میانجی، یوسف بن قاسم
ابوبکر یوسف بن قاسم بن یوسف میانجی (قبل از 290-375ق)، فقیه، محدث، حافظ و قاضی دمشق در قرن چهارم هجری بود که به عنوان مسند الشام (مرجع حدیثی شام) شناخته میشد. وی از اساتید بزرگی مانند ابوخلیفه جمحی، ابویعلی موصلی، زکریا بن یحیی ساجی و محمد بن جریر طبری روایت کرد و کتاب الأمالي في الحديث را تألیف نمود که در سال 363 هجری در دمشق املا کرده است.
| ابوبکر یوسف بن قاسم بن یوسف میانجی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | ابوبکر یوسف بن القاسم بن یوسف بن فارس بن سوار المیانجی الشافعی الفقیه |
| لقب | مسند الشام |
| نسب | المیانجی الشافعی |
| نام پدر | قاسم بن یوسف |
| ولادت | قبل از 290ق |
| محل تولد | میانج (منطقهای در شام) |
| محل زندگی | دمشق |
| رحلت | شعبان 375ق |
| طول عمر | حدود 90 سال |
| دین | اسلام |
| مذهب | شافعی |
| پیشه | فقیه، محدث، حافظ، قاضی |
| منصب | قاضی دمشق |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | حافظ، ثقه نبيل |
| علایق پژوهشی | حدیث، فقه |
| اساتید | |
| شاگردان | |
| برخی آثار | |
ولادت
ابوبکر یوسف بن القاسم بن یوسف بن فارس بن سوار المیانجی الشافعی الفقیه در منطقه میانج در شام (مکانی در شام که دقیقاً مشخص نیست) متولد شد.[۱].
تاریخ دقیق تولد او مشخص نیست اما قبل از سال 290 هجری قمری به دنیا آمده است [۲]. پدرش قاسم بن یوسف بود و نسب او به فارس بن سوار میرسد.
تحصیلات
میانجی سفر علمی گستردهای داشت و به مناطق مختلف اسلامی سفر کرد[۳]. به گفته ذهبی، وی به شام، جزیره، خراسان و عراق سفر کرد[۴].
از اساتید بزرگی روایت کرده است که مهمترین آنها عبارتند از: ابوخلیفه جمحی، ابویعلی موصلی، زکریا بن یحیی ساجی، عبدان جواليقی، محمد بن إسحاق سراج، محمد بن إسحاق بن خزيمة، محمد بن حسن بن قتيبه، محمد بن جرير طبری، قاسم بن زکريا مطرز، محمد بن محمد باغندي، أبوالقاسم بغوي، أبومحمد بن صاعد، أبوبکر بن أبوداود و أبو عروبة حراني[۵].
فعالیتها
میانجی قاضی دمشق بود و به نیابت از قاضی ابوالحسن علی بن نعمان (قاضی نزار ملقب به عزیز) در دمشق قضاوت میکرد[۶].
در زمان خود به عنوان مسند الشام (مرجع حدیثی شام) شناخته میشد[۷].
بین او و ابوعبدالله محمد بن ولید قاضی در مورد ولایت قضاء منازعاتی وجود داشت که در آن شيوخ مدينه با میانجی و احداث با ابن ولید همراهی میکردند[۸].
وی سفرهای علمی گستردهای داشت و به گفته ذهبی، به شام، جزیره، خراسان و عراق سفر کرد [۹].
پس از این سفرها، در دمشق ساکن شد و در آنجا به فعالیت علمی و قضایی پرداخت.
ویژگیهای شخصیتی و علمی
ابوبکر یوسف بن قاسم میانجی از نظر شخصیتی و علمی دارای ویژگیهای متعددی بود که در منابع مختلف به آنها اشاره شده است:
۱. توثیق و اعتبار علمی:
عبدالعزیز کتانی درباره او گفته: و کان ثقة نبيلا، حدّثنا عنه عدة فوق الأربعين (او فردی مورد اعتماد و شریف بود، بیش از چهل نفر از او برای ما حدیث نقل کردهاند)[۱۰].
ابوالولید باجی درباره او گفته: هو محدث مشهور لا بأس به (محدثی مشهور است و اشکالی ندارد)[۱۱].
وی فردی مأمون و مورد اطمینان بود[۱۲].
۲. فهم و تألیفات:
ذهبی در توصیف او میگوید: و کان ذا فهم و توالیف (او دارای فهم و تألیفاتی بود)[۱۳]. این نشاندهنده عمق علمی و توانایی تألیفی اوست.
وفات
ابوبکر یوسف بن قاسم میانجی سرانجام در شعبان سال 375 هجری قمری (985 میلادی) در دمشق درگذشت[۱۴].
سن او در هنگام وفات حدود 90 سال بود[۱۵].
آثار
الأمالي في الحديث: این کتاب را در سال 363 هجری در دمشق املا کرده است[۱۶].
این کتاب شامل املاهای حدیثی اوست که در جلسات علمی ارائه میکرده است.
نسخهای از این کتاب در کتابخانه ظاهریه موجود است (مجموع 64، برگهای 140ر-131ر، قرن 5 هجری)[۱۷].
کتاب "الأمالي في الحديث" او نشاندهنده جایگاه علمی او در حوزه حدیث است و اینکه او در دمشق به عنوان مرجع حدیثی شناخته میشد. این کتاب احتمالاً شامل روایاتی است که او از اساتید خود نقل کرده و در جلسات علمی املا میکرده است.
پانويس
- ↑ ر.ک: ابن عساکر، علی بن حسن، ج74، ص254
- ↑ ر.ک: ابن عساکر، علی بن حسن، ج74، ص254
- ↑ ر.ک: ابن عساکر، علی بن حسن، ج74، ص254
- ↑ ر.ک: ابن طولون، محمد بن علی، ج1، ص37
- ↑ ر.ک: ابن عساکر، علی بن حسن، ج74، ص254
- ↑ ر.ک: ابن عساکر، علی بن حسن، ج74، ص254
- ↑ ر.ک: ذهبی، سیر اعلام نبلاء، جلد 16، صفحه 361
- ↑ ر.ک: ابن عساکر، علی بن حسن، ج74، ص254
- ↑ ر.ک: ابن طولون، محمد بن علی، ج1، ص37
- ↑ ر.ک: ابن عساکر، علی بن حسن، جلد 74، صفحه 254
- ↑ ر.ک: ذهبی، سیر اعلام نبلاء، جلد 16، صفحه 361
- ↑ ر.ک: ابن عساکر، علی بن حسن، جلد 74، صفحه 254
- ↑ ر.ک: ذهبی، سیر اعلام نبلاء، جلد 16، صفحه 361
- ↑ ر.ک: سزگین، فؤاد، جلد 1، ص302
- ↑ ر.ک: ذهبی، سیر اعلام نبلاء، جلد 16، صفحه 361
- ↑ ر.ک: سزگین، فؤاد، جلد 1، ص302
- ↑ ر.ک: سزگین، فؤاد، جلد 1، ص302
منابع مقاله
- ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق: و ذکر فضلها و تسمیة من حلها من الأماثل أو اجتاز بنواحیها من واردیها و أهلها، بیروت - لبنان: 1374 هجری شمسی|1415 هجری قمری|1995 میلادی.
- ابن طولون، محمد بن علی، قضاة دمشق الثغر البسام في ذکر من ولي قضاء الشام، دمشق - سوریه: المجمع العلمي العربي، 1956 میلادی
- ذهبی، محمد بن احمد، سیر أعلام النبلاء، بیروت - لبنان: مؤسسة الرسالة، 1373 هجری شمسی|1414 هجری قمری|1994 میلادی
- سزگین، فواد، تاریخ نگارشهای عربی، تهران - ایران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. سازمان چاپ و انتشارات، 1380 هجری شمسی