مراتب هستی در حکمت صدرائی
مراتب هستی در حکمت صدرایی (تشکیک وجود)، اثر محمدهادی رحمانی (متولد ۱۳۶۰ش) است. این کتاب به تبیین دقیق مبانی، انواع و ادله تشکیک وجود در حکمت متعالیه پرداخته و جایگاه این نظریه را در شناخت مراتب مختلف هستی و رابطه خالق و مخلوق تحلیل میکند.
| مراتب هستی در حکمت صدرائی | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | رحمانی، محمدهادی (نويسنده) |
| عنوانهای دیگر | تشکیک وجود |
| ناشر | المطبعة التونسیة ** مکتبة الإمام المجاهد السید البغدادي العامة |
| مکان نشر | ایران - تهران |
| سال نشر | 1396ش |
| چاپ | 1 |
| شابک | 978-600-97527-4-4 |
| موضوع | صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050ق. دیدگاه درباه هستیشناسی - هستی شناسی (فلسفه اسلامی) |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | 3ر 5ه 1123 BBR |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ساختار
کتاب در یک جلد تدوین شده و شامل شش فصل اصلی است که هر فصل به چندین بخش جزییتر تقسیم میگردد.
گزارش محتوا
فصل اول با عنوان «مباحث مقدماتی»، به تبیین مفاهیم پایه و پیشینه بحث میپردازد. این فصل، شامل پنج بخش است:
- بخش اول، به تعریف واژگان کلیدی مانند وجود، ماهیت، اصالت، اعتباریت و تشکیک اختصاص دارد[۱].
- بخش دوم، نحوه ورود تشکیک به مباحث فلسفی را بررسی میکند[۲].
- بخش سوم، تاریخچه تشکیک وجود با تمرکز بر دیدگاههای مشاء و شیخ اشراق و... را مرور میکند[۳].
- بخشهای چهارم و پنجم نیز به تبیین موضوع و تبیین اهمیت و ضرورت تحقیق میپردازند[۴].
فصل دوم، به «تقریر معنای اصالت وجود و اعتباریت ماهیت» میپردازد که مبنای اساسی بحث تشکیک است.
- بخش اول این فصل، به بررسی انواع حیثیات (اندماجی، نفادی، شأنی و سرابی) اختصاص یافته است[۵].
- بخش دوم، معنای اصالت وجود را تبیین میکند[۶].
- بخش سوم، معنای اعتباریت ماهیت را در سه قالب «عینیت»، «حدیت» و «ظهور وجود در ذهن»، شرح داده است[۷].
- بخش چهارم نیز به تحلیل عبارات ملاصدرا در مورد اصالت وجود و نظر نهایی او در باب اعتباریت ماهیت میپردازد[۸].
فصل سوم تحت عنوان «حقیقت تشکیک»، به تحلیل ماهیت این مفهوم در فلسفه میپردازد. این فصل دارای هفت بخش است:
- بخش اول، تفاوت تشکیک منطقی و فلسفی را بیان میکند[۹].
- بخش دوم، به رابطه تشکیک وجود و مشترک معنوی بودن آن اشاره دارد[۱۰].
- بخشهای سوم و چهارم، به تمایز ماهوی در مقابل تمایز تشکیکی در وجود میپردازند[۱۱].
- بخش پنجم و ششم، معیار و انحای تشکیک وجود را بررسی کرده و بخش هفتم به تبیین معنای اشد، اکمل یا اتم بودن وجود اختصاص دارد[۱۲].
فصل چهارم، به «اقوال و انواع تشکیک وجود» پرداخته و دیدگاههای مختلف را دستهبندی میکند.
- در بخش اول، سه قول اصلی، یعنی تشکیک عامی (دیدگاه مشاء)، تشکیک خاصی (قول فلاسفه) و تشکیک خاصالخاصی (قول عرفا) شرح داده شده است[۱۳].
- بخش دوم، به بررسی مراتب طولی هستی شامل عالم ماده (ناسوت)، عالم مثال (ملکوت) و عالم عقل (جبروت) و همچنین بحث تمثل و تجسد میپردازد[۱۴].
- بخش سوم نیز به تبیین انواع تشکیک طولی و عرضی اختصاص یافته است[۱۵].
فصل پنجم، با عنوان «استدلال بر تشکیک وجود»، براهین اثبات این نظریه را ارائه میدهد. این فصل، شامل چهار بخش است:
- بخش اول، به استدلال اول بر تشکیک خاصی وجود میپردازد[۱۶].
- بخش دوم، استدلال دوم بر تشکیک خاصی را در سه گام (اثبات وحدت، تحقق کثرت و بودن وحدت حقیقت وجود عین حقیقت وجود) تبیین میکند[۱۷].
- بخش سوم، بیان اجمالی استدلال دیگری بر این موضوع است[۱۸].
- در نهایت، بخش چهارم به استدلال بر تشکیک خاصالخاصی و تحلیل قول عرفا اختصاص دارد[۱۹].
فصل ششم، به بررسی «برخی آثار اعتقاد به تشکیک» در مسائل مختلف فلسفی و کلامی میپردازد.
- بخش اول، رابطه علیت و تشکیک را بررسی میکند[۲۰].
- بخش دوم، به قاعده بسیط الحقیقه و مفاهیمی چون وجود جمعی میپردازد[۲۱].
- بخش سوم، مراتب نفس انسان و جسم مثالی را شرح میدهد[۲۲].
- بخشهای چهارم و پنجم، به موضوع رؤیای صادقه و شهود و تجرید نفس اختصاص دارند[۲۳].
- در بخشهای پایانی (ششم و هفتم)، موضوعات اعتقادی مهمی همچون معراج پیامبر(ص) و معاد جسمانی بر اساس مبانی تشکیک تبیین شدهاند[۲۴].
پانویس
- ↑ ر.ک: متن کتاب، ص17-21
- ↑ ر.ک: همان، ص22-24
- ↑ ر.ک: همان، ص25-30
- ↑ ر.ک: همان، ص31
- ↑ ر.ک: همان، ص33-35
- ↑ ر.ک: همان، ص35
- ↑ ر.ک: همان، ص36-39
- ↑ ر.ک: همان، ص41
- ↑ ر.ک: همان، ص45
- ↑ ر.ک: همان، ص46
- ↑ ر.ک: همان، ص48-49
- ↑ ر.ک: همان، ص50-58
- ↑ ر.ک: همان، ص61-80
- ↑ ر.ک: همان، ص90-101
- ↑ ر.ک: همان، ص101
- ↑ ر.ک: همان، ص115
- ↑ ر.ک: همان، ص120-122
- ↑ ر.ک: همان، ص131
- ↑ ر.ک: همان، ص133
- ↑ ر.ک: همان، ص137
- ↑ ر.ک: همان، ص138-140
- ↑ ر.ک: همان، ص142
- ↑ ر.ک: همان، ص146-148
- ↑ ر.ک: همان، ص150-152
منابع مقاله
متن کتاب.