ویکی‌نور

تاريخ الفقه الاسلامي و أدواره: تفاوت میان نسخه‌ها

مقاله بحث

تاريخ الفقه الاسلامي و أدواره (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۲

۳ بایت حذف‌شده ،  ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۵
جز
جایگزینی متن - 'وحید بهبهانی، محمدباقر' به 'بهبهانی، محمدباقر بن محمداکمل'
جز (جایگزینی متن - 'ابن بابویه، محمد بن علی' به 'ابن بابویه، ابوجعفر، محمد بن علی')
جز (جایگزینی متن - 'وحید بهبهانی، محمدباقر' به 'بهبهانی، محمدباقر بن محمداکمل')
 
(۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۲۴: خط ۲۴:
}}
}}


{{کاربردهای دیگر|تاریخ فقه (ابهام‌ زدایی)}}
{{کاربردهای دیگر|تاریخ فقه (ابهام‌‌زدایی)}}
'''تاريخ الفقه الاسلامى و أدواره'''، توسط [[سبحانی تبریزی، جعفر|آیت‌الله سبحانى]] در سال 1418ق و به زبان عربى، تأليف گرديده است.
'''تاريخ الفقه الاسلامى و أدواره'''، توسط [[سبحانی تبریزی، جعفر|آیت‌الله سبحانى]] در سال 1418ق و به زبان عربى، تأليف گرديده است.
اين كتاب در صدد بيان تاريخ فقه اسلامى، اعم از فقه شيعه و سنى مى‌باشد.
اين كتاب در صدد بيان تاريخ فقه اسلامى، اعم از فقه شيعه و سنى مى‌باشد.
خط ۸۸: خط ۸۸:
مبحث بعدى كتاب، در مورد ادوار فقه شيعه است كه در هفت دوره گوناگون مورد بررسى قرار گرفته است:
مبحث بعدى كتاب، در مورد ادوار فقه شيعه است كه در هفت دوره گوناگون مورد بررسى قرار گرفته است:


دوره اول عصر نشاط حديثى و اجتهادى است كه ابتدا با ارتباط پيامبر(ص) با وحى، اين حالت داراى رونق ويژه‌اى بوده و مردم احكام مورد نياز خود را مستقيما از شارع مقدس دريافت می‌كردند؛ خداوند نيز براى قوت بخشيدن به وضع مذكور در آيه هفت سوره حشر مى‌فرمايد: '''«ما آتاكم الرسول فخذوه و ما نهاكم عنه فانتهوا»'''<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=113&viewType=html ر.ک: همان، ص113]</ref>.
دوره اول عصر نشاط حديثى و اجتهادى است كه ابتدا با ارتباط پيامبر(ص) با وحى، اين حالت داراى رونق ويژه‌اى بوده و مردم احكام مورد نياز خود را مستقيما از شارع مقدس دريافت می‌كردند؛ خداوند نيز براى قوت بخشيدن به وضع مذكور در آيه هفت سوره حشر مى‌فرمايد:'''«ما آتاكم الرسول فخذوه و ما نهاكم عنه فانتهوا»'''<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=113&viewType=html ر.ک: همان، ص113]</ref>.


مرحله بعدى، اطاعت از اولى الامر است كه آيه 59 سوره نساء به وضوح بر اين امر تأكيد كرده است و اطاعت از اولى الامر را نيز مانند اطاعت از خدا و رسولش واجب نموده است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=115&viewType=html ر.ک: همان، ص115]</ref>.
مرحله بعدى، اطاعت از اولى الامر است كه آيه 59 سوره نساء به وضوح بر اين امر تأكيد كرده است و اطاعت از اولى الامر را نيز مانند اطاعت از خدا و رسولش واجب نموده است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=115&viewType=html ر.ک: همان، ص115]</ref>.
خط ۱۰۲: خط ۱۰۲:
ايشان در قسمت بعدى به اصول جامعى كه از اهل‌بيت عليهم‌السلام رسيده و به بيان خطوط كلى فقه پرداخته، اشاره كرده و در نهایت تدوين سنت را توسط گروه‌هاى مختلف تشيع متذكر مى‌گردد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=149&viewType=html ر.ک: همان، ص149]</ref>.
ايشان در قسمت بعدى به اصول جامعى كه از اهل‌بيت عليهم‌السلام رسيده و به بيان خطوط كلى فقه پرداخته، اشاره كرده و در نهایت تدوين سنت را توسط گروه‌هاى مختلف تشيع متذكر مى‌گردد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=149&viewType=html ر.ک: همان، ص149]</ref>.


دوره دوم، دوره حديث و اجتهاد است؛ <ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=208&viewType=html ر.ک: همان، ص208]</ref>در اين دوره كه با در دسترس بودن اصول اربعمائه، بسيارى از احكام بر پايه احاديث و روايات ما تدوين شده بود، افراد مهمى چون [[کلینی، محمد بن یعقوب|كلينى]]<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=210&viewType=html ر.ک: همان، ص210]</ref>، [[ابن بابویه، ابوجعفر، محمد بن علی|صدوق]]<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=213&viewType=html ر.ک: همان، ص213]</ref> و [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]]<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=215&viewType=html ر.ک: همان، ص 215]</ref> به عنوان سردمداران اين مكتب اقدامات بسيار مهمى را انجام دادند.
دوره دوم، دوره حديث و اجتهاد است؛ <ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=208&viewType=html ر.ک: همان، ص208]</ref>در اين دوره كه با در دسترس بودن اصول اربعمائه، بسيارى از احكام بر پايه احاديث و روايات ما تدوين شده بود، افراد مهمى چون [[کلینی، محمد بن یعقوب|كلينى]]<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=210&viewType=html ر.ک: همان، ص210]</ref>، [[ابن بابویه، محمد بن علی|صدوق]]<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=213&viewType=html ر.ک: همان، ص213]</ref> و [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]]<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=215&viewType=html ر.ک: همان، ص 215]</ref> به عنوان سردمداران اين مكتب اقدامات بسيار مهمى را انجام دادند.


در اين مكتب دو نوع نظريه در مقابل هم نيز وجود داشت كه يكى قائل به لزوم نقل حديث از هر راوى حديث بوده و ديگرى نقل حديث را فقط از ثقه جايز مى‌دانسته است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=220&viewType=html ر.ک: همان، ص220]</ref>.
در اين مكتب دو نوع نظريه در مقابل هم نيز وجود داشت كه يكى قائل به لزوم نقل حديث از هر راوى حديث بوده و ديگرى نقل حديث را فقط از ثقه جايز مى‌دانسته است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=220&viewType=html ر.ک: همان، ص220]</ref>.
خط ۱۱۶: خط ۱۱۶:
دوره پنجم فقه شيعه از سال 1030ق تا سال 1180ق را در بر گرفته كه ظهور حركت اخبارى بوده و با اظهار نظرهاى [[استرآبادی، محمدامین بن محمدشریف|محمد امين استرآبادى]] مكتب اخبارى‌گرى سايه خود را بر روى فقه تشيع گسترانيد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=384&viewType=html ر.ک: همان، ص384]</ref>.
دوره پنجم فقه شيعه از سال 1030ق تا سال 1180ق را در بر گرفته كه ظهور حركت اخبارى بوده و با اظهار نظرهاى [[استرآبادی، محمدامین بن محمدشریف|محمد امين استرآبادى]] مكتب اخبارى‌گرى سايه خود را بر روى فقه تشيع گسترانيد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=384&viewType=html ر.ک: همان، ص384]</ref>.


اين دوره با ظهور [[وحید بهبهانی، محمدباقر|وحيد بهبهانى]] در سال‌هاى 1180ق به پايان رسيد <ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=412&viewType=html ر.ک: همان، ص412]</ref>و دوره ششم آغاز گرديد.
اين دوره با ظهور [[بهبهانی، محمدباقر بن محمداکمل|وحيد بهبهانى]] در سال‌هاى 1180ق به پايان رسيد <ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=412&viewType=html ر.ک: همان، ص412]</ref>و دوره ششم آغاز گرديد.


مؤلف، نام اين دوره را تصعيد اجتهاد و نشاط فقهى گذارده است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=417&viewType=html ر.ک: همان، ص417]</ref>.
مؤلف، نام اين دوره را تصعيد اجتهاد و نشاط فقهى گذارده است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/505/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A3%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87?pageNumber=417&viewType=html ر.ک: همان، ص417]</ref>.
برگرفته از «https://fa.wikinoor.ir/wiki/ویژه:تفاوت_گوشی_همراه/656228...772301»