۹۸٬۴۶۶
ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
خط ۹: | خط ۹: | ||
|زبان | |زبان | ||
| زبان = | | زبان = | ||
| کد کنگره = | | کد کنگره =Z۷۲۰/الف۷الف۷ ۱۴۰۲ | ||
| موضوع = | | موضوع =افشار، ایرج، ۱۳۰۴ - ۱۳۸۹. - سرگذشتنامه,افشار، ایرج، ۱۳۰۴ - ۱۳۸۹ - یادنامه ها,ایران شناسان tsigolonarIC,ایران شناسی - نشریات ادواری lacidoirePC - ygolonarI,کتابشناسان - ایران - سرگذشتنامه hpargoiBC - narI - srehpargoilbiB | ||
|ناشر | |ناشر | ||
| ناشر =سخن | | ناشر =سخن | ||
خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
'''این دفتر بیمعنی: یادگارنمای فرهنگی از ایرج افشار''' به | '''این دفتر بیمعنی: یادگارنمای فرهنگی از ایرج افشار''' به [[بهرام افشار]]، [[کوشیار افشار]] و [[آرش افشار]]؛ به جرئت باید گفت این کتاب یکی از بینظیرترین خاطراتی است که حتماً پس از انتشار آن، برای هر کسی در هر جای دنیا که بخواهد درباره فرهنگ، تاریخ، فن کتابداری و تصحیح متن در ایران و نیز شخصیتهای مؤثر این سرزمین از دکتر مصدق گرفته تا [[هوشنگ نهاوندی]]، تحقیق کند و اطلاعات کسب کند، مفید خواهد بود. | ||
==ساختار== | ==ساختار== | ||
کتاب از شانزده فصل تشکیل شده است و در صفحات پایانی یادداشتهای روزانه و نمایهها جای گرفتهاند. | کتاب از شانزده فصل تشکیل شده است و در صفحات پایانی یادداشتهای روزانه و نمایهها جای گرفتهاند. | ||
خط ۶۵: | خط ۶۵: | ||
==گزارش محتوا== | ==گزارش محتوا== | ||
ایرج افشار از هفدهسالگی در کنار پدرش با بزرگترین شخصیتهای فرهنگی مملکت آشنا بود و از این جهت یک استثنا به شمار میرود. او از همین طریق موفق شد سه نسل از بزرگان ایران را از نزدیک دریابد. این کتاب که دربرگیرندۀ خاطرات اوست، از جهت حافظه بینظیر ایرج | [[افشار، ایرج|ایرج افشار]] از هفدهسالگی در کنار پدرش با بزرگترین شخصیتهای فرهنگی مملکت آشنا بود و از این جهت یک استثنا به شمار میرود. او از همین طریق موفق شد سه نسل از بزرگان ایران را از نزدیک دریابد. این کتاب که دربرگیرندۀ خاطرات اوست، از جهت حافظه بینظیر [[افشار، ایرج|ایرج افشار]]، اطلاعاتی که به جرئت میتوان گفت همگی ناگفته است، بسیار جذاب و خواندنی است. | ||
این کتاب دربرگیرندۀ خاطرات ایرج افشار از کودکی تا اواخر عمر است که خود مجال نهاییکردن آن را نیافت. چون وجه فعالیتهای افشار در زندگی، فرهنگی بود، طبعاً بیشتر مطالب این کتاب را همین نوع مباحث تشکیل میدهد، اگرچه خالی از بعضی مطالب شخصی نیست. ایرانشناسی و زبان فارسی، برخی کنگرهها و مجامع بینالمللی و داخلی در همین حوزه، شرقشناسان، ادبا و فضلای ایران، نشر کتاب، مجلهگردانی و کتابخانه و کتابداری موضوعات بعضی از فصلهای این کتاب است. همچنین یادداشتهای روزانۀ افشار از سالهای 1386 و 1387 نیز در بخش دوم کتاب آورده شده است. | این کتاب دربرگیرندۀ خاطرات [[افشار، ایرج|ایرج افشار]] از کودکی تا اواخر عمر است که خود مجال نهاییکردن آن را نیافت. چون وجه فعالیتهای افشار در زندگی، فرهنگی بود، طبعاً بیشتر مطالب این کتاب را همین نوع مباحث تشکیل میدهد، اگرچه خالی از بعضی مطالب شخصی نیست. ایرانشناسی و زبان فارسی، برخی کنگرهها و مجامع بینالمللی و داخلی در همین حوزه، شرقشناسان، ادبا و فضلای ایران، نشر کتاب، مجلهگردانی و کتابخانه و کتابداری موضوعات بعضی از فصلهای این کتاب است. همچنین یادداشتهای روزانۀ افشار از سالهای 1386 و 1387 نیز در بخش دوم کتاب آورده شده است. | ||
سبک خاطرهگویی ایرج افشار با دیگران فرق دارد؛ افشار در کتاب «این دفتر بیمعنی» که عنوان آن هم حکایت از فروتنی او دارد، شیوه کورنولوژیک (ترتیب تاریخی) را برای بیان خاطرات خود انتخاب نکرده، بلکه و بر اساس موضوع خاطرات خود را نوشته است که مجموعه این خاطرات، از سنین نوجوانی تا آخرین روزهای زندگی وی را دربر میگیرد که البته در بخشهایی مانند اشخاص، مؤسسات، حوادث تاریخی، کتابها و نشریات تدوین شده است. | سبک خاطرهگویی [[افشار، ایرج|ایرج افشار]] با دیگران فرق دارد؛ افشار در کتاب «این دفتر بیمعنی» که عنوان آن هم حکایت از فروتنی او دارد، شیوه کورنولوژیک (ترتیب تاریخی) را برای بیان خاطرات خود انتخاب نکرده، بلکه و بر اساس موضوع خاطرات خود را نوشته است که مجموعه این خاطرات، از سنین نوجوانی تا آخرین روزهای زندگی وی را دربر میگیرد که البته در بخشهایی مانند اشخاص، مؤسسات، حوادث تاریخی، کتابها و نشریات تدوین شده است. | ||
برای مثال او در مدخلی با عنوان حبیب | برای مثال او در مدخلی با عنوان [[یغمایی، حبیب|حبیب یغمایی]]، هر آنچه در طول زندگی از یغمایی خاطره داشته است، همه را یکجا آورده است. یا در مدخلهایی مانند مجله مهر، انتشارات دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، مرتضی کیوان، نه گفتنهای من، ترسهای من، کتابهای من، [[دانشپژوه، محمدتقی|محمدتقی دانشپژوه]]، [[اللهیار صالح]]، [[علیاکبر سیاسی]]، [[آل احمد، جلال|جلال آلاحمد]]، [[رضا گنجهای]]، ماجرای اسماعیل رائین، ماجرای سانسور و دیدار با هویدا، درگیری با سانسور و ماجرای امتیاز مجله آینده، به بیان خاطرات خود از این مسائل پرداخته است. | ||
به جرئت باید گفت این کتاب یکی از بینظیرترین خاطراتی است که حتماً پس از انتشار آن، برای هر کسی در هر جای دنیا که بخواهد درباره فرهنگ، تاریخ، فن کتابداری و تصحیح متن در ایران و نیز شخصیتهای مؤثر این سرزمین از دکتر مصدق گرفته تا هوشنگ نهاوندی، تحقیق کند و اطلاعات کسب کند، مفید خواهد بود. | به جرئت باید گفت این کتاب یکی از بینظیرترین خاطراتی است که حتماً پس از انتشار آن، برای هر کسی در هر جای دنیا که بخواهد درباره فرهنگ، تاریخ، فن کتابداری و تصحیح متن در ایران و نیز شخصیتهای مؤثر این سرزمین از دکتر مصدق گرفته تا هوشنگ نهاوندی، تحقیق کند و اطلاعات کسب کند، مفید خواهد بود. | ||
ایرج افشار در یادداشت آغاز کتاب، گفته است:«این دفتر برنوشت دیگری است از دفتری که در نوامبر و دسامبر ۱۹۹۵ به هنگام بیماری سخت همسرم شایسته از روی یادداشتهای گذشته جمع کرده بودم، به قصد آنکه روزی روزگاری بتوانم یادگارهای فرهنگی خود را بر آن اساس بنویسم. اینک ژوئن ۲٠٠۳ از روی آن دفتر، این دفتر فراهم شده است. این بار دفتر را به نظم الفبایی عناوین مختار خود درآوردم که یافتن آنها آسانتر است». | [[افشار، ایرج|ایرج افشار]] در یادداشت آغاز کتاب، گفته است:«این دفتر برنوشت دیگری است از دفتری که در نوامبر و دسامبر ۱۹۹۵ به هنگام بیماری سخت همسرم شایسته از روی یادداشتهای گذشته جمع کرده بودم، به قصد آنکه روزی روزگاری بتوانم یادگارهای فرهنگی خود را بر آن اساس بنویسم. اینک ژوئن ۲٠٠۳ از روی آن دفتر، این دفتر فراهم شده است. این بار دفتر را به نظم الفبایی عناوین مختار خود درآوردم که یافتن آنها آسانتر است». | ||
ایرج افشار چنانکه در خودزیستنامهها مرسوم است، از خانه و خانواده گفته است؛ از روند تحصیلاتش، جوانیاش، سفرهایش، علاقهمندیهایش، کاروبارش و از رجال فرهنگی و سیاسی زمانهاش. کتاب فصلی خاص دارد که بسیار جلوه میکند؛ او فهرست «نه» گفتنهایش را آورده است. این فصل با نقل قولی از تقیزاده آغاز میشود: «به عقیدهٔ قاصر من آزادی به معنی حقیقی آن بیوجود شهامت افراد و مردانگی و مردی و استقلال فکر و سرافرازی و شجاعت اخلاقی و استقامت و استواری و مقاومت در مقابل ارباب قدرت و جرأت و صراحت که این همه را میتوان در یک کلمه خودمانی «صفت» و لفظ فرنگی «کاراکتر» خلاصه کرد وجود پیدا نمیکند. و آن همان است که شانفور با اسناد به اسپارتیها گفته که شخص بتواند «نه» بگوید و اهل تسلیم و زبونی و باز به قول خودمان بیصفت نباشد. بدبختانه در مملکت ما حتی سران قوم از این خصلتِ لازمهٔ آزادی که به حقیقت حیثیت انسانی است کمبهره بودهاند» (ص۴٠۵). | [[افشار، ایرج|ایرج افشار]] چنانکه در خودزیستنامهها مرسوم است، از خانه و خانواده گفته است؛ از روند تحصیلاتش، جوانیاش، سفرهایش، علاقهمندیهایش، کاروبارش و از رجال فرهنگی و سیاسی زمانهاش. کتاب فصلی خاص دارد که بسیار جلوه میکند؛ او فهرست «نه» گفتنهایش را آورده است. این فصل با نقل قولی از تقیزاده آغاز میشود: «به عقیدهٔ قاصر من آزادی به معنی حقیقی آن بیوجود شهامت افراد و مردانگی و مردی و استقلال فکر و سرافرازی و شجاعت اخلاقی و استقامت و استواری و مقاومت در مقابل ارباب قدرت و جرأت و صراحت که این همه را میتوان در یک کلمه خودمانی «صفت» و لفظ فرنگی «کاراکتر» خلاصه کرد وجود پیدا نمیکند. و آن همان است که شانفور با اسناد به اسپارتیها گفته که شخص بتواند «نه» بگوید و اهل تسلیم و زبونی و باز به قول خودمان بیصفت نباشد. بدبختانه در مملکت ما حتی سران قوم از این خصلتِ لازمهٔ آزادی که به حقیقت حیثیت انسانی است کمبهره بودهاند» (ص۴٠۵). | ||
در این فهرست بلند انوع و اقسام «نه» هست. از نه گفتن به پدر ارجمندشان تا نه گفتن به پیشنهاد کار، قبول مسئولیت و پذیرش جوایز مختلف. خلاصهای از «نه»های ایرج افشار بدین ترتیب است: | در این فهرست بلند انوع و اقسام «نه» هست. از نه گفتن به پدر ارجمندشان تا نه گفتن به پیشنهاد کار، قبول مسئولیت و پذیرش جوایز مختلف. خلاصهای از «نه»های [[افشار، ایرج|ایرج افشار]] بدین ترتیب است: | ||
«نخستین باری که «نه» گفتم به پدرم بود. او میگفت به کار دولتی نرو و بیا آب و ملکی را که داریم سر و سامان بده. من به کار دولتی رفتم و خیری ندیدم. | «نخستین باری که «نه» گفتم به پدرم بود. او میگفت به کار دولتی نرو و بیا آب و ملکی را که داریم سر و سامان بده. من به کار دولتی رفتم و خیری ندیدم. | ||
خط ۸۹: | خط ۸۹: | ||
پس از آن به تقیزاده «نه» گفتم. تمایلی نشان میداد که من به مجلس سنا بروم و به امور تحریری او کمک کنم. | پس از آن به تقیزاده «نه» گفتم. تمایلی نشان میداد که من به مجلس سنا بروم و به امور تحریری او کمک کنم. | ||
پس از آن به مجتبی مینوی «نه» گفتم. وقتی در ترکیه بود فرمود که برای پیشرفت کارهای مربوط به تهیه میکروفیلم از دانشگاه بخواهد که مرا مأمور آن بلاد کنند. | پس از آن به [[مینوی، مجتبی|مجتبی مینوی]] «نه» گفتم. وقتی در ترکیه بود فرمود که برای پیشرفت کارهای مربوط به تهیه میکروفیلم از دانشگاه بخواهد که مرا مأمور آن بلاد کنند. | ||
پس از آن بار دیگر به علی اصغر حکمت «نه» گفتم. وقتی وزیر امور خارجه شد، علاقه داشت مرا به آن وزارتخانه منتقل کند و میگفت به کتابخانه و اسناد آنجا باید سر و سامان داد. | پس از آن بار دیگر به علی اصغر حکمت «نه» گفتم. وقتی وزیر امور خارجه شد، علاقه داشت مرا به آن وزارتخانه منتقل کند و میگفت به کتابخانه و اسناد آنجا باید سر و سامان داد. | ||
خط ۹۹: | خط ۹۹: | ||
پس از آن به مهرداد پهلبد وزیر فرهنگ و هنر «نه» گفتم. در اواخر دوران پهلوی (۱۳۵۶) بیآنکه قبلاً پرسشی از من شده باشد، حکمی برایم فرستاد که به عضویت [...] نصب میشوید. | پس از آن به مهرداد پهلبد وزیر فرهنگ و هنر «نه» گفتم. در اواخر دوران پهلوی (۱۳۵۶) بیآنکه قبلاً پرسشی از من شده باشد، حکمی برایم فرستاد که به عضویت [...] نصب میشوید. | ||
پس از آن به دکتر حسین نصر «نه» گفتم. در پاریس بودم (۱۳۵۷) و قصد رفتن به امریکا داشتم. از تهران به من تلفن کرد و گفت چون کارمندان کتابخانه پهلوی اعتصاب کردهاند، ضرورت دارد که فوری به طهران بیایی و تصدی امور آنجا را به عهده بگیری. | پس از آن به دکتر [[نصر، سید حسین|حسین نصر]] «نه» گفتم. در پاریس بودم (۱۳۵۷) و قصد رفتن به امریکا داشتم. از تهران به من تلفن کرد و گفت چون کارمندان کتابخانه پهلوی اعتصاب کردهاند، ضرورت دارد که فوری به طهران بیایی و تصدی امور آنجا را به عهده بگیری. | ||
پس از آن به دکتر احسان یارشاطر «نه» گفتم. میخواست که عضویت شورای وقفی ایرانیکا را بپذیرم. | پس از آن به دکتر [[یارشاطر، احسان|احسان یارشاطر]] «نه» گفتم. میخواست که عضویت شورای وقفی ایرانیکا را بپذیرم. | ||
پس از آن به انجمن آثار و مفاخر فرهنگی «نه» گفتم قصدشان بر آن بود که مجلس بزرگداشت برایم بگیرند. | پس از آن به انجمن آثار و مفاخر فرهنگی «نه» گفتم قصدشان بر آن بود که مجلس بزرگداشت برایم بگیرند. | ||
پس از آن به سید کاظم بجنوردی «نه» گفتم. ایشان در سمت ریاست کتابخانه ملی مرا به مراسم چهرههای ماندگار معرفی کرده بود» (ص ۴٠۶ تا ۴٠۸).<ref> [https://literaturelib.com/books/7423 ر.ک: کتابخانه تخصصی ادبیات] </ref> | پس از آن به [[موسوی بجنوردی، سید محمدکاظم|سید کاظم بجنوردی]] «نه» گفتم. ایشان در سمت ریاست کتابخانه ملی مرا به مراسم چهرههای ماندگار معرفی کرده بود» (ص ۴٠۶ تا ۴٠۸).<ref> [https://literaturelib.com/books/7423 ر.ک: کتابخانه تخصصی ادبیات] </ref> | ||
==پانويس == | ==پانويس == | ||
خط ۱۱۸: | خط ۱۱۸: | ||
[[رده:کتابشناسی]] | [[رده:کتابشناسی]] | ||
[[رده:کتابشناسی و علوم کتابداری]] | |||
[[رده:مقالات(اردیبهشت) باقی زاده]] | [[رده:مقالات(اردیبهشت) باقی زاده]] | ||
[[رده:مقالات بازبینی | [[رده:مقالات بازبینی شده2 اردیبهشت 1403]] |