حبیب خراسان: گزیده شعر حاجی میرزا حبیب خراسانی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''حبیب خراسان: گزیدۀ شعر حاجی میرزا حبیب خراسانی''' گزینش و پژوهش ساعد باقری و سهیل محمودی؛ این کتاب گزیده‌ای از اشعار حاجی میرزا حبیب خراسانی (۱۲۶۶-۱۳۲۷ ق)، شاعر، عارف و عالم دینی سده سیزدهم و چهاردهم هجری، است که با مقدمه‌ای مفصل در شرح زندگی، شخصیت و جایگاه ادبی او همراه شده است. حبیب خراسانی که از سادات و عالمان برجسته خراسان بود، تحصیلات دینی خود را در عتبات عالیات تکمیل کرد و به اجتهاد رسید. وی با وجود برخورداری از دانش گسترده (از جمله تسلط بر زبان فرانسه و ترجمه آثار از آن)، اشعارش را با بی‌اعتنایی به جمع‌آوری می‌سرود و هیچ‌گاه در مدح شاهان و امیران قاجار یا درباره مشروطیت شعر نگفت. شعر او، که عمدتاً در قالب غزل و با تلفیقی از مفاخره‌های عرفانی و حس قلندرانه سروده شده، در چارچوب سبک بازگشت ادبی جای می‌گیرد، اما با تجربه‌های شخصی و نگاه‌های غیرتکراری عرفانی خود ممتاز است.

حبیب خراسان: گزیدۀ شعر حاجی میرزا حبیب خراسانی به کوشش ساعد باقری و سهیل محمودی، مجموعه‌ای است منتخب از سروده‌های یکی از عالمان و عارفان شاعر نیمه دوم قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم هجری. میرزا حبیب خراسانی، که نسبش به امام جعفر صادق (ع) می‌رسد، در مشهد زاده شد و پس از تحصیلات مقدماتی، برای تکمیل علوم دینی به عتبات عالیات رفت. در آنجا افزون بر فقه و اصول، با ادبای عراق آشنا شد و حتی زبان فرانسه را فراگرفت و کتابی از این زبان ترجمه کرد. پس از بازگشت به مشهد، حلقه‌ای صوفیانه-عارفانه با عنوان «اصحاب سراچه» تشکیل داد که اهل عبادت، روزه و زهد بودند. وی پس از سفر حج، دوباره به عراق بازگشت و از محضر مراجعی چون میرزای شیرازی بهره برد و سرانجام با کسب اجتهاد به مشهد بازگشت و تا پایان عمر به تدریس و عبادت پرداخت.

گردآورندگان در مقدمه مفصل کتاب، به تفصیل به زندگی، شخصیت علمی و عرفانی، و ویژگی‌های شعری حبیب خراسانی پرداخته‌اند. از نکات جالب توجه در زندگی او، پرهیز از شهرت و بی‌اعتنایی به جمع‌آوری اشعارش است. دیوان او فاقد هرگونه مدیحه‌سرایی برای حاکمان زمانه یا اشعار مرتبط با جریان مشروطیت است و عمده مدایح او در ثنای اهل بیت و ستایش استادانش است. شعر حبیب، با تخلص «حبیب»، عمدتاً در قالب غزل و در فضای عرفانی-قلندرانه سروده شده است. شاعر در دورۀ موسوم به «بازگشت ادبی» می‌زیست که نوآوری چندان رواج نداشت، اما او با تکیه بر تجربیات شخصی و نگاه عمیق عرفانی، توانسته است در چارچوب همان سبک، اشعاری تأمل‌برانگیز و کم‌مانند بیافریند. درآمیختگی مفاخره‌های عرفانی با حالات قلندرانه از شاخصه‌های بارز شعر اوست.

پس از مقدمه، گزیده‌ای از هشتاد و شش غزل حبیب خراسانی با عناوینی مانند «سفر در وطن»، «آسمان وار»، «زادۀ خرد»، «خون‌بها»، «آرام جان»، «دفتر اسرار»، «دل‌شدگان»، «افسانۀ شب»، «لحن غریب»، «بهشت نقد»، «زخم و مرهم»، «سرگردان»، «آیینۀ دل»، «شریعت عشق»، «امید وصال»، «سایۀ دیوار»، «راه دل»، «ساحل دل»، «شکرانه» و «حاصل عمر» ارائه شده است. این گزیده نماینده‌ای از مضامین عمیق عرفانی، زهد، دل‌شدگی و بی‌اعتنایی به دنیاست که با زبانی روان و بی‌پیرایه بیان شده‌اند. این کتاب با معرفی شاعری گمنام از خراسان عصر قاجار، منبعی ارزشمند برای پژوهش در تاریخ ادبیات و عرفان آن دوره به شمار می‌رود.<ref>[https://literaturelib.com/books/1319 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref>