۱۴۷٬۷۸۰
ویرایش
جز
جایگزینی متن - ' '''،' به ''''،'
جز (جایگزینی متن - 'زبان =عربي' به 'زبان =عربی') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - ' '''،' به ''''،') برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
| عنوان =رسالة المحكم و المتشابه | | عنوان =رسالة المحكم و المتشابه | ||
| پدیدآوران = | | پدیدآوران = | ||
[[ | [[سید مرتضی، علی بن حسین]] (نویسنده) | ||
[[نعمانی، محمد بن ابراهیم]] (نویسنده) | [[نعمانی، محمد بن ابراهیم]] (نویسنده) | ||
[[غريفي، عبدالحسين]] (محقق) | [[غريفي، عبدالحسين]] (محقق) | ||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
| شابک =978-964-444-948-7 | | شابک =978-964-444-948-7 | ||
| تعداد جلد =1 | | تعداد جلد =1 | ||
| کتابخانۀ دیجیتال نور = | | کتابخانۀ دیجیتال نور =13639 | ||
| کتابخوان همراه نور =13639 | | کتابخوان همراه نور =13639 | ||
| کد پدیدآور = | | کد پدیدآور = | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
}} | }} | ||
'''رسالة المحكم و المتشابه'''، از جمله آثار منسوب به [[ | '''رسالة المحكم و المتشابه'''، از جمله آثار منسوب به [[سید مرتضی، علی بن حسین|سید مرتضی علمالهدی]] (متوفی 436ق) است. این رساله برگرفته از تفسیر نعمانی نوشته [[نعمانی، محمد بن ابراهیم|محمد بن ابراهیم بن جعفر نعمانی]] از اعلام قرن چهارم هجری و بزرگان شیعه امامیه است. اهمیت کتاب بدین جهت است که تفسیر نعمانی مفقود شده است. مقدمه و تحقیق اثر به قلم سید عبدالحسین غریفی بهبهانی است. | ||
==ساختار== | ==ساختار== | ||
در ابتدای اثر، مقدمهای تحقیقی درباره [[نعمانی، محمد بن ابراهیم|نعمانی]] و [[ | در ابتدای اثر، مقدمهای تحقیقی درباره [[نعمانی، محمد بن ابراهیم|نعمانی]] و [[سید مرتضی، علی بن حسین|سید مرتضی]] و آثار هریک ارائه شده است. پس از آن مقدمه مؤلف و مباحث مختلف بدون تبویب و فصلبندی و حتی عنوانبندی ارائه شده است. محقق اثر با تفکیک مطالب، عناوینی را در کروشه ذکر کرده است. | ||
==گزارش محتوا== | ==گزارش محتوا== | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۷: | ||
او در ادامه مینویسد: در این زمینه میبینیم که نبی(ص) و علی و ائمه(ع) بر ضرورت دریافت علم کتاب و ضرورت شناخت محکم و متشابه، ناسخ و منسوخ و مکی و مدنی، از اهلبیت(ع)، نه دیگران تأکید دارند. پس به جهت اهمیت این موضوع و حساسیت آن، ائمه(ع) و اصحاب آنها اهتمام و عنایت بیشتری داشتند<ref>ر.ک: همان، ص8</ref>. | او در ادامه مینویسد: در این زمینه میبینیم که نبی(ص) و علی و ائمه(ع) بر ضرورت دریافت علم کتاب و ضرورت شناخت محکم و متشابه، ناسخ و منسوخ و مکی و مدنی، از اهلبیت(ع)، نه دیگران تأکید دارند. پس به جهت اهمیت این موضوع و حساسیت آن، ائمه(ع) و اصحاب آنها اهتمام و عنایت بیشتری داشتند<ref>ر.ک: همان، ص8</ref>. | ||
وی سپس به اسامی تفاسیر منسوب به ائمه(ع) و اصحاب آنها تا قرن چهارم، به ترتیب زمانی اشاره میکند. او خاطرنشان میکند که بزرگان شیعه کتابهای ویژهای در زمینه ناسخ و منسوخ، تأویل آیات، متشابه القرآن و دیگر علوم قرآن نوشتهاند. از بهترین نوشتهها در این زمینه کتاب حاضر است. این اثر را [[ | وی سپس به اسامی تفاسیر منسوب به ائمه(ع) و اصحاب آنها تا قرن چهارم، به ترتیب زمانی اشاره میکند. او خاطرنشان میکند که بزرگان شیعه کتابهای ویژهای در زمینه ناسخ و منسوخ، تأویل آیات، متشابه القرآن و دیگر علوم قرآن نوشتهاند. از بهترین نوشتهها در این زمینه کتاب حاضر است. این اثر را [[سید مرتضی، علی بن حسین|سید مرتضی]]، بهطور کامل از تفسیر نعمانی که از تفاسیر معتبر قرن چهارم شمرده میشود گرفته است. تفسیر نعمانی مفقود شده و جز آنچه سید مرتضی در این کتاب از آن نقل کرده به دست ما نرسیده است.<ref>ر.ک: همان، ص11-8</ref>. | ||
اگرچه این کتاب، «رساله محکم و متشابه» خوانده شده، اما این نام از باب اطلاق اسم جزء بر کل است؛ چراکه در این رساله بسیاری از فنون علوم قرآن تحت عناوین اصلی ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه و تنزیل و تأویل ذکر شده است.<ref>ر.ک: همان، ص11</ref>. | اگرچه این کتاب، «رساله محکم و متشابه» خوانده شده، اما این نام از باب اطلاق اسم جزء بر کل است؛ چراکه در این رساله بسیاری از فنون علوم قرآن تحت عناوین اصلی ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه و تنزیل و تأویل ذکر شده است.<ref>ر.ک: همان، ص11</ref>. | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
آیات فراوانی از قرآن کریم در رد عقاید بتپرستان، ثنویه (دوگانهپرستان)، زنادقه و دهریان است. دهریه معتقدند که عالم همواره بر یک حال بوده و خالق و مدبر و صانع و قیامتی ندارد. در آیات فراوانی از قرآن کریم به عقاید این عده اشاره شده است. در قرآن کریم آیات فراوانی بر رد دهریه و ملحدینی که روز قیامت را انکار میکنند ذکر شده است؛ از آن جمله آیات سوره «ق» است: «أَ إِذَا مِتْنَا وَ كُنَّا تُرَاباً ذلِكَ رَجْعٌ بَعِيدٌ» (ق: 3)؛ «آیا چون مُردیم و خاک شدیم [زنده مىشویم]؟ این بازگشتى بعید است». | آیات فراوانی از قرآن کریم در رد عقاید بتپرستان، ثنویه (دوگانهپرستان)، زنادقه و دهریان است. دهریه معتقدند که عالم همواره بر یک حال بوده و خالق و مدبر و صانع و قیامتی ندارد. در آیات فراوانی از قرآن کریم به عقاید این عده اشاره شده است. در قرآن کریم آیات فراوانی بر رد دهریه و ملحدینی که روز قیامت را انکار میکنند ذکر شده است؛ از آن جمله آیات سوره «ق» است: «أَ إِذَا مِتْنَا وَ كُنَّا تُرَاباً ذلِكَ رَجْعٌ بَعِيدٌ» (ق: 3)؛ «آیا چون مُردیم و خاک شدیم [زنده مىشویم]؟ این بازگشتى بعید است». | ||
«قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنْقُصُ الْأَرْضُ مِنْهُمْ وَ عِنْدَنَا كِتَابٌ حَفِيظٌ» ﴿ق: 4﴾؛ «قطعاً | «قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنْقُصُ الْأَرْضُ مِنْهُمْ وَ عِنْدَنَا كِتَابٌ حَفِيظٌ» ﴿ق: 4﴾؛ «قطعاً دانستهایم که زمین [چه مقدار] از اجسادشان فرومىکاهد و پیش ما کتاب ضبط کنندهاى است». تا میرسد به این آیه که در آن تصریح به برپایی قیامت شده است: «رِزْقاً لِلْعِبَادِ وَ أَحْيينَا بِهِ بَلْدَةً مَيتاً كَذلِكَ الْخُرُوجُ» ﴿ق: 11﴾؛ «[اینها همه] براى روزىِ بندگان [من] است و با آن [آب] سرزمین مردهاى را زنده گردانیدیم؛ رستاخیز [نیز] چنین است.<ref>ر.ک: همان، ص103-102</ref>. | ||
در بخش دیگری از مباحث کتاب، اطاعت از «اولی الامر» همانند اطاعت از رسولالله(ص) واجب دانسته شده است. در توضیح این مطلب ابتدا به آیاتی از قرآن کریم که در آنها خداوند اطاعت از رسولش را واجب دانسته استناد شده است: «مَنْ يطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ» ﴿النساء: 80﴾، سپس با استناد به آیه 59 سوره نساء، اطاعت از والیان امر نیز واجب دانسته شده و با استناد به آیات دیگری از همین سوره، دیگران از معرفت به تأویل کتاب خدا عاجز دانسته شدهاند؛ چراکه «وَ مَا يعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ» ﴿آل عمران: 7﴾<ref>ر.ک: همان، ص127-126</ref>. | در بخش دیگری از مباحث کتاب، اطاعت از «اولی الامر» همانند اطاعت از رسولالله(ص) واجب دانسته شده است. در توضیح این مطلب ابتدا به آیاتی از قرآن کریم که در آنها خداوند اطاعت از رسولش را واجب دانسته استناد شده است: «مَنْ يطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ» ﴿النساء: 80﴾، سپس با استناد به آیه 59 سوره نساء، اطاعت از والیان امر نیز واجب دانسته شده و با استناد به آیات دیگری از همین سوره، دیگران از معرفت به تأویل کتاب خدا عاجز دانسته شدهاند؛ چراکه «وَ مَا يعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ» ﴿آل عمران: 7﴾<ref>ر.ک: همان، ص127-126</ref>. | ||
| خط ۷۴: | خط ۷۴: | ||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
{{وابستهها}} | |||
[[المحكم و المتشابه في القرآن]] | [[المحكم و المتشابه في القرآن]] | ||
| خط ۸۶: | خط ۸۸: | ||
[[رده:علوم قرآنی]] | [[رده:علوم قرآنی]] | ||