ابن حسام، محمد بن‌ حسام‌الدین‌: تفاوت میان نسخه‌ها

'''ابن حُسام‌ قُهِسْتانى‌،''' یا '''ابن حُسام‌ خوسفی''' (حدود ۷۸۲-۸۷۳ق)، شاعر برجسته شیعه ایرانی در سده نهم قمری. وی در خوسف قهستان زاده شد و نزد امیر سید محمد شیرازی تحصیل کرد، اما زندگی را به کشاورزی و حرفه‌ای شرافتمندانه گذراند و از مدح حاکمان دوری جست. اشعار او عمدتاً در مدح و منقبت پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع)، به ویژه امام علی(ع) و واقعه کربلاست. مهمترین اثر او «خاوران‌نامه» است، یک منظومه حماسی مذهبی به سبک شاهنامه فردوسی در شرح دلاوری‌های امام علی(ع)، که به او لقب «فردوسی ثانی» داده‌اند. دیوان قصاید او نیز شهرت فراوانی دارد.

به‌ گفته مولانا حسامى‌ واعظ در مزارنامه‌، پدران‌ وی‌ اهل‌ علم‌ و ارشاد بوده‌ و در آن‌ ناحیه‌ به‌ زهد و تقوا شهرت‌ داشته‌اند. از دوران‌ جوانى‌ و چگونگى‌ تحصیلات‌ او اطلاعى‌ در دست‌ نیست‌. تنها حسامى‌ واعظ گوید كه‌ وی‌ نزد امیر سید محمد شیرازی‌ كه‌ از دانشمندان‌ آن‌ روزگار بوده‌ است‌ به‌ تحصیل‌ علوم‌ پرداخت‌ و از او «رخصت‌ حدیث‌» یافت‌. وی‌ مردی‌ آزاده‌ و وارسته‌ بوده‌ و زندگانى‌ را به‌ زراعت‌ مى‌گذرانیده‌ است‌. دولتشاه‌ سمرقندی‌ در تذكرةالشعراء گوید كه‌ وی‌ «از دهقنت،‌ نان‌ حلال‌ حاصل‌ كردی‌ و گاو بستى‌ و صباح‌ كه‌ به‌ صحرا رفتى‌ تا شام‌ اشعار خود را بر دسته بیل‌ نوشتى‌»، و از همین‌ روی‌ با آن‌كه‌ در قصیده‌سرایى‌ بسیار توانا بوده‌ به‌ مدح‌ سلاطین‌ و حكام‌ زمان‌ نپرداخته‌ و قصایدش‌ كلاً در ستایش‌ بزرگان‌ دین‌ و مدح‌ و ثنای‌ خاندان‌ نبوت‌ است‌.