فرشته مرگ

فرشته مرگ'، اثر محسن غفاری (معاصر) است. این کتاب، به گردآوری و شرح داستان‌ها، روایات و حکایاتی درباره ملک‌الموت، حضرت عزرائیل(ع) می‌پردازد و مفاهیم مرتبط با مرگ، عالم برزخ، معاد و زندگی پس از مرگ را تبیین می‌کند.

فرشته مرگ
پدیدآوران	غفاری، محسن (نويسنده)
عنوان‌های دیگر	داستان های ملک الموت، عزرائیل علیه السلام
ناشر	پیام آزادی
مکان نشر	ایران - تهران
سال نشر	1388ش
چاپ	2
شابک	‎978-964-302-704-x
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	/غ7ف4 9 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

ساختار

کتاب، مشتمل است بر هدیه، مقدمه مؤلف و چهار بخش اصلی با زیرعنوان‌های متعدد.

گزارش محتوا

در بخش هدیه، نویسنده، این اثر را به مؤمنان و مسلمانانی که از این جهان فانی به‌سوی خانه آخرت کوچ می‌کنند، تقدیم کرده و برای آنان آرزوی آرامش و رستگاری در برزخ و آخرت می‌نماید‏.

در مقدمه، نویسنده گمان غلط عامیانه انسان‌ها در مورد زشتی و وحشتناکی چهره ملک‌الموت را نقد می‌کند و خاطرنشان می‌نماید که: حقیقت و علت این موضوع، زشتی‌ها و پلیدی‌های وجودی و رفتار و گفتار و پندار زشت خودشان است‏. وی مفصلا توضیح می‌دهد که زشتی و زیبایی چهره عزرائیل بستگی به اعمال نیک و بد بندگان دارد. وی همچنین از تأثیر خوی‌ها و صفات زشت و زیبای آدمی در چگونگی مرگ و چگونگی تجسم ملک‌الموت برای انسان سخن می‌گوید‏.

در بخش فرشته مرگ در آیات قرآن، آیاتی از قرآن کریم که به موضوعاتی چون قبض روح توسط ملک‌الموت (حضرت عزرائیل(ع)) و بازگشت انسان به‌سوی خدا اشاره دارند، ذکر شده است. این آیات، تأکید می‌کنند که فرشتگان هنگام قبض روح نیکوکاران، آن‌ها را به بهشت و پاداش اعمالشان بشارت می‌دهند و با احترام و آرامش کامل، روحشان را دریافت می‌کنند. در مقابل، برای کسانی که به خود ستم کرده‌اند (گناهکاران)، فرشتگان عذاب با خشم و غضب ظاهر می‌شوند و آن‌ها را به عذاب اعمال زشتشان آگاه می‌سازند.

بخش فرشته مرگ در احادیث و روایات، به جایگاه عزرائیل(ع) در میان فرشتگان مقرب می‌پردازد. در روایات آمده است که ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمنین، در مقابل او می‌ایستد و سلام می‌کند، اما هنگام قبض روح فاجران به‌صورتی مهیب و سخت ظاهر می‌شود. روایاتی نیز اشاره دارند که هنگام مرگ، برادران مؤمن با خوشحالی فرشته‌ای را ملاقات می‌کنند که با دسته‌های گل و زعفران آمده است. همچنین، ملک‌الموت نسبت به مؤمن مهربان‌تر و شفیق‌تر از پدر مهربان است‏.

بخش فرشته مرگ در قصص و حکایات، گسترده‌ترین بخش کتاب است که جزئیات و حکایاتی را پیرامون مأموریت‌های حضرت عزرائیل(ع) و حالات پس از مرگ بیان می‌کند. مأموریت نخستین عزرائیل(ع)، آوردن خاک برای آفرینش حضرت آدم(ع) بود که دیگر فرشتگان در انجام آن کامیاب نشدند. عزرائیل(ع) در هنگام مرگ، چهره‌ای زیبا و خوش را برای بنده مؤمن و نیکوکار و چهره‌ای زشت و مهیب را برای کافر و بدکار نشان می‌دهد؛ زیرا صورت ملک‌الموت تجلی اعمال خود شخص است. در این بخش، همچنین، انواع اجل (اجل ثابت و اجل معلق) تعریف شده‌ است که اجل ثابت، پایان عمر طبیعی است و اجل معلق ممکن است بر اثر اعمال نیک یا بد دچار تغییر شود.

در ادامه حکایات، نحوه قبض روح مؤمنان (مرگ خوبان) و گناهکاران (مرگ بدکاران) تشریح شده است؛ مرگ نیکوکاران با راحتی و آرامش و با نسیم دل‌انگیز الهی همراه است که روحشان را از دنیا به بهشت می‌برد. در مقابل، مرگ بدکاران با درد، رنج و وحشت همراه بوده و با فرشتگان عذاب ملاقات می‌کنند. بهشت شداد، باغ ارم، رضایت مادر، نقل عجایبی از رسول اکرم(ص)، جان سپردن بنده صالح خدا و نعره شیطان و برخورد فرشتگان آسمان دنیا با ارواح پاک و پلید، از جمله عناوینی مطرح‌شده در این بخش می‌باشد.

بخش پرواز روح به‌سوی عرش الهی: این بخش به شرح سفر آخرت مؤمن و کافر می‌پردازد؛ روح مؤمن در هنگام مرگ به‌سوی عرش الهی پرواز کرده و فرشتگان او را با آرامش و بشارت استقبال می‌کنند. در این بخش به وادی‌السلام به‌عنوان محل اجتماع و آسایش ارواح مؤمنین و صحرای برهوت به‌عنوان محل ارواح کفار و جایگاه سختی برای آنان، اشاره شده است. این قسمت با موضوعاتی چون پند شناسنامه، مرگ میوه حیات است، بازگشت به‌سوی خدا سخت است، شمه‌ای از زندگی عارفانه سلمان فارسی، هفت امتیاز مختص شیعیان و حضرت عیسی و مرد گازر، همراه است.

در پایان، موعظه‌ها و نصیحت‌هایی از ائمه اطهار(ع)، حکما و بزرگان نقل شده است؛ از جمله پنج موعظه از امام حسین(ع) در خصوص آمادگی برای مرگ‏ و پند پیر عارف به سلیمان نبی(ع).

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.