۹۱٬۸۳۱
ویرایش
جز (جایگزینی متن - 'مولف' به 'مؤلف') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - 'ل الدین' به 'لالدین') |
||
(۳۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات کتاب | |||
| تصویر =NUR01354J1.jpg | |||
| عنوان =علم الیقین في أصولالدین | |||
| | | عنوانهای دیگر = | ||
| پدیدآوران = | |||
[[فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی]] (نویسنده) | |||
| | |||
| | |||
[[بیدارفر، محسن]] (محقق) | [[بیدارفر، محسن]] (محقق) | ||
| زبان =عربی | |||
|زبان | | کد کنگره =BP 211 /ف9ع8 | ||
| موضوع = | |||
شیعه - اصول دین | |||
|کد کنگره | |||
|موضوع | |||
شیعه - عقاید | شیعه - عقاید | ||
| ناشر = | |||
|ناشر | بيدار | ||
| مکان نشر =قم - ایران | |||
| سال نشر = 1377 ش یا 1418 ق | |||
|مکان نشر | |||
|سال نشر | |||
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01354AUTOMATIONCODE | |||
== | | چاپ =1 | ||
| شابک =964-90800-1-5 | |||
| تعداد جلد =2 | |||
| کتابخانۀ دیجیتال نور =01354 | |||
| کتابخوان همراه نور =01354 | |||
| کد پدیدآور = | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
}} | |||
{{کاربردهای دیگر|یقین (ابهام زدایی)}} | |||
'''علم اليقين في أصولالدين''' يكى از بهترين كتب كلامى است كه توسط [[فیض کاشانی، محمد بن شاهمرتضی|فيض كاشانى]] به رشتۀ تحرير درآمده است. | '''علم اليقين في أصولالدين''' يكى از بهترين كتب كلامى است كه توسط [[فیض کاشانی، محمد بن شاهمرتضی|فيض كاشانى]] به رشتۀ تحرير درآمده است. | ||
خط ۵۱: | خط ۴۰: | ||
مؤلف قبل از «علم اليقين»، كتاب كلامى ديگرى بنام «عين اليقين» تأليف كرده و در آن به اسلوب فلسفى و عقلى سخن گفته است. | مؤلف قبل از «علم اليقين»، كتاب كلامى ديگرى بنام «عين اليقين» تأليف كرده و در آن به اسلوب فلسفى و عقلى سخن گفته است. | ||
او در خطبۀ عين اليقين چنين مىگويد«لما كانت الحكمة مركبة من علم...و عمل...و ينقسم كل من القسمين الى ما يستقل فيه العقل | او در خطبۀ عين اليقين چنين مىگويد«لما كانت الحكمة مركبة من علم...و عمل...و ينقسم كل من القسمين الى ما يستقل فيه العقل غالباً من دون توقف على الشرع الا فى زيادة تتميم أو تبيين أو تنبيه، و الى ما لا يستقل فيه العقل بل يفتقر الى استعانة من الشرع فوضعت لكل من العلمين كتابا مفردا سميت العقلى منها بعين اليقين فى اصولالدين و الشرعى بعلم اليقين فى اصولالدين و الثانى مقدم على الاول فى رتبة التعلم و اعم نفعا الا ان الاول هو الاصل بالنسبة اليه و الموضح لمتشابهاته لمن كان له اهلية ذلك من الخواص». | ||
مؤلف اين كتاب را در زمان حيات استادش [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|صدر المتألهين]] نگاشته است.او از كتابت علم اليقين در سال 1042ق فارغ گشته است و ظاهرا در اين زمان او در شيراز و در خدمت [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملا صدرا]] به تلمذ مشغول بوده است. | مؤلف اين كتاب را در زمان حيات استادش [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|صدر المتألهين]] نگاشته است.او از كتابت علم اليقين در سال 1042ق فارغ گشته است و ظاهرا در اين زمان او در شيراز و در خدمت [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملا صدرا]] به تلمذ مشغول بوده است. | ||
==ساختار | ==ساختار== | ||
مؤلف مجموع مطالب كلامى را در چهار مقصد بيان مىكند:1-العلم بالله 2-العلم بالملائكة 3-العلم بالكتب و الرسل 4-العلم باليوم الآخر.او هريك از اين مقاصد را نيز به ابوابى تقسيم مىكند. | مؤلف مجموع مطالب كلامى را در چهار مقصد بيان مىكند:1-العلم بالله 2-العلم بالملائكة 3-العلم بالكتب و الرسل 4-العلم باليوم الآخر.او هريك از اين مقاصد را نيز به ابوابى تقسيم مىكند. | ||
خط ۶۷: | خط ۵۴: | ||
# فى صفاته العليا تبارك و تعالى:مؤلف در اين باب مسائل كلى مربوط به صفات جماليه و جلالية و صفات اضافيۀ خداوند را مورد بحث قرار مىدهد.همچنين از علم و اراده و قدرت و حيات و تكلم و محبت الهى بحث مىكند. | # فى صفاته العليا تبارك و تعالى:مؤلف در اين باب مسائل كلى مربوط به صفات جماليه و جلالية و صفات اضافيۀ خداوند را مورد بحث قرار مىدهد.همچنين از علم و اراده و قدرت و حيات و تكلم و محبت الهى بحث مىكند. | ||
# فى نبذ من نعوته جل ذكره:مؤلف در 13 فصل آيات و رواياتى كه در مورد صفات خداوند سخن گفتهاند را تفسير و تأويل مىكند. | # فى نبذ من نعوته جل ذكره:مؤلف در 13 فصل آيات و رواياتى كه در مورد صفات خداوند سخن گفتهاند را تفسير و تأويل مىكند. | ||
# فى اسمائه الحسنى تبارك و تعالى:مؤلف ابتداء بحثى حول اسم و حقيقت آن بيان كرده، سپس رواياتى كه اسماء الله را شمردهاند بيان مىنمايد و منظور از اندراج اسماء تحت لفظ جلاله را بيان مىكند.او مقصود از احصاء الاسماء را بيان كرده و رأى غزالى را در اين مورد مىگويد.بعد 84 اسم از اسماء الهى را از كتاب المقصد الأسنى شرح مىدهد. | # فى اسمائه الحسنى تبارك و تعالى:مؤلف ابتداء بحثى حول اسم و حقيقت آن بيان كرده، سپس رواياتى كه اسماء الله را شمردهاند بيان مىنمايد و منظور از اندراج اسماء تحت لفظ جلاله را بيان مىكند.او مقصود از احصاء الاسماء را بيان كرده و رأى [[غزالی، محمد بن محمد|غزالى]] را در اين مورد مىگويد.بعد 84 اسم از اسماء الهى را از كتاب المقصد الأسنى شرح مىدهد. | ||
# فى افعاله و قضائه و قدره:مؤلف در اين باب از «اول ما خلق الله» و عرش و كرسى و حجب و عالم محو و اثبات و بداء بحث مىكند.او بداء را از ديدگاه روائى و عرفانى مورد بحث قرار مىدهد و بحثى نسبتا طولانى حول قضاء و قدر، جبر و اختيار و عدالت خداوند به ميان مىآورد. | # فى افعاله و قضائه و قدره:مؤلف در اين باب از «اول ما خلق الله» و عرش و كرسى و حجب و عالم محو و اثبات و بداء بحث مىكند.او بداء را از ديدگاه روائى و عرفانى مورد بحث قرار مىدهد و بحثى نسبتا طولانى حول قضاء و قدر، جبر و اختيار و عدالت خداوند به ميان مىآورد. | ||
# فى نبذ من آثار رحمته و آيات عظمته:مؤلف در اين باب چگونگى خلقت انسان و ديگر موجوداترا مورد بحث و بررسى قرار مىدهد. | # فى نبذ من آثار رحمته و آيات عظمته:مؤلف در اين باب چگونگى خلقت انسان و ديگر موجوداترا مورد بحث و بررسى قرار مىدهد. | ||
خط ۹۱: | خط ۷۸: | ||
#تفاصيل الانبياء و الاولياء(ع):مؤلف تعداد انبياء و مراتب آنها را بيان مىكند. | #تفاصيل الانبياء و الاولياء(ع):مؤلف تعداد انبياء و مراتب آنها را بيان مىكند. | ||
#اخذ ميثاق النبيين لنبينا و البشارة به قبل ظهوره:بحث دربارۀ بشارت انبياء بر رسالت حضرت خاتم است. | #اخذ ميثاق النبيين لنبينا و البشارة به قبل ظهوره:بحث دربارۀ بشارت انبياء بر رسالت حضرت خاتم است. | ||
#اخلاق نبينا و اوصافه و اسمائه و خصائصه:مؤلف در مورد اوصاف و خصائص اخلاقى پيامبر(ص)بحث مىكند. | #اخلاق نبينا و اوصافه و اسمائه و خصائصه:مؤلف در مورد اوصاف و خصائص اخلاقى پيامبر(ص) بحث مىكند. | ||
#معجزات نبينا(ص) و آيات صدقه:طى 7 فصل مؤلف دلائل صدق پيامبر(ص)را بيان مىكند. | #معجزات نبينا(ص) و آيات صدقه:طى 7 فصل مؤلف دلائل صدق پيامبر(ص) را بيان مىكند. | ||
#معراج نبينا(ص):بحثى مفصل در مورد معراج از ديدگاه روايات بيان مىكند. | #معراج نبينا(ص):بحثى مفصل در مورد معراج از ديدگاه روايات بيان مىكند. | ||
#معنى الكتاب و الكلام:مؤلف ابتدا اين دو را تعريف و فرق آنها و مراتبشان را بيان مىكند. | #معنى الكتاب و الكلام:مؤلف ابتدا اين دو را تعريف و فرق آنها و مراتبشان را بيان مىكند. | ||
#نبذ من فضائل القرآن:مؤلف در 10 فصل فضائل و اوصاف قرآن را مىشمارد. | #نبذ من فضائل القرآن:مؤلف در 10 فصل فضائل و اوصاف قرآن را مىشمارد. | ||
#نبذ من فضائل | #نبذ من فضائل اهلالبيت(ع):در اين باب مؤلف بيشتر فضائل امیرالمؤمنین(ع) را بيان مىكند. | ||
#الاختلاف الواقع بعد نبينا(ع):مؤلف در اين باب كه شايد از مفصلترين ابواب كتاب محسوب مىشود به علل حصول اختلاف بين مسلمانان بعد از وفات حضرت رسول(ص) اشاره كرده و او در اين باب منشأ انحراف اهل تسنن را از ولايت | #الاختلاف الواقع بعد نبينا(ع):مؤلف در اين باب كه شايد از مفصلترين ابواب كتاب محسوب مىشود به علل حصول اختلاف بين مسلمانان بعد از وفات حضرت رسول(ص) اشاره كرده و او در اين باب منشأ انحراف اهل تسنن را از ولايت امیرالمؤمنین بيان مىكند. | ||
#اصول العقائدالدينية على سبيل الاجمال:مؤلف در اين باب رسالۀ امام رضا به مأمون را آورده است. | #اصول العقائدالدينية على سبيل الاجمال:مؤلف در اين باب رسالۀ امام رضا به مأمون را آورده است. | ||
#غيبة امام زماننا و علامات ظهوره و اشراط الساعة:مؤلف در اين باب مباحثى حول امامت حضرت حجة بن الحسن(عج) و علل غيبت او علامت ظهورش، طول عمر آن حضرت و...مطرح مىكند. | #غيبة امام زماننا و علامات ظهوره و اشراط الساعة:مؤلف در اين باب مباحثى حول امامت حضرت حجة بن الحسن(عج) و علل غيبت او علامت ظهورش، طول عمر آن حضرت و...مطرح مىكند. | ||
خط ۱۱۲: | خط ۹۹: | ||
#الميزان و الحساب | #الميزان و الحساب | ||
#السياق و الصراط | #السياق و الصراط | ||
#الشفاعة:مؤلف از حقيقت شفاعة بحث مىكند و شفاعت پيامبر(ص) و | #الشفاعة:مؤلف از حقيقت شفاعة بحث مىكند و شفاعت پيامبر(ص) و اهلبيت(ع) را اثبات مىكند. | ||
#الحوض:مؤلف حوضى را كه در احاديث است «من لم يومن بحوضى...» تفسير مىكند. | #الحوض:مؤلف حوضى را كه در احاديث است «من لم يومن بحوضى...» تفسير مىكند. | ||
#الوسيلة و اللواء | #الوسيلة و اللواء | ||
خط ۱۲۷: | خط ۱۱۴: | ||
#:الف:او يكى از چهار مقصد اصلى كتاب را به «العلم بالملائكة» اختصاص داده كه در ديگر كتب كلامى معمولا مباحث مربوط به ملائكة ذيل افعال الله مورد بحث واقع مىشود. | #:الف:او يكى از چهار مقصد اصلى كتاب را به «العلم بالملائكة» اختصاص داده كه در ديگر كتب كلامى معمولا مباحث مربوط به ملائكة ذيل افعال الله مورد بحث واقع مىشود. | ||
#:ب:مؤلف مبحث امامت را به عنوان اصل مستقل بيان نمىكند، بلكه مباحث مربوط به امامت را ذيل نبوت مورد بحث قرار مىدهد.اين كار او گرچه مخالف طريقۀ اكثر متكلمين مىباشد ولى از حيث طبقهبندى منطقى مباحث كلامى كار صحيحى مىباشد. | #:ب:مؤلف مبحث امامت را به عنوان اصل مستقل بيان نمىكند، بلكه مباحث مربوط به امامت را ذيل نبوت مورد بحث قرار مىدهد.اين كار او گرچه مخالف طريقۀ اكثر متكلمين مىباشد ولى از حيث طبقهبندى منطقى مباحث كلامى كار صحيحى مىباشد. | ||
#شيوۀ بيان مباحث:يكى از | #شيوۀ بيان مباحث:يكى از ویژگیهاى ممتاز اين كتاب شيوۀ بيان مطالب كلامى است. | ||
#:الف:مؤلف آغاز هرباب را مزين به آيهاى مناسب با آن باب مىكند. | #:الف:مؤلف آغاز هرباب را مزين به آيهاى مناسب با آن باب مىكند. | ||
#:ب:استفاده از احاديث | #:ب:استفاده از احاديث اهلبيت در اكثر ابواب و فصول كتاب بهطورى كه مىتوان گفت مؤلف به صورت تطبيقى آيات، روايات و براهين عقليه را مورد بحث قرار داده است. | ||
#:ج:استفاده از كلمات عرفاء:مؤلف در بخشهاى مختلف كتاب، از كلمات [[ | #:ج:استفاده از كلمات عرفاء:مؤلف در بخشهاى مختلف كتاب، از كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|محىالدين عربى]]، [[غزالی، محمد بن محمد|غزالى]]، [[کاشانی، عبدالرزاق|عبدالرزاق كاشانى]]، داود قيصرى و...استفاده مىكند. | ||
#:د:اصل قرار دادن آيات و روايات:مؤلف اصل را در هرفصلى آيات و روايات قرار مىدهد و براهين و كلمات حكماء و عرفاء را در تأييد آن روايت يا آيه بيان مىكند. | #:د:اصل قرار دادن آيات و روايات:مؤلف اصل را در هرفصلى آيات و روايات قرار مىدهد و براهين و كلمات حكماء و عرفاء را در تأييد آن روايت يا آيه بيان مىكند. | ||
#:مؤلف در مقدمۀ كتاب ابتداء به تدبر در آيات و روايات توصيه مىكند و بعد مىگويد«فان لم تهتدوا الى كيفية استنباط عقائدكم من الكتاب و السنة فعليكم بمطالعة هذا الكتاب....و هو مخ الشرع الشريف و لبابالدين الحنيف و ليس هو الأخذ بالتقليد فى شىء-كلا-بل هو تنبيه على التحقيق و ارشاد الى البراهين الحقيقة بالتصديق بتعليم صاحب الشرع على ما يناسب اكثر الافهام و يليق». | #:مؤلف در مقدمۀ كتاب ابتداء به تدبر در آيات و روايات توصيه مىكند و بعد مىگويد«فان لم تهتدوا الى كيفية استنباط عقائدكم من الكتاب و السنة فعليكم بمطالعة هذا الكتاب....و هو مخ الشرع الشريف و لبابالدين الحنيف و ليس هو الأخذ بالتقليد فى شىء-كلا-بل هو تنبيه على التحقيق و ارشاد الى البراهين الحقيقة بالتصديق بتعليم صاحب الشرع على ما يناسب اكثر الافهام و يليق». | ||
#پرهيز از طرح مباحث غيرضرورى:مؤلف در اين كتاب از طرح مباحثى كه فايدۀ چندانى ندارد خوددارى كرده است.او در فهرست كتبش در تعريف علم اليقين چنين مىگويد«و منها كتاب علم اليقين فى اصولالدين يشتمل على خمسين مطلبا فى اربعة مقاصد ذوات ابواب هى العلم بالله و العلم بالملائكة و العلم بالكتب و الرسل و العلم باليوم الآخر على ما يستفاد من الكتاب و السنة و | #پرهيز از طرح مباحث غيرضرورى:مؤلف در اين كتاب از طرح مباحثى كه فايدۀ چندانى ندارد خوددارى كرده است.او در فهرست كتبش در تعريف علم اليقين چنين مىگويد«و منها كتاب علم اليقين فى اصولالدين يشتمل على خمسين مطلبا فى اربعة مقاصد ذوات ابواب هى العلم بالله و العلم بالملائكة و العلم بالكتب و الرسل و العلم باليوم الآخر على ما يستفاد من الكتاب و السنة و اخباراهلالبيت(ع) ببيان ما يحتاج منها الى البيان و التوفيق بين ما تتراءا منها متخالفة بحسب الظاهر و نقل نتائج افكار اولى الالباب فيما يدق من ذلك و يلطف مع شواهد و تأييدات تطابق الاذهان السليمة و الاذواق المستقيمة قاصر الطرف على بيان الحق مرفوع الذيل عن نقل الاقوال و سلوك طريقة اهل الجدل كما هو دأب المتكلمين و المتفلسين من اصحاب الظن و التخمين». | ||
#كشفى بودن كتاب:مؤلف اين كتاب را خارج از شيوۀ نگارش اهل جدل و متكلمين و فلاسفه دانسته و معتقد است كه شيوۀ نگارش كتاب الهامى است از خداوند، او مىگويد«و هو كتاب لم يسبق بمثله و لم ير شبيهه فيما أظن بل تفردت بطريق تأليفه بالهام من الله عز و جل و له الحمد» و نوۀ مؤلف در ذيل نسخهاى از اين كتاب نوشته «بل تفرد بطريق تأليفه بالهام من الله عز و جل جدى المصنف العلامة قدس الله رمسه و له الحمد....» و باز مؤلف در مقدمۀ همين كتاب مىگويد«هذا يا اخوانى كتاب علم اليقين فى اصولالدين آتانى الله عز و جل من فضله...». | #كشفى بودن كتاب:مؤلف اين كتاب را خارج از شيوۀ نگارش اهل جدل و متكلمين و فلاسفه دانسته و معتقد است كه شيوۀ نگارش كتاب الهامى است از خداوند، او مىگويد«و هو كتاب لم يسبق بمثله و لم ير شبيهه فيما أظن بل تفردت بطريق تأليفه بالهام من الله عز و جل و له الحمد» و نوۀ مؤلف در ذيل نسخهاى از اين كتاب نوشته «بل تفرد بطريق تأليفه بالهام من الله عز و جل جدى المصنف العلامة قدس الله رمسه و له الحمد....» و باز مؤلف در مقدمۀ همين كتاب مىگويد«هذا يا اخوانى كتاب علم اليقين فى اصولالدين آتانى الله عز و جل من فضله...». | ||
خط ۱۶۱: | خط ۱۴۸: | ||
مصحح اين كتاب دانشمند ارجمند جناب آقاى [[بیدارفر، محسن|محسن بيدارفر]] علاوه بر تصحيح متن و ذكر آدرس آيات و روايات و اقوال، گاه تعليقاتى در تكمله مطالب مؤلف دارد كه بر ارزش و اعتبار اين چاپ افزوده است. | مصحح اين كتاب دانشمند ارجمند جناب آقاى [[بیدارفر، محسن|محسن بيدارفر]] علاوه بر تصحيح متن و ذكر آدرس آيات و روايات و اقوال، گاه تعليقاتى در تكمله مطالب مؤلف دارد كه بر ارزش و اعتبار اين چاپ افزوده است. | ||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
[[رده:کتابشناسی]] | [[رده:کتابشناسی]] | ||
[[رده:اسلام، عرفان، غیره]] | [[رده:اسلام، عرفان، غیره]] | ||
[[رده:کلام و عقاید]] | [[رده:کلام و عقاید]] | ||
[[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]] | [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]] |