در روایت از متن فراتر نمی‌رود. گونۀ دوم با روش پیشین در تضاد است؛ یعنی تصویر رابطۀ خود را با متن قطع و مستقل از آن عمل می‌کند. نوع سوم که نگارگران شاهنامه‌های بایسنقری و تهماسبی از آن بهره برده‌اند، تعهد به متن است که با این وجود تفسیر تصویری نگارگرد نیز به آن اضافه شده است. نگاره‌ها اگرچه به شخصیت‌ها و روایت حماسه تقید دارند، هنرمند با توجه به صورت‌های خیال به‌کاررفته در اشعار و عناصر بصری و امکانات بالقوه در نگارگری، به بیان وجه متعالی از حماسه پرداخته تا وجود مستور در اشعار و صورت‌های خیال آشکار شود.
در بررسی انواع تصویرسازی‌هایی که در نسبت با متون ادبی ایجاد می‌شود، چند نوع رابطه بین متن و تصویر دیده می‌شود. در یکی از این گونه‌ها، تصویر کاملاً به متن متعهد می‌ماند و در روایت از متن فراتر نمی‌رود. گونۀ دوم با روش پیشین در تضاد است؛ یعنی تصویر رابطۀ خود را با متن قطع و مستقل از آن عمل می‌کند. نوع سوم که نگارگران شاهنامه‌های بایسنقری و تهماسبی از آن بهره برده‌اند، تعهد به متن است که با این وجود تفسیر تصویری نگارگرد نیز به آن اضافه شده است. نگاره‌ها اگرچه به شخصیت‌ها و روایت حماسه تقید دارند، هنرمند با توجه به صورت‌های خیال به‌کاررفته در اشعار و عناصر بصری و امکانات بالقوه در نگارگری، به بیان وجه متعالی از حماسه پرداخته تا وجود مستور در اشعار و صورت‌های خیال آشکار شود.


از موضوع‌ها و اهداف قابل بحث در این کتاب، مطالعۀ عوامل تأثیرگذار بر خوانش و برداشت گوناگون نگارگران بایسنقری و تهماسبی از داستان‌های شاهنامه است. با وجود یک‌دستی و پیوند تاریخی، برداشت‌های متفاوت، این دو شاهنامه را از هم متمایز و ذیل عنوان مکتب یا سبک، قابل بررسی و تطبیق می‌نماید. ویژگی‌های سبک از قبیل چگونگی گزینش امکانات تصویری و بیانی در دو حیطۀ عوامل بیرونی و درونی قابل پیگیری است.
از موضوع‌ها و اهداف قابل بحث در این کتاب، مطالعۀ عوامل تأثیرگذار بر خوانش و برداشت گوناگون نگارگران بایسنقری و تهماسبی از داستان‌های شاهنامه است. با وجود یک‌دستی و پیوند تاریخی، برداشت‌های متفاوت، این دو شاهنامه را از هم متمایز و ذیل عنوان مکتب یا سبک، قابل بررسی و تطبیق می‌نماید. ویژگی‌های سبک از قبیل چگونگی گزینش امکانات تصویری و بیانی در دو حیطۀ عوامل بیرونی و درونی قابل پیگیری است.